Từ những mô hình mới được triển khai, số lượng câu lạc bộ văn nghệ, thể thao lẫn số người tiếp cận đều tăng lên, qua đó, đời sống văn hóa tinh thần người dân được nâng lên một cách thực chất.
Nhà sinh hoạt cộng đồng Tổ dân phố số 4 phường Giảng Võ (Hà Nội) nằm giữa khu dân cư đông đúc, nhu cầu tập thể thao của người dân rất lớn. Trước đây, nhiều người vẫn tìm ra công viên, vườn hoa để tập mặc dù khoảng cách xa hơn, song với cách thức tổ chức thiết chế văn hóa theo mô hình mới, Nhà sinh hoạt cộng đồng Tổ 4 đang trở thành điểm đến ưa thích của nhiều người. Với tổng diện tích khuôn viên 693 m², diện tích xây dựng 82,5 m², khu vực phục vụ hoạt động thể dục thể thao rộng 280 m², bố trí các khu vực sinh hoạt cộng đồng, thư viện, hội trường, sân hoạt động ngoài trời...
Trong đó, thư viện cộng đồng tại tầng 1 có gần 1.500 đầu sách thuộc nhiều lĩnh vực. Đặc biệt nhất trong tổ chức hoạt động là chính quyền địa phương đã tạo điều kiện, hỗ trợ để thành lập và đưa vào hoạt động các câu lạc bộ: văn nghệ, dân vũ, thể thao..., luân phiên đăng ký sinh hoạt trong ngày, trong tuần. Buổi sáng là thời gian hoạt động của các nhóm dân vũ, cầu lông. Thời gian trong ngày, các bàn cờ tướng, thư viện tiếp tục sôi nổi. Tối đến, Nhà sinh hoạt cộng đồng lại sáng đèn với các hoạt động văn nghệ, thể thao.
Tổ trưởng Tổ dân phố số 4 Nguyễn Mạnh Tam cho biết: “Trong điều kiện đô thị, mật độ dân cư cao, hoạt động của Nhà sinh hoạt cộng đồng là rất cần thiết. Mọi người tập luyện từ sớm, các câu lạc bộ nối tiếp nhau sinh hoạt. Riêng hoạt động dân vũ hiện giờ thu hút tới hai câu lạc bộ khác nhau. Các chị em tập luyện rất vui. Không chỉ đến sinh hoạt, tập luyện, các câu lạc bộ còn tổ chức giao lưu, khiến cho tình cảm xóm giềng thêm gắn bó”.
Nhằm nâng cao đời sống văn hóa tinh thần nhân dân, tháng 5/2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội ban hành Hướng dẫn số 379/HD-SVHTT về thí điểm mô hình tổ chức hoạt động tại thiết chế văn hóa cơ sở và phát động mỗi xã, phường có một mô hình hay, cách làm hiệu quả, phát huy hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở. Từ hiệu quả của Hướng dẫn số 379/HD-SVHTT, Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 405/KH-UBND ngày 19/10/2026 về tổ chức thực hiện Phong trào thi đua “Mỗi xã, phường có mô hình hay, cách làm hiệu quả, phát huy hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở”.
Đây là động lực để nhiều địa phương nỗ lực đổi mới hoạt động, xây dựng các mô hình mới trong hoạt động của thiết chế văn hóa cơ sở. Khu vực nội thành đất chật, người đông, chính việc bố trí lại công năng linh hoạt, lịch sinh hoạt hợp lý như trường hợp Nhà sinh hoạt cộng đồng Tổ dân phố số 4 phường Giảng Võ đã thu hút đông đảo người dân đến vui chơi, tập luyện so với trước đây.
Cùng với phường Giảng Võ, phường Xuân Đỉnh cũng vừa ra mắt mô hình điểm thiết chế văn hóa-khu thể thao Nhà văn hóa Tổ dân phố Xuân La 2. Nhà văn hóa có tổng diện tích 700 m², diện tích xây dựng công trình 200 m², gồm 2 tầng. Tầng 1 bố trí hội trường khoảng 150 chỗ ngồi và khu cộng đồng số; tầng 2 có phòng đọc sách, phòng tập. Nhà văn hóa còn có sân thể thao, sân tổ chức hoạt động ngoài trời và các công trình phụ trợ. Khác với mô hình Nhà sinh hoạt cộng đồng ở Giảng Võ, mô hình này tập trung khai thác đồng bộ các phòng chức năng và khuôn viên nhà văn hóa, kết hợp tổ chức hoạt động trong nhà và ngoài trời cũng như kết nối các không gian công cộng lân cận. Nhà văn hóa cùng lúc duy trì hàng chục câu lạc bộ: dân vũ, khiêu vũ, zumba, dưỡng sinh, bóng bàn, bóng chuyền hơi, cầu lông...
Một điểm độc đáo của Nhà văn hóa là không gian này được kết nối với các không gian di tích đình, chùa và các hoạt động tôn vinh di sản văn hóa phi vật thể. Đánh giá về mô hình Nhà văn hóa Tổ dân phố Xuân La 2, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà cho rằng, mô hình bước đầu đi đúng hướng và đạt hiệu quả. Thành công này bắt nguồn từ chính sự tham gia nhiệt tình, trách nhiệm của mỗi người dân trên địa bàn. Đây là không gian “làng trong phố” độc đáo, kết nối giữa đình, chùa, cây di sản và các sinh hoạt văn hóa của người dân để kiến tạo môi trường văn hóa văn minh và đậm bản sắc địa phương.
Thực tế cho thấy, dù khu vực nội thành đất chật, người đông, nhưng việc đổi mới phương thức quản lý, hoạt động đang tạo ra sức hút cho nhiều thiết chế văn hóa và cách làm này cần được nhân rộng.
GIANG NAM