Dịch vụ công thiết bị y tế chủ yếu cấp phép, chưa đủ để tra cứu giá

Nguồn ảnh: Thanh Niên

100% dịch vụ công trực tuyến lĩnh vực thiết bị y tế được cung cấp toàn trình từ 6 năm qua, nhưng dữ liệu chủ yếu phục vụ thủ tục hành chính, cấp phép, đăng ký, công bố; chưa chuẩn hóa dữ liệu về nhập khẩu, chuỗi phân phối, giá, mua sắm tại cơ sở y tế.

Bộ Y tế cho biết, 100% dịch vụ dịch vụ công trực tuyến trong lĩnh vực thiết bị y tế hiện được cung cấp toàn trình. Tuy nhiên, dữ liệu hiện có chủ yếu phục vụ thủ tục hành chính, đăng ký, công bố, cấp phép; dữ liệu về nhập khẩu, chuỗi phân phối, giá, mua sắm và sử dụng tại cơ sở y tế chưa được chuẩn hóa và liên thông đầy đủ để phục vụ tra cứu, so sánh, cảnh báo và hậu kiểm.

Hệ thống này đã triển khai từ 2020 nhưng dữ liệu hiện có chủ yếu phục vụ thủ tục hành chính, đăng ký, công bố, cấp phép. Các dữ liệu về nhập khẩu, chuỗi phân phối, giá, mua sắm và sử dụng tại cơ sở y tế chưa được chuẩn hóa và liên thông đầy đủ để phục vụ tra cứu, so sánh, cảnh báo và hậu kiểm.

Về giá, Bộ Y tế đã triển khai các công cụ quản lý theo quy định của pháp luật về giá và pháp luật chuyên ngành trong nhiều giai đoạn. Trong đó, Nghị định số 98/2021/NĐ-CP từng áp dụng công khai giá đối với phạm vi rất rộng. Nhưng thực tế số lượng model, cấu hình và điều kiện thương mại quá lớn, dữ liệu không đủ chuẩn hóa để so sánh nên phát sinh khối lượng công khai, tiếp nhận và xử lý lớn, hiệu quả quản lý chưa tương xứng.

Theo đề xuất mới nhất của Bộ Y tế về sửa đổi điều 113 luật Khám bệnh, chữa bệnh, sẽ kiểm soát giá, giảm khâu trung gian và số hóa toàn diện hoạt động quản lý thiết bị y tế; gắn mã định danh để kiểm soát quá trình lưu thông trên thị trường và là cơ sở cho việc áp dụng biện pháp công khai giá bán. Trước mắt, áp dụng công khai giá đối với một số nhóm thiết bị, các thiết bị y tế có ít nhà cung cấp.

Để cắt giảm trung gian đẩy giá, sẽ công khai các cơ sở phân phối, kinh doanh thiết bị y tế, trong đó bao gồm quy định về số tầng phân phối đối với một số nhóm thiết bị.

Đồng thời, xây dựng cơ sở dữ liệu về thiết bị y tế, bao gồm giá trên thị trường thế giới và trong nước; định danh, truy xuất nguồn gốc; thông tin của tổ chức, cá nhân kinh doanh thiết bị y tế; hệ thống cơ sở phân phối, kinh doanh thiết bị y tế; tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; hiệu chuẩn an toàn, tính năng thiết bị y tế…

Bộ Y tế ước tính, trong nước có gần 295.000 mặt hàng thiết bị y tế được phân phối trên thị trường (đến tháng 8.2023), trong đó hơn 90% là sản phẩm nhập khẩu. Các thiết bị công nghệ cao gần như phụ thuộc vào nhập khẩu.

Sau 6 năm triển khai từ 2020, 100% dịch vụ công trực tuyến trong lĩnh vực thiết bị y tế đã được Bộ Y tế cung cấp toàn trình, giúp số hóa các thủ tục đăng ký, công bố và cấp phép. Tuy nhiên, kết quả này mới phản ánh mức độ trực tuyến hóa quy trình hành chính, chưa đồng nghĩa với việc hình thành một hệ thống dữ liệu đủ sâu để quản lý thị trường và hỗ trợ cơ sở y tế ra quyết định. Khoảng trống lớn nhất nằm ở dữ liệu nhập khẩu, chuỗi phân phối, giá, mua sắm và sử dụng thiết bị tại các cơ sở y tế, vốn chưa được chuẩn hóa và liên thông đầy đủ. Vì vậy, hệ thống hiện chưa đáp ứng hiệu quả các nhu cầu tra cứu, so sánh giá, cảnh báo bất thường và hậu kiểm, nhất là khi thị trường có gần 295.000 mặt hàng được phân phối tính đến tháng 8.2023, trong đó hơn 90% là sản phẩm nhập khẩu. Nghị định số 98/2021/NĐ-CP từng yêu cầu công khai giá trên phạm vi rộng, nhưng số lượng model, cấu hình và điều kiện thương mại quá lớn khiến dữ liệu khó quy chuẩn để so sánh. Khối lượng thông tin phải công khai, tiếp nhận và xử lý vì thế tăng mạnh, trong khi hiệu quả quản lý chưa tương xứng, cho thấy công khai giá chỉ phát huy tác dụng khi đi kèm chuẩn dữ liệu thống nhất và khả năng truy xuất toàn bộ chuỗi lưu thông. Trong đề xuất sửa đổi điều 113 luật Khám bệnh, chữa bệnh, Bộ Y tế định hướng kiểm soát giá, giảm khâu trung gian và số hóa toàn diện hoạt động quản lý thiết bị y tế. Trước mắt, việc công khai giá dự kiến tập trung vào một số nhóm thiết bị và những mặt hàng có ít nhà cung cấp, đồng thời công khai cơ sở phân phối, kinh doanh và quy định số tầng phân phối đối với một số nhóm thiết bị. Cơ sở dữ liệu mới sẽ cần tích hợp giá trong nước, giá thế giới, mã định danh, truy xuất nguồn gốc, chủ thể kinh doanh, mạng lưới phân phối, tiêu chuẩn kỹ thuật và thông tin hiệu chuẩn an toàn, qua đó tạo nền tảng quản lý thực chất hơn cho thị trường phụ thuộc lớn vào nhập khẩu.