
Demon Slayer (Thanh gươm diệt quỷ) và Attack on Titan, hai anime có sức ảnh hưởng lớn trong hơn 1 thập kỷ qua - Ảnh: Crunchyroll
Thập niên 2010 chứng kiến anime bước vào một giai đoạn phát triển đặc biệt. Các nền tảng trực tuyến giúp anime tiếp cận khán giả quốc tế dễ dàng hơn, trong khi nhiều tác phẩm mới liên tục phá vỡ những giới hạn quen thuộc về thể loại, hình ảnh và cách kể chuyện.
Trong số đó, 5 cái tên dưới đây để lại dấu ấn rõ nét đối với diện mạo anime hiện đại, gần như làm thay đổi "cuộc chơi", khiến các hãng sản xuất khác cũng phải phát triển để thích nghi với tiêu chuẩn mới.
5. Puella Magi Madoka Magica - làm mới thể loại magical girl
Khi Puella Magi Madoka Magica ra mắt năm 2011, công thức magical girl vốn đã quá quen thuộc với khán giả. Những nữ sinh trung học sở hữu sức mạnh đặc biệt, chiến đấu chống lại thế lực xấu xa và cùng nhau bảo vệ thế giới là mô típ đã được khai thác qua nhiều thế hệ.

Cách bộ phim sử dụng hình ảnh tượng trưng, cấu trúc kể chuyện khác thường và những cú đảo chiều bất ngờ đã tạo ảnh hưởng đáng kể đến các anime sau này - Ảnh: Crunchyroll
Madoka Magica ban đầu dường như cũng đi theo con đường ấy. Tạo hình nhân vật dễ thương, màu sắc tươi sáng và những yếu tố quen thuộc của dòng phim khiến khán giả dễ dàng nghĩ đây là một anime dành cho người hâm mộ magical girl truyền thống.
7 anime đáng xem của Ufotable ngoài Thanh gươm diệt quỷ
Doraemon: Chú khủng long của Nobita, điểm xuất phát của hành trình 40 năm
Tuy nhiên, tác phẩm nhanh chóng cho thấy mình không đơn giản như vậy. Câu chuyện ngày càng trở nên u tối, đặt các nhân vật vào những lựa chọn nghiệt ngã và khai thác sâu hơn những mặt trái của việc sở hữu sức mạnh.
Sau Madoka Magica, nhiều tác phẩm tiếp tục thử nghiệm với ý tưởng magical girl theo hướng đen tối, trong đó có Yuki Yuna Is a Hero, Magical Girl Site hay Wonder Egg Priority.
Dù không phải tác phẩm đầu tiên biến magical girl thành một câu chuyện u tối, Madoka Magica vẫn cho thấy sức mạnh của việc sử dụng những quy ước quen thuộc để đánh lừa kỳ vọng của khán giả.
4. Your Name - đưa anime điện ảnh đến gần khán giả toàn cầu
Ra mắt năm 2016, tác phẩm của đạo diễn Makoto Shinkai kể câu chuyện về Mitsuha và Taki, hai người xa lạ bỗng liên tục hoán đổi thân xác. Từ một tiền đề tưởng như nhẹ nhàng, bộ phim mở rộng thành câu chuyện về tình yêu, ký ức, khoảng cách và thảm họa.

Your Name không dựa trên một thương hiệu manga nổi tiếng hay một loạt phim có sẵn. Thành công của tác phẩm chủ yếu đến từ chính câu chuyện, hình ảnh và sức hút của Makoto Shinkai - Ảnh: Toho
Phim thu về hơn 400 triệu USD trên toàn thế giới, trở thành phim Nhật Bản có doanh thu cao nhất lịch sử vào thời điểm đó, trước khi bị Demon Slayer: Mugen Train vượt qua năm 2020.
Thành công của Your Name cũng góp phần đưa Makoto Shinkai trở thành một trong những đạo diễn anime nổi tiếng nhất thế giới. Sau đó, ông tiếp tục thực hiện Weathering with You và Suzume, tạo thành chuỗi tác phẩm điện ảnh có sức ảnh hưởng quốc tế.
Quan trọng hơn, Your Name cho thấy anime điện ảnh không nhất thiết phải dựa vào thương hiệu lâu đời để thu hút khán giả đại chúng. Một câu chuyện nguyên bản, hình ảnh đẹp và cảm xúc đủ mạnh vẫn có thể vượt qua ranh giới của cộng đồng người hâm mộ anime.
3. Demon Slayer - thay đổi tiêu chuẩn của anime hành động
Về nội dung, Demon Slayer không phải là một cuộc cách mạng đối với dòng shonen. Câu chuyện về Tanjiro Kamado lên đường chiến đấu với quỷ để cứu em gái Nezuko vẫn sử dụng nhiều công thức quen thuộc của thể loại. Tuy nhiên, chính cách câu chuyện được chuyển thể thành anime đã tạo nên khác biệt.
Ufotable biến những trận chiến thành các màn trình diễn giàu tính điện ảnh, kết hợp hoạt họa 2D với CGI, hiệu ứng ánh sáng và chuyển động máy quay linh hoạt. Những kỹ thuật này giúp các trận chiến có cảm giác quy mô và tốc độ cao hơn, đồng thời nâng kỳ vọng của khán giả đối với chất lượng hình ảnh của anime truyền hình.

Thành công của Demon Slayer cũng góp phần định hình kỳ vọng mới về chất lượng hình ảnh trong dòng shonen hiện đại - Ảnh: ufotables
Ảnh hưởng của Demon Slayer còn tiếp tục được thể hiện qua thành công của các phim điện ảnh. Mugen Train trở thành hiện tượng phòng vé, cho thấy một anime truyền hình hoàn toàn có thể chuyển một phần nội dung sang điện ảnh và thu hút lượng khán giả khổng lồ.
Từ đó, mô hình anime kết hợp giữa series truyền hình và các dự án điện ảnh quy mô lớn ngày càng được chú ý.
2. Sword Art Online - mở đường cho làn sóng isekai hiện đại
Sword Art Online là một trong những trường hợp gây tranh luận nhiều nhất trong danh sách này. Tác phẩm từng nhận không ít chỉ trích về nhịp độ, cách xây dựng nhân vật nữ và việc sử dụng những mô típ sức mạnh quen thuộc. Tuy nhiên, những tranh luận đó không thể phủ nhận mức độ ảnh hưởng của anime ra mắt năm 2012.
Isekai vốn không phải khái niệm mới. Nhiều tác phẩm trước Sword Art Online đã kể về nhân vật được đưa đến một thế giới khác. Tuy nhiên, anime của A-1 Pictures đã đưa công thức này đến với lượng khán giả đại chúng rất lớn.

Hình ảnh Kirito bị mắc kẹt trong một trò chơi thực tế ảo, phải chiến đấu để sinh tồn đã trở thành một trong những hình tượng quen thuộc của anime thập niên 2010 - Ảnh: A-1 Pictures
Trong những năm sau đó, hàng loạt tác phẩm thuộc dòng này xuất hiện, từ Re: Zero, KonoSuba đến That Time I Got Reincarnated as a Slime. Nhiều anime và light novel tiếp tục khai thác những biến thể khác nhau, trong đó nhân vật chính bị đưa đến một thế giới khác, sở hữu năng lực đặc biệt và bắt đầu cuộc sống mới.
Vì vậy, dù chất lượng của Sword Art Online vẫn là chủ đề gây tranh luận, vai trò của nó trong việc đưa isekai trở thành một trong những thể loại phổ biến nhất của anime hiện đại là điều khó bỏ qua.
1. Attack on Titan - định hình thế hệ dark shonen
Ra mắt năm 2013, Attack on Titan nhanh chóng trở thành một hiện tượng toàn cầu. Tác phẩm đưa khán giả vào một thế giới nơi con người phải sống sau những bức tường khổng lồ để tránh các Titan ăn thịt người.
Ngay từ tập đầu tiên, anime đã gây ấn tượng bởi bầu không khí căng thẳng, bạo lực và cảm giác không có nhân vật nào thực sự được bảo đảm an toàn. Khác với nhiều shonen dài tập trước đó, Attack on Titan không ngần ngại loại bỏ nhân vật, thay đổi cục diện và liên tục mở rộng bí ẩn của thế giới.
Trailer Attack on Titan mùa cuối
Một trong những điểm đáng chú ý nhất là khả năng tiếp cận những khán giả vốn không thường xuyên xem anime. Với câu chuyện tương đối dễ tiếp cận nhưng có mức độ trưởng thành cao, Attack on Titan trở thành một trong những anime "cửa ngõ" đưa người xem mới đến với hoạt hình Nhật Bản.
Ảnh hưởng của tác phẩm cũng có thể nhìn thấy ở thế hệ shonen sau đó. Những anime như Jujutsu Kaisen hay Chainsaw Man tiếp tục khai thác những câu chuyện có nhịp độ nhanh, mức độ nguy hiểm cao, nhân vật có thể chết bất cứ lúc nào và ranh giới thiện - ác không còn đơn giản.
Nếu nhiều shonen trước đây xây dựng hành trình của nhân vật theo hướng ngày càng mạnh hơn để chiến thắng, Attack on Titan cho thấy sức hút của một câu chuyện khó đoán, sẵn sàng đặt nhân vật vào những lựa chọn đạo đức phức tạp.
Ra mắt năm 1999, Thám tử lừng danh Conan: Ảo thuật gia cuối cùng của thế kỷ là phim điện ảnh thứ ba của thương hiệu Conan, đồng thời là tác phẩm cuối cùng của loạt phim được phát hành trong thế kỷ 20.