Đột phá thị trường EU

Kéo dài tới ngày 24.10, chuyến thăm được kỳ vọng mở ra những cơ hội hợp tác mới trong nâng cao năng lực phát triển, tự chủ chiến lược, khẳng định vai trò tiên phong của Việt Nam - đầu cầu của ASEAN trong hợp tác với EU.

Mở "cao tốc" đưa hàng Việt chất lượng cao sang châu Âu

Chuyến công tác châu Âu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra chỉ 1 ngày sau khi Việt Nam và các nước thành viên Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA, gồm Iceland, Liechtenstein, Na Uy, Thụy Sĩ) chính thức ký kết Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EFTA (VEFTA) - đánh dấu FTA thứ 18 của Việt Nam. Dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, lễ ký kết là cột mốc quan trọng trong quan hệ giữa Việt Nam và EFTA, vốn bao gồm những nước dẫn đầu thế giới về đổi mới sáng tạo, đồng thời thể hiện quyết tâm của hai bên trong việc tăng cường hợp tác kinh tế, thúc đẩy thương mại tự do, và củng cố hệ thống thương mại dựa trên luật lệ trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động. Cùng với Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đã trải qua chặng đường 6 năm thực thi, bước tiến mới cho thấy quan hệ thương mại, đầu tư giữa Việt Nam và EU đang bước vào chu kỳ bứt phá mới, tạo nên một không gian kết nối kinh tế hoàn chỉnh, liên thông giữa Việt Nam với toàn bộ khối kinh tế châu Âu.

ẢNH: Đ.X

Trên thực tế, EU tiếp tục khẳng định vị thế là thị trường mang lại thặng dư thương mại lớn thuộc hàng top đầu của Việt Nam. Số liệu từ Bộ Công thương và Cục Hải quan ghi nhận năm 2025, tổng kim ngạch 2 chiều đạt hơn 73,8 tỉ USD, trong đó xuất khẩu của Việt Nam chạm mốc 56 tỉ USD. Bước sang năm 2026, đà tăng trưởng này tiếp tục tăng tốc. Chỉ tính riêng 8 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường EU đạt 44,26 tỉ USD, tăng 19,8% so với cùng kỳ năm trước. Nhóm hàng điện tử, máy tính, linh kiện, dệt may và da giày tiếp tục giữ vai trò trụ cột. Đáng chú ý, điểm đắt giá nhất trong cấu trúc xuất khẩu hiện nay không nằm ở sản lượng công nghiệp thô hay hàng sơ chế, mà là sự chuyển dịch mạnh mẽ của dòng nông, lâm, thủy sản giá trị cao. Hàng hóa nông sản Việt Nam như cà phê, hạt điều, rau quả đông lạnh và thủy sản chế biến sâu đang thâm nhập sâu vào chuỗi phân phối bán lẻ tại các quốc gia Bắc Âu, Tây Âu. Lợi thế thuế quan từ EVFTA giúp hàng Việt Nam duy trì khoảng thời gian "cửa sổ vàng" đi trước từ 3 - 5 năm so với các đối thủ cạnh tranh trong khu vực ASEAN chưa có FTA với EU.

Ở chiều ngược lại, vai trò của Việt Nam đối với EU cũng đang thay đổi căn bản từ một điểm gia công giá rẻ thành một "chiếc neo kinh tế" và trung tâm sản xuất xanh chiến lược tại châu Á. Các nhà đầu tư châu Âu hiện không chỉ nhìn Việt Nam như một thị trường tiêu thụ 100 triệu dân mà coi đây là cửa ngõ liên kết chuỗi cung ứng toàn khu vực. Theo Báo cáo Chỉ số Niềm tin kinh doanh (BCI) quý 2/2026 của EuroCham, mức độ hài lòng và cam kết đầu tư dài hạn của doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam tiếp tục duy trì ở mức cao. Dòng vốn FDI từ EU đang dịch chuyển rõ rệt từ các ngành cơ bản sang các dự án công nghệ cao, năng lượng tái tạo, hạ tầng cảng biển và logistics xanh. Các tập đoàn lớn của Đan Mạch, Bỉ, Hà Lan và Đức đang rót hàng tỉ USD vào các dự án sản xuất trung hòa carbon, năng lượng gió ngoài khơi và các trung tâm kho vận thông minh nhằm đón đầu xu hướng chuyển đổi xanh.

Ảnh: Tuấn Minh

TS Nguyễn Văn Điển, Trưởng khoa Kinh tế chính trị, Học viện Chính trị Khu vực II, đánh giá Việt Nam đang ngày càng mở rộng đường cho hàng hóa tiến sâu hơn vào thị trường châu Âu - một thị trường tiêu chuẩn cao, "đắt đỏ" nhưng đầy tiềm năng. Bên cạnh việc hiện thực hóa các FTA thế hệ mới, các chuyến thăm cấp cao của lãnh đạo Đảng, Nhà nước cũng tạo động lực quan trọng, mở rộng quan hệ song phương và nâng tầm kết nối giao thương.

Cùng với đó, một yếu tố then chốt khác giúp nâng cao vị thế hàng hóa Việt Nam là năng lực sản xuất trong nước đã đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Chẳng hạn trong lĩnh vực nông nghiệp, sản phẩm của chúng ta không chỉ tuân thủ chuẩn VietGAP mà còn đạt chuẩn GlobalGAP - chứng nhận chuẩn mực toàn cầu. Khi đáp ứng tốt các rào cản kỹ thuật khắt khe, doanh nghiệp (DN) Việt Nam hoàn toàn đủ sức chinh phục các thị trường khó tính, mang lại hiệu quả thương mại cao hơn.

"Hiện nay, nhiều DN Việt Nam, đặc biệt là trong ngành nông nghiệp, đang nắm giữ những lợi thế cạnh tranh rất lớn tại châu Âu. Trong bối cảnh châu Âu chịu ảnh hưởng bởi xung đột địa chính trị và biến động giá năng lượng, chi phí hàng hóa gia tăng, hàng hóa Việt Nam lại càng có thêm dư địa và cơ hội cạnh tranh", TS Nguyễn Văn Điển nhận định.

Hợp tác kinh tế xanh, công nghệ cao bứt phá

Đan Mạch là điểm đến đầu tiên trong chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Trước đó, ngày đầu tiên của tháng 10, Tập đoàn Pandora (Đan Mạch) tổ chức lễ đưa vào hoạt động chính thức nhà máy tại Khu công nghiệp VSIP III (P.Bình Cơ, TP.HCM). Đây là cơ sở sản xuất đầu tiên trong khu vực của tập đoàn bên ngoài Thái Lan. Với vốn đầu tư 150 triệu USD, nhà máy được thiết kế để đạt công suất tới 60 triệu sản phẩm mỗi năm và tạo việc làm cho khoảng 7.000 lao động khi vận hành đầy đủ. Bà Berta de Pablos-Barbier, Tổng giám đốc Pandora, khẳng định Việt Nam được lựa chọn nhờ môi trường kinh doanh, cơ sở hạ tầng và đặc biệt là nguồn nhân lực có truyền thống chế tác trang sức. Việc khánh thành cơ sở này không đơn thuần là việc mở một cơ sở mới, mà là xây dựng nền tảng cho thập niên tiếp theo của Pandora.

Ảnh: DEEP C

Trước đó, một ông lớn toàn cầu khác của Đan Mạch là Tập đoàn Lego đã chính thức khánh thành nhà máy tại Khu công nghiệp VSIP III vào tháng 4.2025 với tổng vốn đầu tư hơn 1 tỉ USD. Đây là nhà máy thứ sáu của Tập đoàn Lego và lớn thứ hai tại châu Á, mang lại lợi ích thiết thực cho địa phương và cả nước. Dự án dự kiến tạo hơn 4.000 việc làm, đặc biệt là tạo cơ hội để lao động trẻ có thể tiếp cận kỹ năng hiện đại và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Cơ sở này được xây dựng và thiết kế để trở thành nhà máy Lego bền vững nhất với môi trường, sử dụng năng lượng tái tạo, đồng thời đóng góp vào cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 mà Việt Nam đã đưa ra tại COP26… Tính đến hết tháng 7.2026, Đan Mạch có 179 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký khoảng gần 2,5 tỉ USD, đứng thứ 21 trong số 153 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam. Nhiều tập đoàn lớn của Đan Mạch như Lego, Maersk, Vestas, Novo Nordisk... đã và đang phát triển hoạt động kinh doanh, mở rộng đầu tư tại Việt Nam.

Đáng chú ý, ngoài hoạt động thương mại truyền thống lâu dài với kim ngạch thương mại hai chiều, hợp tác chuyển đổi xanh giữa hai nước ngày càng đi vào chiều sâu và trở thành đặc trưng nổi bật của quan hệ song phương, đặc biệt khi hai bên thiết lập quan hệ Đối tác toàn diện vào tháng 9.2013 và quan hệ Đối tác chiến lược xanh vào tháng 11.2023.

GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh, ĐH Kinh tế TP.HCM, nhận định: các nước châu Âu đã có quá trình chuyển đổi năng lượng sạch, năng lượng xanh thành công. Trong đó, Đan Mạch là quốc gia có thế mạnh về phát triển điện gió ngoài khơi, hệ thống cảng biển, logistics, kinh tế tuần hoàn và y tế hiện đại. Đây cũng là nước tập trung chuyển đổi xanh, chống biến đổi khí hậu mạnh mẽ. Vì vậy, với quan hệ hợp tác song phương, Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm của Đan Mạch trong các lĩnh vực này, nhất là phát triển điện gió ngoài khơi - lĩnh vực mà Việt Nam chỉ mới bắt đầu. Bên cạnh đó, Việt Nam còn có thể thúc đẩy thu hút dòng vốn đầu tư vào các lĩnh vực năng lượng xanh, kinh tế xanh hay điện gió ngoài khơi từ các tập đoàn của Đan Mạch.

Ảnh: Ngọc Thắng

"Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đến Vương quốc Đan Mạch thể hiện thiện chí, tính thống nhất trong quan hệ giao đa phương, song phương của Việt Nam. Chuyến thăm này có nhiều ý nghĩa khi diễn ra đúng dịp hai bên kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và chắc chắn sẽ nâng tầm hợp tác, mở ra nhiều cơ hội cho DN hai nước. Trong quá trình phát triển kinh tế tăng trưởng cao nhờ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh cũng như thực hiện mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, Việt Nam luôn mở cửa hợp tác, đồng hành cùng nhiều đối tác. Việc hợp tác với Đan Mạch nói chung hay các DN nước này nói riêng sẽ mang lại thuận lợi hơn, thực hiện nhanh hơn các mục tiêu nói trên", GS-TS Võ Xuân Vinh chia sẻ thêm.

Cũng là một đối tác truyền thống quan trọng của Việt Nam, Bỉ là điểm đến nổi bật trong chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước. Nước này có những lĩnh vực phát triển khá tương đồng với nhiều quốc gia EU như năng lượng tái tạo, nông nghiệp xanh và đổi mới sáng tạo, logistics và cảng biển, đồng thời có thế mạnh riêng về nông nghiệp công nghệ cao, giáo dục - đào tạo… Việt Nam và Bỉ đã thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1973, nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược về nông nghiệp năm 2018 với nhiều kết quả tích cực. Đầu tư của các DN Bỉ vào Việt Nam cũng ngày càng tăng.

Cuối tháng 6 vừa qua, trong chuỗi hội nghị xúc tiến đầu tư tổ chức tại châu Âu, nhiều nhà đầu tư lớn của Bỉ đã có những ký kết hợp tác với tỉnh Tây Ninh và DN trong tỉnh để phát triển. Trong đó, UBND tỉnh Tây Ninh trao giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho dự án Nhà máy sản xuất sữa Be Milk của nhà đầu tư Swiss Asia Partner tại Khu công nghiệp Prodezi (xã Lương Hòa), với tổng vốn đầu tư trên 100 triệu USD. Hay một trong những tập đoàn lớn đã đầu tư vào Việt Nam và ghi nhận thành công rõ nét là Tổ hợp Khu công nghiệp DEEP C gồm hệ thống các khu công nghiệp và cảng biển được phát triển và vận hành tại Hải Phòng, Quảng Ninh từ năm 1997. Sau gần 30 năm, tổ hợp này đã mở rộng ra 5 khu công nghiệp, có diện tích 3.400 ha tại trung tâm phát triển cơ sở hạ tầng và sản xuất của khu vực, với vị trí gần kề cảng hàng không quốc tế, cảng nước sâu và hệ thống đường cao tốc…

Ảnh: TTXVN

GS-TS Võ Xuân Vinh nhận xét từ trước đến nay, hàng hóa của Việt Nam xuất sang Bỉ khá đa dạng, từ dệt may, giày dép, đồ gỗ nội thất, hàng thủ công mỹ nghệ, sản phẩm nông nghiệp như cà phê, thủy sản… Ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Bỉ các sản phẩm sữa, máy móc thiết bị, hóa chất, dược phẩm và sản phẩm công nghệ cao. Cơ cấu hàng xuất nhập khẩu giữa 2 nước cơ bản không cạnh tranh trực tiếp mà mang tính bổ trợ cho nhau. Sự bổ trợ này tạo ra cơ hội hợp tác, đầu tư và phát triển chuỗi giá trị bền vững, mang lại lợi ích thiết thực cho cả hai nước. Đáng chú ý, thế mạnh của Bỉ là phát triển nông nghiệp hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao và Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm để phát triển lĩnh vực nông nghiệp của mình. Song song, Bỉ với nền kinh tế phát triển và vai trò là một trung tâm thương mại, logistics hàng đầu châu Âu, đã cung cấp cho Việt Nam nhiều cơ hội tiếp cận thị trường châu Âu rộng lớn. Hay trong lĩnh vực logistics, hệ thống cảng biển của hai nước có thể trở thành nền tảng thúc đẩy hợp tác vận tải biển và kết nối hậu phương cảng…

Khẳng định vị thế Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Đánh giá về cơ hội phát triển những ngành nghề mới tại các thị trường tiềm năng như Đan Mạch hay Bỉ, TS Nguyễn Văn Điển cho rằng bên cạnh các mặt hàng truyền thống như dệt may, giày da hay nông sản, Việt Nam đang có bước chuyển mạnh mẽ sang các nhóm hàng công nghệ cao và thiết bị điện tử, đủ điều kiện tham gia những thị trường phát triển tại châu Âu. Thực tế đã chứng minh nhiều sản phẩm công nghệ do DN trong nước tự chủ sản xuất - tiêu biểu như các dòng camera thông minh - đã xuất khẩu thành công tới 132 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Trong khi đó, tại các quốc gia Tây Âu và Bắc Âu, xu hướng già hóa dân số đang tạo ra sự thiếu hụt nhất định về lực lượng lao động. Đây là cơ hội thuận lợi để Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm công nghệ cao và giải pháp thông minh. Với sự mở đường của ngoại giao kinh tế và các "xa lộ" FTA thế hệ mới, DN Việt Nam đang đứng trước thời cơ vàng để bứt phá và nâng cao giá trị trên trường quốc tế thông qua nhiều kênh bán hàng thuận lợi hơn.

Phân tích sâu hơn về vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu, TS Nguyễn Văn Điển nhấn mạnh Việt Nam đang nắm giữ ngày càng nhiều mắt xích quan trọng và đa dạng hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu. Việc đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57 đang tạo động lực mạnh mẽ, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Các dữ liệu cập nhật mới nhất cho thấy Việt Nam được dự báo sẽ là quốc gia thứ 10 trên thế giới có thể đạt kim ngạch xuất nhập khẩu lên tới 1.000 tỉ USD. Đây là bước ngoặt lịch sử đưa Việt Nam gia nhập nhóm các quốc gia dẫn đầu thế giới về tăng trưởng thương mại. "Chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước hay những hoạt động kết nối về ngoại giao kinh tế, thương mại tới đây sẽ mở đường rất lớn để chúng ta tham gia những "ngôi chợ toàn cầu". Những FTA thế hệ mới như những "xa lộ" hàng hóa sẽ giúp kết nối thông thoáng hơn, thuận lợi hơn. Hàng hóa Việt Nam chất lượng cao vào tới các thị trường cao cấp ở châu Âu sẽ giúp chúng ta nhanh chóng vượt qua mốc kim ngạch xuất nhập khẩu lên tới hơn 1.000 tỉ, vào nhóm 10 nước dẫn đầu thế giới về tăng trưởng thương mại", chuyên gia kinh tế này kỳ vọng.

Tiềm năng hợp tác trong nhiều lĩnh vực giữa Việt Nam - EU vẫn còn lớn. Thông qua các chuyến thăm cấp cao của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, những vấn đề đang còn tồn tại sẽ sớm được giải quyết. Từ đó tạo cơ hội hợp tác cho DN của cả hai bên.

GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh, ĐH Kinh tế TP.HCM

Với sự hỗ trợ đắc lực từ các hoạt động ngoại giao đa phương do các lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước mở đường, cùng sự chủ động của cộng đồng DN, việc thực thi các cam kết và tận dụng ưu đãi từ các FTA thế hệ mới chắc chắn sẽ ngày càng thuận lợi, tạo bước đột phá cho hoạt động xuất khẩu của Việt Nam.

TS Nguyễn Văn Điển Trưởng khoa Kinh tế chính trị, Học viện Chính trị Khu vực II