Khi vốn xanh được đặt vào nhóm ưu tiên
Tại Công văn số 7125/NHNN-TD ban hành hồi tháng 8, Ngân hàng Nhà nước đã yêu cầu các ngân hàng thương mại triển khai chương trình tín dụng ưu đãi hướng tới các động lực tăng trưởng kinh tế và doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Theo định hướng này, khách hàng thuộc chương trình được vay vốn bằng đồng Việt Nam với lãi suất thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của chính ngân hàng cho vay. Chương trình áp dụng đối với các khoản vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.
Đáng chú ý, bên cạnh doanh nghiệp nhỏ và vừa, danh sách các nhóm được ưu tiên còn có các dự án xanh.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Dòng vốn lãi suất thấp hơn tối thiểu 1%/năm mở thêm cơ hội tài chính cho doanh nghiệp xanh (Ảnh: WB).
Chuyển đổi xanh đang được đặt trong cùng dòng chảy tín dụng với những lĩnh vực được xem là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.
Đây không chỉ là câu chuyện về một gói vay có lãi suất thấp hơn. Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, chi phí vốn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư máy móc, thay đổi công nghệ, tiết kiệm năng lượng, xử lý chất thải hay xây dựng mô hình sản xuất tuần hoàn.
Khi một phần chi phí vốn được giảm xuống, những dự án trước đây được cân nhắc vì thời gian thu hồi vốn dài sẽ có thêm điều kiện được triển khai.
Tại một số ngân hàng, các chương trình quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng đã được triển khai từ tháng 8. Vietcombank triển khai chương trình tín dụng 50.000 tỷ đồng với lãi suất thấp hơn tối thiểu 1%/năm. VietinBank cũng triển khai chương trình 50.000 tỷ đồng đến hết năm 2028, trong đó có các dự án thuộc danh mục phân loại xanh.
Agribank triển khai gói tín dụng 70.000 tỷ đồng với lãi suất ưu đãi giảm 1-2%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn. BIDV triển khai chương trình tín dụng 50.000 tỷ đồng trên toàn hệ thống.
Không chỉ cần một dự án “có màu xanh”
Một dự án có mục tiêu tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải hay sử dụng nguyên liệu tái chế chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp mặc nhiên được vay vốn ưu đãi.
Khung pháp lý về bảo vệ môi trường đã quy định cơ chế khuyến khích tín dụng xanh, trong đó tổ chức tín dụng được khuyến khích ưu tiên bố trí nguồn vốn để tài trợ, cho vay ưu đãi đối với các dự án thuộc danh mục phân loại xanh. Các tổ chức tín dụng cấp tín dụng xanh cũng được ưu tiên tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi của Chính phủ, các tổ chức quốc tế và đối tác phát triển.
Điều đó đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp phải từng bước lượng hóa những lợi ích môi trường mà dự án mang lại.
Một dự án xanh thường cần khoản đầu tư ban đầu tương đối lớn trong khi hiệu quả có thể được thể hiện trong nhiều năm. Nếu doanh nghiệp thiếu dữ liệu về dòng tiền, chưa có hệ thống quản trị tốt hoặc chưa lượng hóa được hiệu quả môi trường, việc tiếp cận tín dụng có thể vẫn là bài toán không đơn giản.
Một điểm đáng chú ý là chính sách tín dụng xanh không đứng riêng lẻ. Nghị quyết 01/NQ-CP về nhiệm vụ, giải pháp phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 xác định thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi xanh, phát thải carbon thấp, tiết kiệm tài nguyên và trách nhiệm phát triển bền vững ESG; đồng thời đặt yêu cầu xây dựng, hoàn thiện chính sách khuyến khích đầu tư các dự án xanh.
Điều này cho thấy dòng vốn đang được xem như một trong những công cụ để thúc đẩy quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Với doanh nghiệp, vì thế, bài toán không chỉ là “tìm ngân hàng nào có lãi suất thấp”, mà còn là chuẩn bị một dự án đủ rõ ràng, minh bạch và có khả năng chứng minh hiệu quả.
Để dòng vốn xanh triển khai hiệu quả
Dòng tín dụng xanh đang mở rộng, nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào khả năng kết nối 3 yếu tố, gồm chính sách - ngân hàng - doanh nghiệp.
Với ngân hàng, thách thức là xây dựng sản phẩm phù hợp và có phương pháp thẩm định các dự án xanh vừa chặt chẽ vừa khả thi.
Với doanh nghiệp, đó là nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính và từng bước chuẩn hóa dữ liệu môi trường, xã hội và quản trị (ESG).
Còn với thị trường, điều quan trọng là bảo đảm dòng vốn thực sự đi vào những dự án tạo ra hiệu quả môi trường và hiệu quả kinh tế, thay vì chỉ dừng lại ở việc gắn nhãn “xanh”.
Từ tháng 8, việc đưa các dự án xanh vào nhóm ưu tiên của chương trình tín dụng đã tạo thêm một cánh cửa cho doanh nghiệp tìm kiếm nguồn vốn với chi phí cạnh tranh hơn. Nhưng cánh cửa ấy chỉ thực sự có ý nghĩa khi doanh nghiệp đủ năng lực bước qua: có dự án khả thi, có dữ liệu minh chứng và có một kế hoạch chuyển đổi xanh đủ rõ ràng.