Điện thoại biết hôn?

Điện thoại ngày nay truyền văn bản, video và giọng nói rất nhanh, nhưng theo nhà nghiên cứu Fabian Hemmert, chúng vẫn thiếu một yếu tố quan trọng là cảm giác chân thực và sự gần gũi giữa con người. Hemmert là nhà nghiên cứu thiết kế, chuyên ngành nghệ thuật tại Đại học Berlin, Đức, người đang thử mở rộng khả năng giao tiếp của điện thoại vượt khỏi màn hình, loa và bàn phím. Tại hội nghị Mobile HCI tổ chức ở Stockholm, Thụy Điển, ông giới thiệu một loạt mẫu thử nghiệm có thể truyền tải cảm giác, hơi thở, thậm chí cả nụ hôn giữa những người ở xa. Ý tưởng của Hemmert bắt đầu từ nhận xét rằng điện thoại thông thường rất hiệu quả khi trao đổi thông tin, nhưng gần như không thể tái tạo những tín hiệu thân mật vốn thường xuất hiện trong giao tiếp trực tiếp. Các mẫu thử nghiệm được thiết kế với những bộ cảm biến đặt ở rìa điện thoại, kết hợp dây đeo nằm trên bàn tay người sử dụng để ghi nhận cách họ cầm và nắm thiết bị. Khi một người nắm lấy điện thoại của mình, tín hiệu sẽ được gửi đến một thiết bị tương ứng ở điện thoại bên kia, khiến dây đeo tại đó bị kéo lại gần hơn. Cơ chế này không tạo ra một cái nắm tay thật sự, nhưng cố gắng mô phỏng cảm giác có người đang chạm hoặc giữ lấy bàn tay bạn thông qua một vật nhỏ. Qua đó, chiếc điện thoại không chỉ báo rằng tin nhắn đã được gửi, mà còn phản hồi bằng một chuyển động vật lý gợi nhắc sự hiện diện của người đang liên lạc. Một nhóm mẫu khác tập trung vào việc truyền tải hơi thở, dựa trên ý tưởng rằng luồng không khí cũng có thể trở thành một tín hiệu giao tiếp giàu cảm xúc. Thiết kế này sử dụng một cảm biến áp lực ở một bên điện thoại và bộ phận tạo phản lực ở phía bên kia, nhằm mô phỏng sự chuyển động của không khí. Khi người gửi tạo ra thay đổi về áp lực, thiết bị nhận sẽ đáp lại bằng một phản ứng tương ứng, giúp người ở đầu bên kia cảm nhận được hơi thở theo cách gián tiếp. Cách truyền tải ấy vẫn còn rất xa trải nghiệm ngoài đời, nhưng nó cho thấy các nhà thiết kế có thể biến những hiện tượng vô hình thành tín hiệu mà thiết bị điện tử nhận biết được. Đáng chú ý nhất trong nhóm thử nghiệm là kissing phone, mẫu điện thoại được tạo ra để truyền cảm giác của một nụ hôn qua khoảng cách. Ở điện thoại của người gửi, một cảm biến độ ẩm ghi nhận mức ướt của nụ hôn, sau đó chuyển thông tin này đến cơ cấu mô phỏng đặt trong thiết bị của người nhận. Cơ cấu đó gồm một miếng bọt biển cơ giới được làm ẩm, có khả năng đẩy về phía một màng bán thấm nằm trên điện thoại của người nhận. Khoảng cách mà miếng bọt biển di chuyển phụ thuộc vào độ ướt được cảm biến ghi nhận, từ đó tạo khác biệt giữa một nụ hôn nhẹ nhàng trên má và một nụ hôn nồng nàn hơn. Nói cách khác, kissing phone không chỉ gửi một tín hiệu có hoặc không, mà cố gắng diễn tả cường độ khác nhau của hành động thân mật bằng chuyển động và độ ẩm. Dù gây tò mò, những thiết bị này chưa chắc sớm xuất hiện trong các cửa hàng, bởi phản ứng của những người đồng nghiệp tham gia thử nghiệm không mấy tích cực. Khi được yêu cầu sử dụng điện thoại, họ mô tả kiểu giao tiếp này bằng những từ như “sến”, “kì quái”, “phiền phức”, thậm chí “kinh tởm”. Những phản ứng đó cho thấy việc đưa cảm giác thân mật vào công nghệ không chỉ là bài toán kỹ thuật, mà còn liên quan sâu sắc đến thói quen, ranh giới cá nhân và cảm nhận văn hóa. Một tính năng có thể khiến người này thấy ấm áp, gần gũi, lại dễ làm người khác khó chịu nếu xuất hiện trong một thiết bị vốn thường được xem là công cụ liên lạc tiện dụng. Tuy vậy, Hemmert dường như không lúng túng trước những lời đánh giá ấy, bởi ông xem chính sự bất ngờ và tranh cãi là dấu hiệu cho thấy thử nghiệm đã đạt mục tiêu. Với ông, những mẫu điện thoại biết truyền cảm giác không nhất thiết phải trở thành sản phẩm thương mại, mà quan trọng hơn là khơi lên cuộc thảo luận về cách con người thực sự giao tiếp trong tương lai.