Sáng 23/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về Nghị quyết thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội.
Theo dự thảo nghị quyết, thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội là việc Toà án xem xét, quyết định thu hồi và xử lý tài sản theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định trên cơ sở đề nghị của Viện kiểm sát khi có bằng chứng hợp lý cho rằng tài sản đó có liên quan đến tội phạm, mà không phụ thuộc vào việc phải có bản án hình sự kết tội đối với người bị buộc tội.
Viện trưởng VKSND Tối cao Nguyễn Huy Tiến cho biết cơ chế này được thực hiện độc lập với trình tự, thủ tục truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người bị buộc tội và không áp dụng đối với trường hợp pháp nhân thương mại phạm tội.
“Quy định không thu hồi tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người thứ ba, trừ trường hợp người thứ ba được thừa kế, tặng cho hoặc biết hoặc phải biết tài sản có nguồn gốc từ tội phạm hoặc giao dịch được xác lập nhằm che giấu, tẩu tán tài sản liên quan đến tội phạm”, ông Tiến cho hay.
Bên cạnh đó, dự thảo nghị quyết cũng quy định các vụ án hình sự áp dụng cơ chế thu hồi và xử lý tài sản không qua kết tội gồm tội rửa tiền; các tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế; các tội phạm tham nhũng và tội phạm khác về chức vụ.
Vẫn theo dự thảo, cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội chỉ áp dụng với một số trường hợp cụ thể gồm: trường hợp đã khởi tố vụ án hình sự nhưng quyết định khởi tố vụ án bị hủy bỏ; trường hợp vụ án hình sự bị tạm đình chỉ điều tra, tạm đình chỉ vụ án trước khi mở phiên tòa sơ thẩm; trường hợp vụ án hình sự bị đình chỉ điều tra, đình chỉ vụ án trước khi mở phiên tòa sơ thẩm.
Cơ chế này được xem xét khi có đủ 2 điều kiện: Có một trong các quyết định tố tụng khi kết thúc vụ án hình sự; có văn bản của cơ quan tiến hành tố tụng trong vụ án hình sự đề nghị Viện kiểm sát khởi kiện, yêu cầu Tòa án giải quyết vụ việc dân sự về thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội, kèm theo các bằng chứng hợp lý.
VKSND Tối cao đề xuất nghị quyết này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027 và được thực hiện trong 2 năm.
Đại diện cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban tán thành với 3 nhóm tội phạm được áp dụng thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản không qua kết tội.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị VKSND Tối cao làm rõ lý do cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội không áp dụng đối với trường hợp pháp nhân thương mại phạm tội.
Theo cơ quan thẩm tra, trong nhóm các tội phạm về kinh tế thuộc phạm vi áp dụng của nghị quyết có thể có pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự, vì vậy tài sản của pháp nhân có liên quan đến tội phạm cũng cần phải được thu hồi cho Nhà nước.
Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành trình Quốc hội dự thảo nghị quyết tại kỳ họp thứ 2 diễn ra vào tháng 10 tới đây.