Điền kinh Việt Nam bị Đông Nam Á bỏ xa tại Asiad, vì sao?

Nội dung tiếp sức vớt vát thể diện

Môn điền kinh Asiad 2026 đã kết thúc thi đấu tối 29-9. Chung cuộc, Trung Quốc đứng đầu bảng tổng sắp huy chương điền kinh với 17 HCV. Ở khu vực Đông Nam Á, điền kinh Thái Lan gây sốc khi giành đến 3 HCV, 2 HCB, 1 HCĐ và đứng thứ 4 Asiad. Tương tự, Singapore giành 1 HCV, 1 HCB đứng thứ 10; Philippines giành 1 HCV, 2 HCĐ đứng thứ 12. Điền kinh Việt Nam giành vỏn vẹn 1 HCĐ và đứng thứ 18 Á vận hội.

Trong khi đó tại SEA Games 31 trên sân nhà năm 2022, điền kinh Việt Nam giành đến 22 HCV, bỏ xa Thái Lan chỉ có 12 HCV và đứng số 1 Đông Nam Á. SEA Games 33 năm 2025, điền kinh Thái Lan giành 13 HCV đứng số 1, Việt Nam số 2 với 12 HCV.

Tấm huy chương duy nhất của điền kinh Việt Nam tại Asiad 20 đến ở nội dung 4x400m tiếp sức nam nữ. Bốn VĐV: Tạ Ngọc Tưởng, Quách Thị Lan, Lê Ngọc Phúc và Nguyễn Thị Ngọc đạt thành tích 3 phút 14,54 giây tại chung kết; vượt qua Trung Quốc, Nhật Bản và chỉ xếp sau Bahrain, Ấn Độ.

Thông số này cũng giúp tuyển Việt Nam thiết lập kỷ lục quốc gia mới.

Tại Asiad 20, điền kinh Việt Nam có tới 4 nội dung tiếp sức góp mặt ở chung kết, gồm 4x400m nam nữ, 4x400m nam, 4x400m nữ và bất ngờ nhất là 4x100m nữ. Dù không thể giành thêm huy chương, một số kết quả vẫn đáng ghi nhận.

Ở 4x400m nữ, Quách Thị Lan, Hoàng Thị Minh Hạnh, Nguyễn Thị Hằng và Nguyễn Thị Ngọc về đích sau 3 phút 32,28 giây, đứng hạng 5. Thành tích này kém kỷ lục quốc gia khoảng 2 giây và thậm chí tốt hơn thông số 3 phút 32,36 giây từng giúp Việt Nam giành HCV Giải vô địch châu Á 2023.

Đội 4x100m nữ gồm Hà Thị Thu, Hoàng Dư Ý, Phùng Thị Huệ và Lê Thị Cẩm Tú cũng đạt 44,28 giây, chỉ kém kỷ lục quốc gia 0,4 giây. Trong khi đó, đội 4x400m nam gặp sự cố rơi gậy ở chung kết nên không đạt kết quả như mong muốn.

Khoảng trống mênh mông sau Nguyễn Thị Oanh

Khoảng 10 năm qua, Quách Thị Lan và Nguyễn Thị Huyền là những trụ cột ở cự ly 400m. Hiện một lứa VĐV trẻ đã xuất hiện và dần thay thế các đàn chị, giúp nhóm nội dung 400m và tiếp sức phần nào duy trì được sức cạnh tranh ở đấu trường Đông Nam Á.

Nhưng ở các cự ly trung bình và dài, tình hình đáng lo hơn nhiều. Nguyễn Thị Oanh từng đem về hàng loạt thành tích cho điền kinh Việt Nam, trong đó có HCĐ 3.000m vượt chướng ngại vật tại Asiad 2018.

Ở tuổi 31, cô chỉ đăng ký nội dung 10.000m tại Asiad 20 và cán đích hạng 6. Đây cũng là kỳ Á vận hội cuối cùng của chân chạy này, để lại khoảng trống lớn cho đội tuyển.

• Điền kinh Việt Nam chia tay Asiad 20 chỉ với 1 huy chương đồng

Lê Thị Tuyết chưa thể hiện được khả năng cạnh tranh ở cự ly 5.000m và 10.000m. Bùi Thị Ngân ở cự ly 1.500m cũng chưa đủ sức thay thế đàn chị và không dự Asiad lần này. Riêng 3.000m vượt chướng ngại vật nữ thậm chí chưa xuất hiện gương mặt đủ khả năng kế tục Nguyễn Thị Oanh.

Ở nam, Nguyễn Trung Cường có thể vượt trội tại các giải trong nước nhưng vẫn cách khá xa trình độ châu lục. Các nội dung tốc độ như 100m, 200m cũng tiếp tục khan hiếm tài năng.

Vì vậy, dù tấm HCĐ tại Asiad 20 là bước tiến so với kỳ trước, nó cũng cho thấy mũi nhọn của điền kinh Việt Nam hiện chủ yếu tập trung ở các nội dung tiếp sức. Tuy nhiên, nhóm này vẫn còn ở khoảng cách quá xa, khó cạnh tranh so với các quốc gia hàng đầu châu Á. 

Thành tích của VĐV điền kinh Việt Nam chỉ giúp chúng ta có thể thống trị ở một số nội dung tại SEA Games. Khoảng cách giữa HCV SEA Games với trình độ châu Á tại Asiad là quá xa. Không có bất kỳ VĐV nào của điền kinh Việt Nam có thành tích tiệm cận với tốp đầu châu Á. Đây là vấn đề rất đáng buồn, điền kinh cũng như thể thao Việt Nam đã thấy rõ suốt hàng thập kỷ qua nhưng không có giải pháp.

Bị chính Đông Nam Á bỏ xa

Asiad 20 có 4 quốc gia Đông Nam Á giành huy chương điền kinh. Việt Nam có 1 HCĐ, trong khi Thái Lan, Singapore và Philippines đều sở hữu HCV.

Đáng chú ý nhất là Thái Lan. Dù thường cạnh tranh ngang ngửa với Việt Nam tại SEA Games, họ lại thể hiện khả năng tranh chấp thành tích tốt hơn nhiều khi bước ra đấu trường châu Á.

Thái Lan giành 3 HCV tại Asiad 20. Puripol Boonson thống trị 100m và 200m nam, đồng thời thiết lập 2 kỷ lục Á vận hội. Joshua Atkinson đem về HCV 400m nam. Ngoài ra, họ còn có thêm 2 HCB và 1 HCĐ.

Singapore cũng có Shanti Pereira, người giành HCV 200m và HCB 100m nữ. Trong quá khứ, Pereira từng nhiều lần thất bại trước Lê Tú Chinh tại SEA Games, nhưng những năm gần đây cô đã vươn lên nhóm hàng đầu châu Á.

Philippines tiếp tục sở hữu một ngôi sao đẳng cấp quốc tế là Ernest John Obiena ở nội dung nhảy sào.

Điểm khác biệt dễ nhận thấy là các quốc gia này có những VĐV rất tài năng, họ được đầu tư trọng điểm đặc biệt, đủ sức hướng đến thành tích cao nhất ở châu Á.

Trong khi đó, điền kinh Việt Nam vẫn đầu tư dàn trải, lực lượng đông nhưng không chất lượng. Dễ nhìn thấy từ trước ngày lên đường dự Asiad, không có VĐV nào của Việt Nam đủ sức đua tranh HCV Á vận hội. Các nội dung được kỳ vọng có huy chương cũng đều ở dạng chấp chới. Cách đầu tư của điền kinh và thể thao Việt Nam nói chung có thể giúp đội tuyển giành nhiều huy chương tại SEA Games, nhưng không thể tạo ra những VĐV đủ sức cạnh tranh ở đấu trường châu lục.

Một tấm HCĐ giúp điền kinh Việt Nam tránh được cảnh trắng tay. Nhưng Asiad 20 đặt ra câu hỏi quan trọng hơn: sau thế hệ Nguyễn Thị Oanh, Quách Thị Lan, đâu sẽ là những gương mặt đủ khả năng đưa điền kinh Việt Nam tiến gần hơn đến nhóm hàng đầu châu Á? Giải pháp là gì?

Sau chiến thắng ấn tượng ở nội dung 100m nam, chân chạy Thái Lan Puripol Boonson tiếp tục thể hiện sự áp đảo với một cuộc đua tốc độ khác ở sân chơi điền kinh Asiad.