Quá trình này mở ra cơ hội nâng cao vị trí trong chuỗi giá trị công nghệ, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới về năng lực nghiên cứu, chất lượng nhân lực và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Nhật Bản là một trong những thị trường xuất khẩu dịch vụ công nghệ thông tin quan trọng của Việt Nam. Trong nhiều năm, hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước chủ yếu tập trung vào phát triển phần mềm, vận hành và bảo trì hệ thống. Tuy nhiên, nhu cầu chuyển đổi số, ứng dụng AI và hiện đại hóa hạ tầng công nghệ tại Nhật Bản đang tạo ra những hướng hợp tác mới.
Mở rộng hiện diện tại thị trường Nhật Bản
FPT là một trong những doanh nghiệp Việt Nam có thời gian hoạt động tương đối dài tại Nhật Bản. Năm 2005, doanh nghiệp thành lập pháp nhân tại nước này. Sau hơn 20 năm, FPT hiện có 18 văn phòng và trung tâm phát triển, với hơn 5.500 nhân sự thuộc 31 quốc tịch làm việc trực tiếp tại Nhật Bản.
Hơn 15.000 nhân sự trên toàn cầu của FPT đang tham gia hỗ trợ các dự án cho khách hàng Nhật Bản. Hoạt động của doanh nghiệp đã mở rộng từ dịch vụ công nghệ thông tin sang AI, dữ liệu, điện toán đám mây, hiện đại hóa các hệ thống công nghệ cũ, công nghệ ô-tô và bán dẫn.
Không chỉ FPT, nhiều doanh nghiệp công nghệ Việt Nam khác cũng từng bước mở rộng hiện diện trực tiếp tại Nhật Bản.
CMC Global thành lập CMC Japan tại Yokohama năm 2017 và tiếp tục mở văn phòng tại Osaka năm 2021. Doanh nghiệp tập trung cung cấp dịch vụ phát triển phần mềm, tích hợp hệ thống và các giải pháp chuyển đổi số. Theo thông tin do CMC công bố, hoạt động tại thị trường Nhật Bản được tổ chức theo mô hình kết hợp nhân sự làm việc trực tiếp tại Nhật Bản với các nhóm kỹ thuật tại Việt Nam.
Rikkeisoft thành lập pháp nhân Rikkei Japan năm 2016. Đến năm 2026, mạng lưới tại Nhật Bản đã mở rộng lên tám chi nhánh, trong đó có Tokyo, Osaka, Nagoya và Fukuoka. Cùng với hoạt động phát triển phần mềm, doanh nghiệp từng bước mở rộng các dịch vụ công nghệ phục vụ nhu cầu chuyển đổi số của khách hàng.
VTI, doanh nghiệp công nghệ Việt Nam thành lập năm 2017 và có pháp nhân tại Nhật Bản từ năm 2018. Sau khi mở rộng đến Osaka năm 2019, VTI tiếp tục phát triển mạng lưới tại Nagoya năm 2023 và Fukuoka năm 2024. Bên cạnh dịch vụ phát triển phần mềm, doanh nghiệp đầu tư vào các giải pháp phục vụ quản lý sản xuất, chuyển đổi số doanh nghiệp và ứng dụng công nghệ mới.
Còn NTQ Solution cũng thành lập NTQ Japan từ năm 2016. Theo thông tin doanh nghiệp công bố, đến năm 2025, đơn vị này có hơn 140 nhân sự tại Nhật Bản. Tháng 2/2026, NTQ Japan khai trương văn phòng mới tại Osaka nhằm mở rộng hoạt động tại khu vực phía tây Nhật Bản.
Trong khi đó, Luvina Software đã thành lập chi nhánh tại Nhật Bản từ năm 2008, tập trung vào phát triển, bảo trì và vận hành hệ thống phần mềm. Đây cũng là một trong những doanh nghiệp Việt Nam lựa chọn xây dựng hiện diện tại chỗ để phục vụ trực tiếp khách hàng Nhật Bản.
Cùng với việc mở rộng hoạt động riêng lẻ, các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam tại Nhật Bản cũng đang tăng cường liên kết để tìm kiếm cơ hội hợp tác và phát triển thị trường.
Tháng 7/2024, Hiệp hội Chuyển đổi số Việt Nam tại Nhật Bản (VADX Japan) được thành lập tại Tokyo, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp như FPT Japan, Rikkeisoft, VTI, CMC, NTQ và các công ty công nghệ do người Việt Nam sáng lập. FPT Japan đảm nhiệm vị trí Chủ tịch Hiệp hội khi thành lập, trong khi Rikkeisoft và VTI giữ vai trò Đồng Chủ tịch.
Theo thông tin từ hiệp hội, đến tháng 2/2025, VADX Japan có 30 doanh nghiệp thành viên. Tổ chức này hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp chia sẻ kinh nghiệm, kết nối khách hàng, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy chuyển giao công nghệ giữa Việt Nam và Nhật Bản.
Tại buổi làm việc với Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Osaka vào tháng 4/2025, đại diện VADX Japan cho biết hiệp hội đặt mục tiêu mở rộng lên 40 doanh nghiệp thành viên và hướng tới tổng doanh thu cộng gộp 1.000 tỷ yen vào năm 2033.
Sự hình thành của mạng lưới doanh nghiệp này phản ánh một bước chuyển trong cách tiếp cận thị trường Nhật Bản. Bên cạnh cạnh tranh về năng lực cung cấp dịch vụ, các công ty Việt Nam đang tìm cách liên kết để mở rộng quan hệ với doanh nghiệp bản địa, phát triển nguồn nhân lực và tiếp cận những dự án có yêu cầu công nghệ cao hơn. Tuy nhiên, hiệu quả của sự liên kết sẽ cần được đánh giá qua các dự án hợp tác, kết quả kinh doanh và hoạt động chuyển giao công nghệ thực tế.
Từ xuất khẩu phần mềm đến phát triển công nghệ
Một trong những hướng được quan tâm là ứng dụng AI để lưu giữ và khai thác tri thức vận hành. Trong các doanh nghiệp công nghiệp Nhật Bản, kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thập kỷ thường gắn với đội ngũ kỹ sư và chuyên gia lâu năm. Khi lực lượng lao động này nghỉ hưu, việc chuyển giao tri thức trở thành bài toán không đơn giản.
FPT đã đưa vào hoạt động AI Factory tại Nhật Bản, hướng tới cung cấp hạ tầng và công cụ phát triển các ứng dụng AI. Một trong những định hướng là hỗ trợ khách hàng quản lý dữ liệu, khai thác và chuyển giao tri thức vận hành.
Tuy nhiên, đưa AI vào các hệ thống sản xuất và quản trị hiện hữu không chỉ là vấn đề năng lực tính toán. Hiệu quả ứng dụng còn phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu, khả năng tích hợp công nghệ, yêu cầu bảo mật và mức độ phù hợp với quy trình thực tế của từng doanh nghiệp.
Bên cạnh AI, bán dẫn cũng đang trở thành một hướng hợp tác được chú ý.
Cuối năm 2025, FPT xuất khẩu một lô chip nguồn (Power IC) do doanh nghiệp thiết kế sang Nhật Bản thông qua nhà phân phối Restar. Sản phẩm được sử dụng cho máy in đa chức năng hiệu năng cao.
Theo FPT, đây là lô chip thương mại đầu tiên của doanh nghiệp được đưa vào thị trường Nhật Bản. Restar đặt mục tiêu phân phối 10 triệu chip do FPT thiết kế tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương trong ba năm.
Tháng 10/2026, FPT tiếp tục trao đổi với Toyota Tsusho NEXTY Electronics về khả năng phân phối các dòng chip quản lý nguồn và chip nguồn tại ASEAN và Ấn Độ.
Việc tiếp cận thị trường bán dẫn Nhật Bản cho thấy một hướng phát triển mới của doanh nghiệp công nghệ Việt Nam. Tuy nhiên, từ thiết kế sản phẩm đến mở rộng quy mô thương mại vẫn là quá trình đòi hỏi năng lực nghiên cứu, kiểm định chất lượng, bảo đảm nguồn cung và xây dựng quan hệ lâu dài với các đối tác trong chuỗi sản xuất.
Cơ hội mở rộng hợp tác công nghệ Việt Nam-Nhật Bản
Cùng với việc phát triển các lĩnh vực công nghệ mới, doanh nghiệp Việt Nam cũng tìm cách tăng hiện diện tại Nhật Bản thông qua đầu tư, mua bán và sáp nhập (M&A), liên doanh với doanh nghiệp sở tại.
Năm 2024, FPT mua lại Next Advanced Communications (NAC), đánh dấu thương vụ M&A đầu tiên của doanh nghiệp tại Nhật Bản. Tháng 4/2026, FPT và CAC Holdings thành lập liên doanh UPSTRIDE tại Tokyo, với tỷ lệ sở hữu lần lượt là 49% và 51%.
Liên doanh này hoạt động trong các lĩnh vực vận hành hạ tầng công nghệ thông tin, thương mại hóa sản phẩm công nghệ, phát triển GPU Cloud và những mảng liên quan đến bán dẫn.
Việc hợp tác với doanh nghiệp bản địa có thể giúp các công ty Việt Nam tiếp cận khách hàng, nguồn nhân lực và kinh nghiệm quản lý tại Nhật Bản. Đây cũng là một cách để chuyển dần từ mô hình cung cấp dịch vụ theo hợp đồng sang tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển và vận hành sản phẩm công nghệ.
Những thay đổi trên diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam-Nhật Bản được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện vào tháng 11/2023. Khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những lĩnh vực được hai nước quan tâm thúc đẩy hợp tác.
Trong các cuộc trao đổi cấp cao những năm gần đây, AI, bán dẫn, công nghệ lượng tử và đào tạo nhân lực chất lượng cao tiếp tục được đề cập như những hướng hợp tác quan trọng.
Đối với Việt Nam, hợp tác với Nhật Bản không chỉ tạo thêm thị trường cho doanh nghiệp công nghệ mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các tiêu chuẩn kỹ thuật, phương thức quản trị và quy trình phát triển sản phẩm trong những ngành công nghiệp có yêu cầu cao.
Thêm nữa, nguồn nhân lực công nghệ và khả năng triển khai dịch vụ của doanh nghiệp Việt Nam có thể góp phần đáp ứng một phần nhu cầu chuyển đổi số và hiện đại hóa hệ thống của Nhật Bản.
Theo kế hoạch được công bố, FPT tiếp tục mở rộng hoạt động tại Nhật Bản trong những năm tới, tập trung vào AI, bán dẫn, dữ liệu, điện toán đám mây, công nghệ ô-tô, nghiên cứu và phát triển. Doanh nghiệp đặt mục tiêu đến năm 2033 thuộc nhóm 13 công ty công nghệ thông tin hàng đầu tại thị trường này.
Sau hơn hai thập kỷ hiện diện tại Nhật Bản, quá trình mở rộng hoạt động của FPT cũng như sự phát triển của doanh nghiệp công nghệ Việt khác tại đất nước này đã cho thấy những cơ hội rông mở của Việt Nam khi tiếp cận các thị trường phát triển, từng bước nâng cao vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu.
LÊ LÂM