Chương trình có tên gọi “Nghệ thuật hòa tấu - Cuộc hội ngộ của những kiệt tác trên bốn cây đàn piano” sẽ diễn ra tối 1/11 tại Phòng Hòa nhạc lớn của Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam nhân dịp kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống thành lập Học viện (26/11/1956-26/11/2026) và Khoa Piano. Đêm nhạc sẽ có bốn cây đàn piano cùng hòa tấu với sự tham gia biểu diễn của 32 nghệ sĩ - giảng viên của Khoa Piano, những người đang trực tiếp đảm nhiệm công tác đào tạo và gắn bó với hoạt động biểu diễn chuyên nghiệp.
Việc thể hiện những tác phẩm âm nhạc kinh điển của thế giới và Việt Nam vốn được viết cho dàn nhạc giao hưởng chuyển soạn thành ngôn ngữ hòa tấu trên bốn cây đàn piano là một thử thách lớn với các nghệ sĩ, đòi hỏi kỹ thuật vững vàng, tư duy tổng phổ và khả năng cộng hưởng giữa các nghệ sĩ.
Từ kinh điển đến sắc màu hiện đại
Chương trình mở ra hành trình âm nhạc từ thời kỳ cổ điển và lãng mạn với bản Giao hưởng số 40 cung Sol thứ, K. 550 của nhà soạn nhạc thiên tài Wolfgang Amadeus Mozart, qua bản chuyển soạn của Theodor Kirchner; overture Ruslan và Lyudmila của Mikhail Glinka, chuyển soạn bởi Vyacheslav Gryaznoff; và overture Giấc mộng đêm hè, Op. 21 của Felix Mendelssohn, qua bản chuyển soạn của Franz Ludwig Schubert.
Hành trình ấy tiếp tục với thơ giao hưởng Vltava (The Moldau) của Bedřich Smetana và tổ khúc ballet Kẹp hạt dẻ, Op. 71a của Pyotr Ilyich Tchaikovsky. Mỗi tác phẩm thuộc các phong cách và trường phái khác nhau được tái hiện trên phím đàn, đòi hỏi nghệ sĩ vừa làm chủ phần diễn tấu của mình, vừa lắng nghe và điều chỉnh để tạo nên một tổng thể hòa tấu thống nhất.
Qua bốn cây đàn piano, những đường nét giai điệu, bè đệm và màu sắc vốn được phân chia cho nhiều nhóm nhạc cụ được tái hiện trong cấu trúc biểu diễn mới, vừa giữ tinh thần nguyên bản, nhưng cũng mở ra những khả năng biểu đạt khác biệt.
Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Trần Thu Hà - người có nhiều công lao đào tạo các thế hệ nghệ sĩ piano của Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam biểu diễn các tác phẩm của Mozart trong chương trình cùng các nghệ sĩ Trần Thục Anh, Nguyễn Trinh Hương, Phạm Linh Chi và Smetana. Riêng với tác phẩm của Smetana, Giáo sư sẽ thể hiện với các nghệ sĩ: Nguyễn Thị Hương Giang, Trần Thị Trang và Phạm Mai Nhi.
Một điểm nhấn là trích đoạn Carmen Suite: Toreador Song của Georges Bizet, qua bản chuyển soạn của Edmund Parlow, do tám nghệ sĩ: Trần Lê Bảo Quyên, Đào Trọng Tuyên, Hoàng Hồ Thu, Vũ Hoàng Cường, Ngô Phương Vi, Phạm Ngọc Giang, Đinh Hồng Trang và Nguyễn Đức Thịnh trình diễn. Đội hình mở rộng nêu trên sẽ tạo thêm điều kiện để khai thác sức mạnh âm thanh, nhịp điệu và màu sắc của tác phẩm opera nổi tiếng.
Ở phần âm nhạc thế kỷ 20, bản Rhapsody in Blue của George Gershwin mang đến cuộc giao thoa đặc sắc giữa jazz và truyền thống giao hưởng Mỹ. Tác phẩm được chuyển soạn bởi Henry Levine với phần trình diễn của: Phạm Quỳnh Trang, Trần Thục Anh, Trần Việt Bảo và Trần Hà Mi.
Chương trình còn giới thiệu Warsaw Concerto của Richard Addinsell, bản nhạc gắn với bộ phim Dangerous Moonlight năm 1941. Bản chuyển soạn cho bốn piano do Dustin Tiêu thực hiện riêng cho đêm diễn của Học viện, có sự tham gia của Phó Giáo sư, Tiến sĩ, nhạc sĩ Nguyễn Huy Phương - Giám đốc Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam; Tiến sĩ Đào Trọng Tuyên - Trưởng Khoa Piano; các nghệ sĩ: Nguyễn Hoàng Phương, Lưu Đức Anh. Theo thông tin từ Ban Tổ chức, đây cũng là lần đầu bản chuyển soạn này được ra mắt công chúng.
Giữa những kiệt tác âm nhạc thế giới, Tổ khúc cho bốn piano của nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc, đại diện cho âm nhạc Việt Nam giữ vị trí đặc biệt. Hai chương: Số 3 Dance và Số 4 Phiên chợ vùng cao được biểu diễn là tác phẩm duy nhất trong chương trình được viết nguyên bản cho bốn cây đàn piano, do các nghệ sĩ: Phạm Quỳnh Trang, Trần Thục Anh, Trần Hà Mi và Trần Văn Cơ thể hiện.
Trong tác phẩm, chất liệu và nhịp điệu dân gian Việt Nam được đưa vào ngôn ngữ piano đương đại, tạo nên một cuộc đối thoại giữa bản sắc dân tộc và tư duy sáng tác hiện đại. Đặt bên cạnh Mozart, Mendelssohn, Tchaikovsky hay Gershwin, tác phẩm cho thấy âm nhạc Việt Nam có thể hiện diện trong cùng một không gian nghệ thuật hàn lâm bằng tiếng nói sáng tạo riêng.
Đó cũng là một điểm đáng chú ý của chương trình “Nghệ thuật hòa tấu - Cuộc hội ngộ của những kiệt tác trên bốn cây đàn piano”, nhấn mạnh ý nghĩa của nền âm nhạc hàn lâm Việt Nam: tiếp cận tinh hoa âm nhạc thế giới, nhưng không tách rời cội nguồn văn hóa, gìn giữ truyền thống, đồng thời mở rộng những khả năng biểu đạt mới.
70 năm gìn giữ và tiếp nối
Được hình thành cùng Trường Âm nhạc Việt Nam năm 1956, Khoa Piano là một trong những đơn vị đặt nền móng cho đào tạo piano chuyên nghiệp tại Việt Nam. Từ những ngày đầu còn nhiều thiếu thốn, khoa từng bước xây dựng đội ngũ giảng viên, phát triển các bậc đào tạo và mở rộng hoạt động chuyên môn, gắn kết giảng dạy với biểu diễn.
Truyền thống ấy gắn liền với những nhà giáo có đóng góp quan trọng, trong đó có Nhà giáo Nhân dân, Nghệ sĩ Ưu tú Thái Thị Liên, người đặt nền móng cho Khoa Piano và nghệ thuật piano Việt Nam. Trong đó, dấu mốc quan trọng là thành công của Nghệ sĩ Nhân dân Đặng Thái Sơn tại Cuộc thi Piano quốc tế Chopin năm 1980, góp phần khẳng định vị thế của nghệ sĩ Việt Nam trên sân khấu quốc tế.
Với ý nghĩa vượt ra ngoài một sự kiện biểu diễn kỷ niệm, chương trình “Nghệ thuật hòa tấu - Cuộc hội ngộ của những kiệt tác trên bốn cây đàn piano” đã trở thành cuộc gặp gỡ của những người cùng chia sẻ một nền tảng nghề nghiệp, nơi các thế hệ giảng viên trực tiếp thể hiện năng lực chuyên môn, tinh thần cộng tác và sự tiếp nối truyền thống bằng chính lao động nghệ thuật của mình.
Bảy mươi năm không chỉ là chiều dài lịch sử, mà còn là khả năng gìn giữ những giá trị cốt lõi và tiếp tục phát triển. Từ Mozart đến Gershwin, từ những kiệt tác giao hưởng đến sáng tác Việt Nam đương đại, đêm hòa tấu là dịp để Khoa Piano khẳng định nền tảng chuyên môn, sức sống của truyền thống đào tạo và khát vọng sáng tạo trong đời sống âm nhạc hôm nay.
HẠNH AN