Đồng Nai gặp khó khi xây Metro Suối Tiên - Long Thành theo diện cấp bách

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Dù được Chính phủ cho triển khai theo diện cấp bách, dự án metro kết nối trung tâm hành chính TP Đồng Nai đến sân bay Long Thành vẫn gặp vướng mắc do chưa thống nhất việc áp dụng quy định pháp luật.

UBND TP Đồng Nai vừa có báo cáo tình hình triển khai dự án kéo dài tuyến Metro Bến Thành - Suối Tiên đến trung tâm hành chính và sân bay Long Thành (Metro Suối Tiên - Long Thành) sau khi được trao cơ chế xây dựng theo diện cấp bách.

Dự án có tổng mức đầu tư sơ bộ 65.573 tỷ đồng, triển khai theo hình thức hợp đồng BT (Xây dựng - Chuyển giao) với thời gian thực hiện trong giai đoạn 2026-2030.

Về công tác chuẩn bị đầu tư, phương án tuyến và vị trí công trình đã được UBND TP Đồng Nai phê duyệt ngày 21/5. Đến ngày 27/8, Chính phủ ban hành Nghị quyết 255/NQ-CP công nhận đây là công trình cấp bách.

Đồng Nai gặp khó khi xây Metro Suối Tiên - Long Thành theo diện cấp bách - 1 — Hướng tuyến Metro Suối Tiên - Long Thành (đường màu đỏ) (Đồ họa: Ngọc Tân).

Địa phương đã giao Ban Giao thông TP Đồng Nai tổ chức lựa chọn nhà thầu tư vấn nước ngoài lập báo cáo nghiên cứu khả thi, song song với việc lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, khung chính sách bồi thường và các thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất liên quan.

Dự án bồi thường, giải phóng mặt bằng được giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố làm chủ đầu tư. Sau khi báo cáo nghiên cứu khả thi dự án bồi thường được duyệt vào cuối tháng 6, đơn vị đã kiểm đếm đạt 64% và xác nhận nguồn gốc đất đạt 46%. Chủ đầu tư đang đẩy nhanh tiến độ để phấn đấu hoàn tất công tác giải phóng mặt bằng trong năm 2026.

Mặc dù dự án được đánh giá có khả năng hoàn thành vào năm 2030, quá trình thực hiện đang gặp vướng mắc pháp lý ở khâu lựa chọn nhà đầu tư. Điểm b, khoản 4, Điều 10 Nghị định 257/2025/NĐ-CP cho phép cơ quan có thẩm quyền lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt ngay sau khi dự án có quyết định chủ trương đầu tư.

Tuy nhiên, theo Điều 24 Luật Đường sắt 2025, đối với dự án đường sắt theo phương thức PPP, việc lựa chọn nhà đầu tư được thực hiện sau khi dự án đầu tư được phê duyệt. Người có thẩm quyền phê duyệt dự án được lựa chọn áp dụng một trong các hình thức đấu thầu hạn chế, chỉ định thầu hoặc hình thức phù hợp khác theo quy định của pháp luật để lựa chọn nhà đầu tư.

Nghị định 257/2025 được ban hành trước thời điểm Luật Đường sắt 2025 có hiệu lực nên không thể áp dụng quy trình rút gọn này, khiến các bước triển khai song song theo cơ chế công trình cấp bách chưa thể thực hiện vì chưa có nhà đầu tư.

Trước tình hình trên, UBND TP Đồng Nai đã kiến nghị Bộ Xây dựng hướng dẫn tháo gỡ điểm nghẽn về trình tự lựa chọn nhà đầu tư để triển khai thi công đồng bộ theo tinh thần cấp bách đã được Chính phủ phê duyệt tại Nghị quyết 255/NQ-CP.

Đồng thời, địa phương cũng đề xuất Bộ Xây dựng tham mưu cơ chế tổ chức lập quy hoạch đường sắt đô thị liên vùng, xác định cơ quan đầu mối và quy chế phối hợp giữa các địa phương để đảm bảo tính đồng bộ kỹ thuật và liên thông với hệ thống metro của TPHCM.

Dự án metro Suối Tiên - Long Thành có tổng mức đầu tư sơ bộ 65.573 tỷ đồng theo hình thức BT, được Chính phủ công nhận là công trình cấp bách tại Nghị quyết 255/NQ-CP nhằm mục tiêu về đích giai đoạn 2026-2030. Hiện công tác giải phóng mặt bằng do Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố làm chủ đầu tư đang được đẩy nhanh, với kết quả kiểm đếm đạt 64% và xác nhận nguồn gốc đất đạt 46%. Tuy nhiên, tiến độ dự án đang đứng trước nguy cơ chậm trễ do xung đột pháp lý ở khâu lựa chọn nhà đầu tư. Trong khi Nghị định 257/2025/NĐ-CP cho phép áp dụng cơ chế đặc thù chọn nhà đầu tư ngay sau chủ trương đầu tư, Điều 24 Luật Đường sắt 2025 lại quy định thủ tục này chỉ được thực hiện sau khi dự án được phê duyệt. Do Luật Đường sắt có hiệu lực sau, quy trình rút gọn theo Nghị định 257/2025 không thể triển khai, dẫn đến tình trạng chưa chọn được nhà đầu tư để thi công đồng bộ. Trước điểm nghẽn pháp lý này, UBND TP Đồng Nai đã kiến nghị Bộ Xây dựng sớm hướng dẫn trình tự lựa chọn nhà đầu tư phù hợp với tinh thần chỉ đạo cấp bách của Chính phủ. Bên cạnh đó, địa phương cũng đề xuất xây dựng cơ chế lập quy hoạch đường sắt liên vùng và xác định rõ đầu mối phối hợp, nhằm bảo đảm tính đồng bộ kỹ thuật với mạng lưới metro TP.HCM.