Nhiều người có thói quen bắt đầu ngày mới bằng tách trà xanh, chiều đổi sang ô long, khi khát lại pha thêm ấm trà đậm, thậm chí không uống một ngụm nước lọc nào suốt cả ngày. Thói quen này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ mất nước và tổn thương thận.
Bác sĩ chuyên khoa thận Hong Yongxiang (Đài Loan, Trung Quốc) giải thích rõ những phản ứng của cơ thể khi duy trì lối sống này.
Trà không gây mất nước như nhiều người lầm tưởng
Nhiều thông tin lan truyền cho rằng trà có tính lợi tiểu mạnh, uống 500 ml có thể khiến cơ thể bài tiết ra tới 600 ml nước. Tuy nhiên, bác sĩ Hong Yongxiang khẳng định nhận định này thiếu cơ sở khoa học.
Lượng caffeine trong các loại trà pha ở độ đậm thông thường chỉ gây lợi tiểu nhẹ, không đủ để làm cơ thể mất nước rõ rệt. Những người uống trà thường xuyên cũng phát triển cơ chế thích ứng với lượng caffeine này. Trên thực tế, lượng nước nạp vào từ việc uống trà điều độ vẫn góp phần bù dịch hiệu quả cho cơ thể, không khác biệt quá lớn so với các nguồn chất lỏng khác.
Nguy cơ suy thận từ oxalate nếu lạm dụng trà đặc
Điều đáng lo ngại nhất khi uống trà thay nước không nằm ở lượng nước bài tiết, mà ở hàm lượng oxalate tích tụ trong cơ thể.
Lá trà tự nhiên chứa nhiều oxalate, đặc biệt là các loại hồng trà. Tạp chí Y học New England từng ghi nhận trường hợp một bệnh nhân 56 tuổi bị suy thận cấp nặng, chỉ số creatinine tăng vọt lên 4,5 mg/dL sau khi duy trì thói quen uống gần 4 lít hồng trà đá đặc mỗi ngày (tương đương 16 cốc lớn).
Kết quả sinh thiết thận cho thấy mô kẽ thận bị viêm nhiễm và xuất hiện dày đặc các tinh thể canxi oxalate, buộc bệnh nhân phải lọc máu vì hội chứng ure huyết cao. Theo bác sĩ Hong Yongxiang, thói quen tiêu thụ một lượng cực lớn trà đặc trong thời gian dài chính là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới "bệnh thận do oxalate".
Dù vậy, bác sĩ lưu ý người dân không nên quá hoang mang. Uống trà ở mức độ vừa phải không làm tăng nguy cơ sỏi thận ở người khỏe mạnh. Một số nghiên cứu thậm chí chỉ ra trà xanh còn hỗ trợ giảm nguy cơ tạo sỏi nếu dùng đúng cách và không pha quá đặc.
Cảnh giác với tác động của caffeine liều cao
Khi thay thế hoàn toàn nước lọc bằng các ấm trà đậm, cơ thể rất dễ rơi vào tình trạng dung nạp quá tải caffeine. Điều này dẫn đến các biểu hiện như tim đập nhanh, hồi hộp, run ngón tay, bồn chồn lo âu và rối loạn giấc ngủ.
Đặc biệt, trong những trường hợp cơ thể đang mất nước nhanh như thời tiết nắng nóng, lao động đổ nhiều mồ hôi hoặc đang sốt cao, việc chỉ dùng trà đặc để giải khát sẽ phản tác dụng, gây thêm áp lực cho hệ thần kinh và tuần hoàn.
Uống nhiều trà đặc thay nước lọc có thể gây quá tải caffeine, tích tụ oxalate dẫn đến suy thận cấp. Ảnh minh họa: Bảo Bảo
Nước lọc vẫn là nền tảng giải độc tốt nhất cho thận
Quan niệm "thận chỉ lọc được chất độc khi uống nước lọc tinh khiết" là chưa hoàn toàn chính xác về mặt y khoa. Thận chỉ cần cơ thể được cấp đủ chất lỏng để duy trì tuần hoàn máu, và nguồn chất lỏng này có thể đến từ canh, súp, thức ăn hay các loại trà loãng.
Tuy nhiên, nước lọc vẫn là lựa chọn an toàn nhất vì không chứa calo, đường hay caffeine, giúp các cơ quan vận hành trơn tru mà không tạo thêm gánh nặng chuyển hóa.
Bác sĩ Hong Yongxiang khuyến cáo người yêu trà không nhất thiết phải bỏ thói quen uống trà hay áp dụng cứng nhắc công thức "uống một cốc trà phải bù một cốc nước". Nguyên tắc bảo vệ thận đúng đắn là không pha trà quá đặc, không uống dồn dập lượng lớn kéo dài và luôn giữ nước lọc làm nguồn cấp nước chính.
Những người có tiền sử sỏi thận canxi axalat, người mắc bệnh thận mạn tính hoặc có chỉ định hạn chế kali, phospho cần tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị để điều chỉnh lượng uống phù hợp với thể trạng.
Mỹ Ý (Theo HK01)