Từ cách làm bám sát cơ sở, nắm chắc từng hoàn cảnh đến xây dựng mạng lưới “Mẹ đỡ đầu”, kết nối các nguồn lực xã hội, chương trình đã tạo thêm điểm tựa cho hàng nghìn trẻ mồ côi được chăm sóc, học tập và phát triển toàn diện.
Vòng tay yêu thương
Trong căn nhà nhỏ ở khối Quyết Tiến, phường Quỳnh Mai, tỉnh Nghệ An, nụ cười trong trẻo của cháu Hoàng Thị Linh Đan khiến ai gặp cũng xúc động. Ít người biết rằng, phía sau nụ cười ấy là một tuổi thơ sớm trải qua nhiều mất mát. Năm 2020, khi mới lên 3 tuổi, Linh Đan mất mẹ sau một biến cố đau lòng trong gia đình.
Bố mắc bệnh không còn khả năng chăm sóc các con, Linh Đan cùng anh trai về nương tựa dì ruột, còn người em út được ông bà nội tuổi đã cao chăm sóc. Thiếu vắng vòng tay cha mẹ, các em chịu nhiều thiệt thòi cả về vật chất lẫn tình cảm.
Thấu hiểu hoàn cảnh ấy, Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Quỳnh Mai đã thường xuyên thăm hỏi, đồng thời kết nối các cá nhân, nhà hảo tâm nhận đỡ đầu cả ba anh em. Riêng Linh Đan được chị Nguyễn Thị Ánh Tuyết, chủ nhà hàng Ánh Dương nhận làm con đỡ đầu từ khi em vừa mất mẹ.
Suốt những năm qua, chị Tuyết đều đặn hỗ trợ em 300.000 đồng/tháng và dự kiến tiếp tục đồng hành cho đến khi cháu tròn 18 tuổi. Linh Đan xúc động tâm sự: “Em sẽ cố gắng chăm ngoan, học thật tốt để không phụ lòng các cô trong Hội Phụ nữ và mẹ Tuyết, những người luôn yêu thương, giúp đỡ em”.
Bà Hồ Thị Thúy, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Quỳnh Mai chia sẻ, sau sắp xếp đơn vị hành chính, phường có hơn 200 trẻ mồ côi và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Trong số 60 trẻ từng được nhận đỡ đầu trước thời điểm sáp nhập, có 33 trường hợp bị gián đoạn do nhiều cơ quan, đơn vị, tổ chức công đoàn giải thể hoặc thay đổi mô hình hoạt động; chỉ còn 27 em tiếp tục được hỗ trợ.
Trước thực tế đó, Hội Liên hiệp Phụ nữ phường đã tích cực kết nối nguồn lực; đến nay phường đã nâng số trẻ được nhận đỡ đầu lên 101 em, với tổng kinh phí cam kết giai đoạn 2025-2030 gần 2 tỷ đồng.
Tại bản Cao Vều 2, xã Anh Sơn, cháu Lương Bảo Trâm được nâng bước bằng sự đồng hành của cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Phúc Sơn. Sinh năm 2016, Bảo Trâm mồ côi cả cha lẫn mẹ, hiện sống cùng bà nội. Trước hoàn cảnh ấy, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã đã kết nối, vận động đồn biên phòng nhận đỡ đầu cháu cho đến khi đủ 18 tuổi.
Theo đó, cháu được hỗ trợ 7,4 triệu đồng/năm cùng sách vở, đồ dùng học tập. Mới đây, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã nhận thấy chỗ ở của cháu Trâm đã xuống cấp, cần được sửa chữa để có một mái nhà vững chãi trước mùa mưa bão nên đề xuất Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã hỗ trợ 60 triệu đồng xây dựng “Mái ấm tình thương” cho cháu, dự kiến khởi công vào tháng 10 tới.
Theo bà Trần Hải Yến, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Anh Sơn, xã hiện có 162 trẻ em cần được quan tâm, hỗ trợ. Đến thời điểm này đã vận động, kết nối nhận đỡ đầu được 70 cháu với tổng số tiền hơn 400 triệu đồng.
Mức hỗ trợ thường xuyên bình quân từ 300.000 - 500.000 đồng/cháu/tháng, thời gian nhận đỡ đầu từ 3 năm trở lên. Xã cũng thành lập Câu lạc bộ tình nguyện viên gồm 30 thành viên với phương châm “Mỗi tình nguyện viên giúp đỡ một cháu”, góp phần xây dựng lực lượng trực tiếp nắm bắt hoàn cảnh và đồng hành cùng các em.
Bền bỉ nâng bước tương lai
Toàn tỉnh Nghệ An hiện có hơn 12.600 trẻ mồ côi, trong đó hơn 6.730 em thuộc hộ nghèo, cận nghèo hoặc có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Từ năm 2021 đến nay, các cấp Hội Liên hiệp Phụ nữ đã kết nối nhận đỡ đầu 5.240 lượt trẻ, với tổng kinh phí cam kết hơn 65 tỷ đồng.
Bà Nguyễn Thị Hà, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh chia sẻ, quá trình triển khai, nhiều địa phương có cách làm hay, mô hình sáng tạo. Nhiều cơ sở Hội đã đa dạng hóa hoạt động gây quỹ thông qua đảm nhận công trình, phần việc tại địa phương; tổ chức biểu diễn trang phục truyền thống.
Triển khai nhiều chương trình như “Mẹ đỡ đầu - Chắp cánh ước mơ”; xây dựng và nhân rộng các mô hình: “Ngôi nhà xanh”, “Hũ gạo tiết kiệm”, “Nuôi lợn tiết kiệm”, bán hàng gây quỹ... Đặc biệt, Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp đã chú trọng vận động các tổ chức, cá nhân đỡ đầu cam kết đồng hành các em trong thời gian 3-5 năm hoặc đến khi 18 tuổi.
Dẫu vậy, hành trình nối dài những vòng tay yêu thương vẫn còn không ít khó khăn khi địa bàn tỉnh rộng, địa hình phức tạp, khí hậu khắc nghiệt, điều kiện kinh tế còn khó khăn nên việc tiếp cận, vận động và duy trì nguồn lực đỡ đầu cho trẻ mồ côi không phải dễ dàng, ảnh hưởng đến tính ổn định và bền vững của chương trình.
So với hơn 12.600 trẻ mồ côi trên toàn tỉnh, số em được nhận đỡ đầu mới đáp ứng được 50% nhu cầu thực tế. Ngoài ra, phần lớn các tổ chức, nhà hảo tâm chỉ cam kết hỗ trợ, đỡ đầu các cháu từ 3-5 năm, số trẻ được nhận đỡ đầu đến năm 18 tuổi còn ít; vì vậy khi ngừng đỡ đầu thì những cháu nhỏ tuổi, có hoàn cảnh đặc biệt sẽ gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống.
Giai đoạn 2025-2030, chương trình “Mẹ đỡ đầu” tiếp tục được Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Nghệ An xác định là nhiệm vụ cần được triển khai theo hướng bền vững, có chiều sâu và lấy nhu cầu, sự phát triển của trẻ làm trung tâm.
“Hội sẽ chú trọng tập huấn, nâng cao kỹ năng cho “Mẹ đỡ đầu”, người chăm sóc, tình nguyện viên; tăng cường kết nối các hoạt động tư vấn tâm lý, kỹ năng sống, hướng nghiệp, học nghề cho trẻ lớn tuổi”, bà Hà nhấn mạnh.
Bà Võ Thị Minh Sinh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Nghệ An khẳng định, “Mẹ đỡ đầu” không chỉ là một chương trình an sinh xã hội của riêng Hội Liên hiệp Phụ nữ mà là trách nhiệm và sự chung tay của cả cộng đồng, cả hệ thống chính trị.
Trong giai đoạn tới, mong các tập thể, cá nhân, các cấp Hội tiếp tục đồng hành để dòng chảy của chương trình lan tỏa sâu rộng. Bên cạnh đó, tiếp tục tranh thủ sự lãnh đạo của Trung ương Hội Phụ nữ Việt Nam, của cấp ủy, chính quyền và sự ủng hộ của các tầng lớp nhân dân, tạo điểm tựa vững chắc để chương trình tiếp tục triển khai hiệu quả.
Bài và ảnh: ĐÌNH PHƯỢNG