Diện tích tối thiểu để thường trú: Phải giúp người dân an cư

Khắc phục tình trạng nhập hộ khẩu nhờ

Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu, TP.HCM cần một nghị quyết áp dụng chung trên toàn địa bàn. Bởi trước sáp nhập, diện tích tối thiểu áp dụng cho TP.HCM cũ là 8 m2 sàn/người, Bình Dương cũ là 8 m2 sàn/người, trong khi ở Bà Rịa-Vũng Tàu cũ là 10 m2 sàn/người.

Luật sư Trần Minh Cường (Đoàn luật sư TP.HCM) phân tích: Sau sáp nhập mỗi khu vực đang áp dụng một chỉ tiêu về nhà ở để đăng ký thường trú. Việc áp dụng không đồng bộ làm phát sinh nhiều hạn chế như chưa bảo đảm bình đẳng và thống nhất trong thực hiện quyền cư trú của công dân trên cùng địa bàn. Gây khó khăn cho cơ quan đăng ký cư trú, UBND cấp xã và cơ quan phối hợp khi hướng dẫn, xác nhận, giải quyết hồ sơ... cũng như khó cập nhật đồng bộ quy trình nội bộ, hệ thống thông tin và công khai thủ tục hành chính. Điều này có nguy cơ làm phát sinh phản ánh, kiến nghị, khiếu nại do chênh lệch điều kiện giữa các khu vực. Trong khi đó, TP.HCM là đô thị đặc biệt, có quy mô dân số lớn, thu hút nhiều công nhân, người lao động, sinh viên và người nhập cư đến sống, làm việc và học tập nên đăng ký thường trú tại nhà thuê, mượn, ở nhờ là nhu cầu thực tế và chính đáng. Do vậy, việc ban hành một mức diện tích thống nhất phải đồng thời bảo đảm quyền cư trú, khả năng tiếp cận dịch vụ công và yêu cầu quản lý dân cư, nhà ở.

ẢNH: ĐÌNH SƠN

"Việc lựa chọn mức 8 m2 sàn/người giúp giữ nguyên ngưỡng diện tích đối với khu vực TP.HCM và Bình Dương trước đây, đồng thời giảm ngưỡng từ 10 m2 xuống 8 m2 sàn/người đối với khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu trước đây, không làm tăng điều kiện đối với đa số người dân trên địa bàn. Theo tờ trình, nghị quyết chỉ quy định mức diện tích tối thiểu, không thay đổi thẩm quyền, trình tự, hồ sơ của thủ tục xác nhận điều kiện diện tích và thủ tục đăng ký thường trú đã được pháp luật quy định. Điều này có thể mở rộng khả năng đáp ứng điều kiện diện tích cho một số trường hợp thuê, mượn, ở nhờ tại khu vực trước đây áp dụng mức 10 m2", luật sư Trần Minh Cường giải thích và nói thêm: Việc quy định diện tích ở bình quân đầu người để đăng ký thường trú sẽ khắc phục được tình trạng nhập hộ khẩu nhờ, nhập hộ khẩu danh nghĩa. Đồng thời, đáp ứng được vấn đề nhập cư, giãn dân và tạo môi trường sống cho người dân tại địa bàn được đảm bảo các điều kiện sống tối thiểu. Mức đề xuất diện tích ở bình quân/người để đăng ký thường trú tại TP.HCM không cao hơn quy định của các thành phố trực thuộc T.Ư khác như Đà Nẵng (15 - 20 m2 sàn/người, Cần Thơ (15 - 18 - 20 m2 sàn/người) và Hà Nội (15 m2 sàn/người).

Tạo điều kiện để người dân yên tâm gắn bó lâu dài

TS Đỗ Thị Loan, nguyên Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, lưu ý đề xuất quy định diện tích tối thiểu 8 m2 sàn/người để đăng ký thường trú có cơ sở nhất định trong công tác quản lý dân cư, nhưng cần xem xét thận trọng để không tạo thêm rào cản đối với người lao động thu nhập thấp. Bởi TP.HCM là đô thị lớn, thu hút đông đảo người dân từ các địa phương đến sinh sống, học tập và làm việc. Trong khi đó, giá nhà ở cao, chi phí thuê nhà lớn khiến nhiều công nhân, người lao động chỉ có khả năng thuê những căn phòng diện tích nhỏ. Vì vậy, nếu quy định diện tích trở thành điều kiện cứng để đăng ký thường trú, cần đánh giá kỹ tác động đối với nhóm đối tượng này, nhất là những người đã có chỗ ở hợp pháp và sinh sống ổn định tại TP.

Chính sách quản lý cư trú cần hướng đến nâng cao chất lượng sống nhưng cũng phải tính đến điều kiện thực tế của người dân. Không nên để một quy định về diện tích vô tình trở thành rào cản đối với những người có nhu cầu sinh sống lâu dài, hợp pháp tại TP.HCM.

Bên cạnh đó, cần phân biệt giữa điều kiện đăng ký cư trú và tiêu chuẩn bảo đảm chất lượng nhà ở. Một căn phòng có diện tích đủ 8 m2/người chưa chắc đã bảo đảm an toàn, thông thoáng, vệ sinh và phòng cháy chữa cháy. Ngược lại, việc diện tích bình quân thấp hơn ngưỡng quy định cũng không đồng nghĩa mọi trường hợp đều không bảo đảm điều kiện sinh sống. Do đó, công tác quản lý cần kết hợp nhiều tiêu chí, thay vì chỉ tập trung vào diện tích.

Theo TS Loan, mục tiêu cuối cùng của chính sách không chỉ là quản lý dân cư mà còn phải tạo điều kiện để người dân ổn định cuộc sống, yên tâm làm việc và gắn bó lâu dài với TP. Trong bối cảnh nguồn cung nhà ở vừa túi tiền còn hạn chế, TP.HCM cần cân nhắc hài hòa giữa yêu cầu quản lý và khả năng tiếp cận chỗ ở của người dân, đồng thời đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân và nhà cho thuê phù hợp với thu nhập.

"Chính sách quản lý cư trú cần hướng đến nâng cao chất lượng sống nhưng cũng phải tính đến điều kiện thực tế của người dân. Không nên để một quy định về diện tích vô tình trở thành rào cản đối với những người có nhu cầu sinh sống lâu dài, hợp pháp tại TP.HCM", bà Đỗ Thị Loan nhấn mạnh.

Nhiều chuyên gia cũng cho rằng nếu mục tiêu là chống tình trạng nhồi nhét người thuê trọ, TP cần kiểm soát mật độ sử dụng, lối thoát hiểm, phòng cháy chữa cháy, vệ sinh và chất lượng công trình. Nếu chỉ căn cứ vào diện tích để cho phép hoặc từ chối đăng ký thường trú sẽ không giải quyết được đầy đủ các nguy cơ này. Đồng thời, chính sách cần hướng đến việc tránh tạo thêm gánh nặng cho người thu nhập thấp. Bởi với phòng trọ 16 m2 có 2 người ở, mức bình quân là 8 m2/người, nếu có thêm người thân cùng sinh sống, diện tích bình quân giảm xuống. Vì thế, chính sách cần tính đến hoàn cảnh gia đình, người phụ thuộc và thực tế nhà ở đô thị, tránh khiến người dân phải thuê phòng lớn hơn ngoài khả năng tài chính chỉ để đáp ứng thủ tục cư trú. Ngoài ra, theo luật Cư trú, điều kiện diện tích này áp dụng đối với đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ, ngoài các trường hợp được quy định riêng. Không nên diễn giải thành tất cả người dân, kể cả người đăng ký tại nhà thuộc sở hữu của mình, đều phải đáp ứng điều kiện 8 m2/người.

Tây Ninh quy định diện tích tối thiểu 8 m2/người

HĐND tỉnh Tây Ninh vừa ban hành Nghị quyết số 69/2026 quy định diện tích nhà ở tối thiểu để công dân đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ trên địa bàn tỉnh là 8 m2 sàn/người. Nghị quyết áp dụng đối với công dân có nhu cầu đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ; các cơ quan đăng ký, quản lý cư trú và những tổ chức, cá nhân có liên quan. Tuy nhiên không áp dụng đối với các trường hợp đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp thuộc diện quy định tại khoản 2 điều 20 luật Cư trú số 68/2020.

UBND tỉnh Tây Ninh được giao tổ chức triển khai thực hiện nghị quyết. Thường trực HĐND tỉnh, các ban của HĐND tỉnh, tổ đại biểu và đại biểu HĐND tỉnh có trách nhiệm giám sát việc thực hiện. Nghị quyết số 69/2026 thay thế Nghị quyết số 33/2022 của HĐND tỉnh Tây Ninh về cùng nội dung.