Diễn biến mới tại siêu dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Dù nhu cầu vốn trung hạn giai đoạn 2026-2030 còn thiếu hơn 76.000 tỷ đồng, Bộ Xây dựng trước mắt chưa đề nghị bổ sung vốn cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Bộ Xây dựng vừa có văn bản gửi Bộ Tài chính về nhu cầu bố trí kế hoạch vốn và khả năng hấp thụ vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Theo tính toán, tổng nhu cầu vốn đăng ký cho dự án trong giai đoạn 2026-2030 là 224.586 tỷ đồng, gồm 94.507 tỷ đồng vốn đối ứng và 130.079 tỷ đồng vốn vay.

Trong đó, nhu cầu vốn năm 2026 là 15.110 tỷ đồng, phục vụ giải phóng mặt bằng, khảo sát và lập thiết kế kỹ thuật. Năm 2027, dự án cần 33.043 tỷ đồng để tiếp tục giải phóng mặt bằng, lựa chọn nhà thầu và triển khai khởi công xây dựng.

Nhu cầu vốn tăng mạnh vào năm 2028, đạt 73.194 tỷ đồng, tập trung cho giải phóng mặt bằng và thi công xây dựng. Hai năm tiếp theo lần lượt cần 59.346 tỷ đồng và 43.893 tỷ đồng, phục vụ thi công, mua sắm, lắp đặt thiết bị và chạy thử.

Diễn biến mới tại siêu dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - 1 — Bản đồ hướng tuyến dự án đường sắt Hà Nội - Lào Cai - Hải Phòng (Nguồn: Ban Quản lý dự án Đường sắt).

Theo Bộ Xây dựng, tiến độ phân bổ vốn được xây dựng trên cơ sở kế hoạch triển khai tổng thể, với mục tiêu phấn đấu cơ bản hoàn thành dự án vào năm 2030.

So với nhu cầu vốn trung hạn 148.478 tỷ đồng đã đề xuất tại văn bản ngày 7/8, phần vốn còn thiếu trong giai đoạn 2026-2030 là 76.108 tỷ đồng.

Tuy nhiên, quá trình triển khai dự án đang phát sinh nhiều vấn đề kỹ thuật ảnh hưởng đến tiến độ và khả năng hấp thụ vốn.

Bộ Xây dựng cho biết đây là dự án đường sắt điện khí hóa mới, quy mô lớn và phức tạp, lần đầu triển khai tại Việt Nam. Chủ đầu tư, tư vấn và nhà thầu trong nước chưa có kinh nghiệm nên cần sự hỗ trợ của các đơn vị quốc tế trong quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi và các bước tiếp theo.

Trong quá trình nghiên cứu, tư vấn hỗ trợ kỹ thuật của Trung Quốc (Viện 4) phát hiện nhiều đoạn tuyến đi cắt qua hoặc song song với các đới đứt gãy địa chất sông Hồng, sông Lô và sông Chảy, cần nghiên cứu điều chỉnh hướng tuyến.

Ngoài ra, một số đoạn tuyến và vị trí nhà ga cũng cần điều chỉnh cục bộ để phù hợp địa hình thực tế, phương án tiếp cận và định hướng phát triển đô thị.

Trước những vướng mắc này, ngày 22/7, Bộ Xây dựng đã báo cáo, kiến nghị Thủ tướng điều chỉnh giảm 29.189 tỷ đồng vốn chưa có nhu cầu sử dụng hoặc không có khả năng giải ngân trong năm 2026, nhằm phù hợp tiến độ thực tế và tránh lãng phí nguồn lực.

Bộ Xây dựng nhận định khả năng hấp thụ vốn của dự án chỉ có thể được xác định chính xác khi các gói thầu xây lắp được triển khai. Vì vậy, trước mắt, cơ quan này chưa đề nghị bổ sung vốn trung hạn giai đoạn 2026-2030 cho dự án.

Bộ Xây dựng vừa có văn bản gửi Bộ Tài chính về việc chưa đề nghị bổ sung kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Quyết định thận trọng này được đưa ra dù tổng nhu cầu vốn đăng ký thực tế lên tới 224.586 tỷ đồng, chênh lệch thiếu hơn 76.108 tỷ đồng so với mức đề xuất trước đó. Nguyên nhân chính xuất phát từ những phức tạp về địa chất và kỹ thuật khi tuyến đường đi qua các đới đứt gãy sông Hồng, sông Lô và sông Chảy do tư vấn quốc tế phát hiện. Bên cạnh đó, các đơn vị liên quan còn phải rà soát, điều chỉnh cục bộ hướng tuyến và vị trí nhà ga nhằm phù hợp với địa hình thực tế cũng như quy hoạch đô thị. Do là dự án điện khí hóa quy mô lớn lần đầu triển khai tại Việt Nam, năng lực hấp thụ nguồn vốn chỉ có thể xác định chuẩn xác khi các gói thầu xây lắp chính thức bước vào giai đoạn thực hiện. Việc chủ động kiến nghị giảm kế hoạch vốn chưa cấp thiết trước đó giúp ngân sách tránh nguy cơ ứ đọng, đồng thời đảm bảo phân bổ nguồn lực bám sát tiến độ khả thi của đại dự án.