Hướng ra châu Á
Trước khi HLV Kim Sang-sik đến và người tiền nhiệm là ông Trousier phải ra đi vì thất bại, HLV Park Hang-seo từng tạo nên chu kỳ thành công kéo dài 4 năm cùng đội tuyển VN. Khởi đầu bằng chức vô địch ASEAN Cup 2018, tiếp nối với suất đá tứ kết Asian Cup 2019 và vòng loại thứ ba World Cup 2022, rồi khép lại khi không bảo vệ được ngai vàng Đông Nam Á. Mọi triều đại đều có giai đoạn thịnh suy, nhưng ông Park đã làm được điều chưa từng ai gây dựng được: biến bàn đạp Đông Nam Á thành lực đẩy để vươn cao tại châu Á.
Hoàng Đức (trái) vẫn là tâm điểm trong cuộc tái thiết đội tuyển VN
Ảnh: MINH TÚ
Trước đây, cố HLV Alfred Riedl từng giúp VN vào tứ kết Asian Cup 2007, nhưng chưa từng vô địch ASEAN Cup (giải đấu trước đây mang tên AFF Cup hay Tiger Cup). HLV Henrique Calisto ngược lại, đưa VN lần đầu lên đỉnh khu vực, nhưng bất lực khi tiến ra Asian Cup. Trước ông Park, chưa có ai thành công trọn vẹn. Sau ông Park, bóng đá VN đang đợi chu kỳ thành công tiếp theo. HLV Kim Sang-sik trở thành chiến lược gia đầu tiên giúp VN vô địch 2 kỳ ASEAN Cup liên tục (2024, 2026). Song cần nhìn vào thực tế là vinh quang chỉ thực sự bền vững nếu trở thành bước đệm cho câu chuyện tiến ra châu Á.
Giai đoạn 2 của quá trình vươn mình sẽ đến vào năm 2027 khi VN thi đấu tại Asian Cup (tháng 1.2027), vòng loại World Cup 2030 (từ tháng 9.2027). Đến năm 2028, Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) dự kiến khởi động AFC Nations League, đưa các trận giao hữu cấp độ châu Á vào hệ thống thi đấu tính điểm chuyên nghiệp, trở thành cơ sở cho tấm vé dự Asian Cup và World Cup sau này. "Con tàu" của thầy Kim đang đứng trước cửa biển châu lục với đòi hỏi gắt gao hơn.
Củng cố lực lượng
Ở biển lớn châu lục, những "ngọn sóng dữ" như Nhật Bản, Hàn Quốc, Uzbekistan, Úc, Jordan, Qatar, Iran, Iraq… vẫn tạo cách biệt với phần còn lại nhờ hệ thống bóng đá bền vững, chất lượng cầu thủ vượt trội cùng năng lực xuất khẩu nhân tài sang châu Âu. Nhóm 2 với UAE, Bahrain, Indonesia… theo đuổi con đường nhập tịch với hàng loạt tài năng Nam Mỹ, châu Âu (theo dạng ngoại binh đá đủ 5 năm hoặc cầu thủ mang hai dòng máu) xuất hiện nhằm tạo lối tắt thành công. Cơ hội thành công của VN ngày càng hẹp lại nếu chỉ dựa vào lực lượng cầu thủ bản địa đá ở V-League.
VN đã mở ra xu hướng sử dụng cầu thủ nhập tịch cho đội tuyển quốc gia và HLV Kim Sang-sik đã tận dụng tối đa xu hướng ấy. Tại FIFA ASEAN Cup 2026, VN dự giải với 8 cầu thủ mang dòng máu ngoại, gồm 3 ngoại binh nhập tịch (Hoàng Hên, Xuân Son, Tài Lộc) cùng 5 Việt kiều (Lê Giang Patrik, Cao Pendant Quang Vinh, Williams Minh Hoàng, Ngô Đăng Khoa và Nguyễn Adou Leygley Minh). Dù không đạt chỉ tiêu chung kết, nhưng rõ ràng giải đấu đã phác họa hình ảnh đội tuyển VN cho kỷ nguyên mới: rộng cửa với mọi nguồn cầu thủ.
"Việc huy động mọi nguồn lực xây dựng đội tuyển là điều cần thiết. Tất nhiên, dùng Việt kiều hay ngoại binh ở đâu, liều lượng ra sao cần tính toán cẩn trọng, không làm mất đi cơ hội của cầu thủ nội", chuyên gia Đoàn Minh Xương nhấn mạnh. Lãnh đạo Liên đoàn Bóng đá VN (VFF) cũng khẳng định đội tuyển VN không giới hạn con số được gọi bao nhiêu cầu thủ nhập tịch, mà đây là quan điểm của HLV. "Miễn phải giữ được bản sắc VN", Phó chủ tịch VFF Trần Anh Tú chia sẻ.
Trước khi chuyển tiếp sang giai đoạn "ra khơi" châu Á, đội tuyển VN có 4 trận giao hữu lần lượt gặp Đài Loan, Kyrgyzstan (tháng 11), Nhật Bản (tháng 12) và Qatar (tháng 1). Ông Kim sẽ "xáo xào" đội tuyển để thử nghiệm người mới, như Việt kiều Minh Hoàng, ngoại binh nhập tịch Olaha Mạnh Đức, hay hàng loạt nhân tố U.23 trước nay chưa được dùng vì áp lực thành tích. Chu kỳ thành công mới sẽ khó tạo nên hơn nhiều. Để không bị kẹt lại ở ngưỡng Đông Nam Á, đội tuyển VN phải quyết liệt sàng lọc và thay đổi nhằm giữ bàn đạp vươn lên.