Do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, những năm qua, thiên tai trên địa bàn cả nước diễn ra cực đoan, phức tạp, khó dự báo. Đặc biệt, hiện tượng "thiên tai kép" như bão chồng bão, lũ chồng lũ diễn ra thường xuyên hơn. Theo báo cáo mới nhất của Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, từ đầu năm đến nay, hơn 20 loại hình thiên tai đã xảy ra trên các vùng miền cả nước, làm 257 nhà sập đổ, 24.650 nhà hư hỏng, tốc mái; 131.078ha lúa, hoa màu, cây trồng bị ngập, thiệt hại…, tuy nhiên mức thiệt hại đã giảm đáng kể so với năm trước.
Đạt được kết quả tích cực nêu trên là nhờ sự chỉ đạo sát sao, quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, cùng sự chủ động triển khai hiệu quả các biện pháp phòng, chống từ các địa phương.
Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai Vũ Xuân Thành cho biết, để có những con số như trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Kế hoạch hành động số 3337/QĐ-BNN ngày 21/8/2026 nhằm thực hiện Thông báo số 117-TB/VPTW ngày 4/7/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng về kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm liên quan công tác phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu từ nay đến hết năm 2026.
Bộ khẩn trương hoàn thiện Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 2026-2030 trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, gắn liền với Chiến lược quốc gia phòng, chống thiên tai đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Để giảm đến mức thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra, việc nâng cao năng lực quan trắc, dự báo và cảnh báo sớm có đóng góp rất quan trọng. Khi dữ liệu được kết nối đồng bộ giữa các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương và cộng đồng, công tác phòng ngừa, ứng phó thiên tai sẽ chủ động, hiệu quả hơn, góp phần giảm thiệt hại về người và tài sản. Theo Cục Khí tượng Thủy văn, đến tháng 9/2026, toàn ngành có hơn 2.800 trạm quan trắc khí tượng, thủy văn, hải văn, ra-đa... Trung tâm Dự báo Khí tượng-Thủy văn quốc gia cung cấp khoảng 9.000 bản tin mỗi năm, trong khi các đài khu vực và địa phương cung cấp gần 50.000 bản tin.
Đầu tư nâng cao năng lực quan trắc, dự báo và cảnh báo sớm không chỉ là giải pháp ứng phó trước mắt mà còn là nền tảng quan trọng để xây dựng xã hội có khả năng chống chịu tốt hơn trước thiên tai. Để đạt hiệu quả, ngành khí tượng-thủy văn tiếp tục hoàn thiện mạng lưới quan trắc, hiện đại hóa thiết bị, tăng cường chia sẻ dữ liệu và nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ làm công tác dự báo.
Theo Trung tâm dự báo Khí tượng-Thủy văn quốc gia, từ nay đến hết năm 2026, Biển Đông được dự báo còn khoảng 3-5 cơn bão, trong đó 1-2 cơn có khả năng ảnh hưởng đến đất liền nước ta. Cùng thời gian, cả nước có thể xuất hiện khoảng 8-10 đợt mưa lớn trên các vùng miền. Đáng chú ý, tác động của El Nino có thể khiến lượng mưa tại Trung Bộ và Nam Bộ trong những tháng cuối năm thiếu hụt khoảng 10-50%. Tình trạng này được dự báo ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp cũng như nguồn nước trong thời gian cuối năm.
Phó Cục trưởng Cục Quản lý Đê điều và Phòng, chống thiên tai Vũ Xuân Thành nhấn mạnh: Cần chủ động phòng ngừa, ứng phó với mưa lũ và ngập lụt, đặc biệt tại các đô thị và khu vực miền núi. Tập trung triển khai trực ban thường xuyên 24/24 giờ, theo dõi chặt chẽ thông tin dự báo, cảnh báo về mưa lớn, nguy cơ lũ, ngập lụt, thông tin đầy đủ, kịp thời đến các cấp chính quyền và người dân để chủ động phòng tránh. Đồng thời, tăng cường công tác truyền thông, nâng cao nhận thức, kỹ năng ứng phó của cộng đồng để chủ động ứng phó, giảm thiệt hại. Cập nhật phương án ứng phó chi tiết, nhất là phương án di dời, sơ tán người dân. Khi có dự báo, cảnh báo mưa lớn, huy động các lực lượng, cộng đồng dân cư khơi thông dòng chảy, cắm biển cảnh báo; chủ động di dời, sơ tán người dân tại các khu vực thường xuyên bị ngập lụt khi xảy ra mưa lớn đến nơi an toàn.
Một vấn đề cần đặc biệt lưu ý trong giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra là vận hành hợp lý các hồ chứa, góp phần cắt giảm lũ và không làm gia tăng ngập lụt cho hạ du. Các đơn vị liên quan cần ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng hệ thống theo dõi, giám sát ngập lụt đô thị, cảnh báo đến người dân để chủ động ứng phó. Cần rà soát, xác định nguyên nhân cụ thể, đề xuất các giải pháp chi tiết giảm tình trạng ngập lụt tại các đô thị. Đẩy nhanh tiến độ thi công các dự án tiêu thoát lũ, các hồ điều hòa để trữ nước tạm thời chống ngập úng khi mưa lớn và nâng cao năng lực hệ thống tiêu thoát nước, các dự án bố trí, sắp xếp ổn định dân cư vùng thường xuyên bị ngập lụt sâu…
Về lâu dài, các địa phương cần rà soát, xác định rõ nguyên nhân gây ngập để đề xuất giải pháp phù hợp; đẩy nhanh tiến độ các dự án tiêu thoát lũ, hồ điều hòa nhằm tăng khả năng trữ nước tạm thời khi xảy ra mưa lớn. Bên cạnh đó, cần nâng cao năng lực hệ thống thoát nước đô thị và triển khai các dự án bố trí, sắp xếp ổn định dân cư vùng thường xuyên bị ngập lụt sâu.
TIẾN ĐẠT