Độc đáo nghề làm mạ khay cho ruộng lúa ở miền Tây

Từ khay nhỏ thành "thảm xanh"

Giữa cánh đồng ở xã Tài Vân, những khay mạ được xếp thành từng dãy. Bên trong là lớp giá thể phối trộn từ đất, trấu, xơ dừa… phủ lên những hạt lúa đã ngâm ủ, nảy mầm.

ẢNH: DUY TÂN

Anh Thạch Hồng (38 tuổi, ở xã Tài Vân) cho biết để có một khay mạ đạt chuẩn, từng công đoạn phải thực hiện đúng thời điểm. Hạt giống đem ngâm, ủ cho nảy mầm đồng đều; giá thể được nghiền, trộn theo tỷ lệ phù hợp rồi gieo hạt đã lên mộng. Sau đó tiếp tục chăm sóc mạ cho đến khi bộ rễ đan chặt, giữ lớp giá thể thành một khối.

ẢNH: DUY TÂN

Với nghề làm mạ khay, từ chuẩn bị giá thể, xử lý giống, gieo và chăm sóc đến vận chuyển, mỗi khâu đều liên quan chặt chẽ với nhau. Chỉ một công đoạn sai thời điểm cũng có thể ảnh hưởng cả mẻ mạ. Khi đạt độ tuổi thích hợp, cả khay mạ có thể nhấc lên thành một "tấm thảm" xanh vuông vức, thuận tiện đưa lên máy cấy. 

"Làm mạ thảm phải canh thời gian rất kỹ. Mạ non quá thì rễ chưa bện, đưa lên máy dễ bị đứt; mạ già quá cũng không tốt. Quan trọng là thảm phải đủ chắc để máy lấy mạ và cấy xuống ruộng", anh Hồng nói.

ẢNH: DUY TÂN

Nhóm của anh Hồng hiện có hơn 20 người làm nghề, chủ yếu vào thời điểm nông dân và các hợp tác xã xuống giống. Mỗi lao động có thể kiếm khoảng 300.000 đồng/ngày. Công việc chia thành nhiều khâu, từ làm giá thể, gieo, chăm sóc đến vận chuyển, giúp người dân có thêm thu nhập mà không phải rời quê. Có đơn hàng thì mọi người tập trung làm, mỗi người phụ trách một khâu nên công việc nhanh hơn.

ẢNH: DUY TÂN

Tại một khu sản xuất khác, ông Thạch Pích (45 tuổi, ở xã Tài Vân) cũng đã quen với nghề này. Ông cho biết, trước đây nông dân phải tự gieo, nhổ rồi vận chuyển mạ ra ruộng, vừa tốn thời gian vừa cần nhiều lao động. Với mạ gieo khay, cây được chăm sóc tập trung, đến ngày cấy có thể lấy nguyên tấm, vận chuyển thẳng ra đồng. 

"Mạ phải đều, rễ phải bện, thảm không được quá khô hoặc quá nhão thì máy mới lấy mạ tốt", ông Pích chia sẻ.

ẢNH: DUY TÂN

Mạ xanh theo máy xuống ruộng

Đến ngày cấy, nông dân vận các chuyển khay mạ đồng, bóc thành từng khối, đưa lên phương tiện vận chuyển; ở những khu ruộng xa bờ có thể vận chuyển bằng ghe. Tại ruộng, những tấm mạ trở thành nguồn nguyên liệu cho máy cấy. Máy lấy từng phần mạ từ bộ phận cấp liệu rồi cấy thành hàng thẳng tắp.

Mỗi máy cấy thường cần khoảng 2 người vận hành. Một người điều khiển, người còn lại tiếp mạ và theo dõi quá trình cấy. So với phương thức thủ công, máy giúp rút ngắn thời gian xuống giống, giảm lao động và kiểm soát khoảng cách cây lúa, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chăm sóc.

ẢNH: DUY TÂN

Sự xuất hiện của nghề làm mạ khay cũng tạo thêm một mắt xích trong quá trình cơ giới hóa sản xuất lúa. Nông dân không nhất thiết phải tự thực hiện toàn bộ các khâu mà có thể thuê dịch vụ từ sản xuất mạ đến cấy bằng máy.

ẢNH: DUY TÂN

"Trước đây làm lúa cực nhất là thiếu người. Bây giờ có máy móc hỗ trợ, khâu nào làm được dịch vụ thì mình làm. Người làm mạ có việc, người lái máy có việc, nông dân cũng đỡ công", anh Hồng nói.

ẢNH: DUY TÂN

Từ những hạt lúa nhỏ, qua ngâm ủ, gieo trên khay và chăm sóc, cây mạ kết thành những "tấm thảm xanh", rồi theo máy xuống ruộng, mở đầu cho một mùa lúa mới.