Dân dã mà sang trọng
Tôi biết đến loài hoa này đầu tiên từ trang của Trường THPT chuyên Quốc học Huế. Trong khuôn viên trường, có những hàng cây gốc to như cổ thụ, đến mùa hoa thì nở rực rỡ. Cánh hoa rụng trải một lớp thảm hồng rung cảm. Nhà trường cũng từng tổ chức viết về loài hoa này, như là biểu tượng của trường. Nhiều bài viết kỷ niệm dưới gốc điệp anh đào của tuổi học trò khiến ai đọc cũng lay động.

Điệp anh đào ra búp nhiều và khỏe
ẢNH: NGUYỄN THẾ THỊNH
Nhưng lần biết kỹ và dẫn đến "duyên nợ với điệp anh đào" chính là lần về nhà một người bạn Huế. Giáp tết, hàng rào bao quanh vườn bạn toàn hoa là hoa, màu hồng tươi. Những búp hoa chưa nở màu xanh căng tròn đầy sức sống. Hỏi, mẹ bạn nói đó là hoa "nạp rào". Gọi thế là vì ở đây người dân cứ chặt nhánh cây trồng thành hàng, buộc lại thay cho hàng (nạp) rào. Sau này tìm hiểu, mới hay nhiều nơi gọi là hoa "cọc rào".
Một thời gian sau, thấy người ta tỉa cành hoa trong trường tập kết ra đường mới đến hỏi và xin nhánh, chở sau xe bán tải mang về Đà Nẵng. Để bây giờ có cả một rừng điệp anh đào.

Hoa màu hường và búp xanh xen kẽ
ẢNH: NGUYỄN THẾ THỊNH
Hoa điệp anh đào còn có tên gọi là đỗ mai, hồng mai, đào đậu, đậu anh đào hoặc cọc rào, nạp rào… thuộc họ đậu, tên khoa học là Gliricidia sepium. Không hiểu vì sao, nhà tôi cứ gọi là "diệp anh đào" thành quen, và thấy cái tên này cũng hay.
Duyên nợ với điệp anh đào
Nhà tôi có một khu đất rộng, nguyên là một đồi cát ở phía sau khu công nghiệp Điện Nam - Điện Ngọc (Quảng Nam cũ). Mùa hè, cát nóng đến mức người dân ví von "gà cũng phải mang dép". Nơi không điện, có một cái giếng khoan bơm nước chạy bằng xăng, bơm ra đất khô liền nên rất khó chọn loại cây phù hợp ngoài xương rồng.

Tỉa bớt cành sẽ giúp cây cho hoa to và khỏe
ẢNH: NGUYỄN THẾ THỊNH
Lần đó, tôi chở cành điệp anh đào sau thùng xe bán tải từ Huế về nhà và bắt đầu trồng thử. Không ngờ, nhánh nào cũng nảy mầm xanh ngắt. Điệp anh đào chịu hạn, nên thời gian đầu có tưới nước, sau thì cứ để tự nhiên. Càng nắng lá càng xanh. Năm nào nắng nhiều thì hoa nhiều.
Ngoài trồng nhánh, cây có thể trồng từ hạt, nhưng lâu. Tôi trồng nhánh từ tháng 6 âm lịch thì giáp tết đã có hoa bói (những đóa hoa đầu tiên). Tính ra, đến giờ là 8 năm, gốc cây đã rất to, tán rộng. Cành hoa điệp anh đào giòn, bẻ là gãy ngang, nhưng gió to không gãy vì nó cứ đung đưa không cưỡng lại.
Những năm đầu chưa tìm hiểu kỹ và cũng chưa có kinh nghiệm, cứ để tự nhiên nhưng nó cũng nở hoa trước rồi vắt sang tết, có nhiều năm nó "xê dịch" nên có lúc đến tết mới bắt đầu ra búp, có lúc đã nở bung tràn, hoa rụng xuống. Sau thì rút kinh nghiệm, dịp này, tức cuối tháng 8 âm lịch thì tỉa bớt cành.
Tỉa cành trước mùa gió bão rất phù hợp, với lại tỉa cành làm cây "tức" (theo cách nói dân gian) nên búp hoa sẽ rất mập, hoa to, cánh dày và lâu rụng hơn. Quan trọng nhất là nó nở đúng vào dịp tết.
Tôi nói là theo kinh nghiệm và theo khí hậu nơi trồng, còn nơi khác thì có thể không hoàn toàn đúng.
Rất nhiều nơi có điệp anh đào. Vùng núi Quảng Trị (cũ) là một nơi như thế. Nhưng bà con không tỉa cành, cứ để tự nhiên nên nhiều cành nhỏ và hoa không khỏe.

Từ nhánh điệp anh đào ban đầu tôi mang về trồng, nay đã thành rừng hoa
ẢNH: NGUYỄN THẾ THỊNH
Mang điệp anh đào về nhà
Từ đồi cát bỏng, điệp anh đào lớn dần thành rừng.
Thực ra thì tôi trồng bao quanh, nhưng nhìn như rừng thật. Mùa hoa, đó là nơi các bạn trẻ tìm đến dù không phải điểm du lịch. Tuy vậy, nó giống một công viên, nhờ điệp anh đào.
Ở nhà, trước sân, có một cây, cũng 8 năm nhưng nhìn dáng vẻ như cổ thụ, mùa hoa đẹp vô cùng. Tết đến không ai ngang qua mà không dừng lại chụp ảnh.
Không cần đi đâu để ngắm hoa đào, mà mở cửa đã thấy đỗ mai rực rỡ, đầy năng lượng.