Khai thông “điểm nghẽn” công nghệ số
Là thôn vùng cao với hơn 95% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, địa hình đồi núi, giao thông và hạ tầng thông tin còn hạn chế, Sơn Hà gặp nhiều khó khăn trong phát triển kinh tế và tiếp cận các dịch vụ mới. Tâm lý e dè, ngại tìm hiểu cũng khiến người dân chưa mạnh dạn thay đổi cách nghĩ, cách làm, tiếp cận những tiện ích của chuyển đổi số. Trước thực tế đó, Chi bộ thôn xác định phải có giải pháp phù hợp để đưa công nghệ đến gần người dân. Khi xã Bát Xát triển khai mô hình “Thôn số”, Chi bộ thôn đăng ký tham gia đầu tiên, đồng thời đề xuất hỗ trợ thiết bị để sớm triển khai.
Nhà văn hóa thôn trở thành điểm hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ, từng bước thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số. Chi bộ thôn Sơn Hà đẩy mạnh tuyên truyền, thành lập Tổ công nghệ số cộng đồng với nòng cốt là đảng viên trong chi bộ, trực tiếp hướng dẫn người dân theo phương pháp “cầm tay chỉ việc”, bắt đầu từ những người trẻ, có khả năng tiếp thu nhanh rồi lan tỏa ra cộng đồng. Nhờ cách làm chủ động, linh hoạt, công tác chuyển đổi số ở Sơn Hà đạt nhiều kết quả tích cực. Hơn 80% số hồ sơ dịch vụ công của thôn được nộp trực tuyến qua VNeID; 100% số hộ gia đình và cơ sở kinh doanh sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt. Hệ thống họp trực tuyến hai chiều cũng được kết nối thông suốt từ thôn đến trung tâm xã, tạo thuận lợi cho dân.
Đồng chí Lê Mạnh Hùng, Bí thư Chi bộ thôn Sơn Hà cho biết: “Thời gian đầu triển khai mô hình chúng tôi gặp nhiều khó khăn do người dân chưa quen, thao tác trên các nền tảng số còn lúng túng. Sau thời gian kiên trì tuyên truyền, hướng dẫn, nhận thức của người dân đã có nhiều thay đổi; các hộ dân chủ động tìm đến nhà văn hóa thôn để được hỗ trợ cài đặt ứng dụng, thực hiện dịch vụ công trực tuyến và tìm hiểu tiện ích số phục vụ đời sống hằng ngày. Người dân cũng hình thành thói quen tự tìm hiểu, thực hiện và hỗ trợ nhau trong quá trình sử dụng”.
Động lực phát triển mới
Có mặt trên những thửa ruộng bậc thang trồng lúa Séng Cù đặc sản của thôn Sơn Hà, chúng tôi cảm nhận rõ nhịp lao động đang đổi thay. Bên cạnh việc gặt hái quen thuộc, nhiều người dân đã sử dụng điện thoại thông minh để phát trực tiếp trên các nền tảng mạng xã hội, giới thiệu tới khách hàng và du khách quá trình gieo trồng, chăm sóc và thu hoạch lúa. Từ hình ảnh chân thật ngay trên cánh đồng, một kênh quảng bá và tiêu thụ nông sản mới được hình thành, đưa sản phẩm địa phương đến với nhiều thị trường.
Ôm bó lúa trĩu hạt trên tay, chị Liềng Thị Cúc liên tục trò chuyện, giới thiệu trực tiếp tới khách hàng thông qua ứng dụng livestream trên Facebook; thi thoảng chị lại đổi góc máy cho sinh động hơn, đồng thời để người mua yên tâm về nguồn gốc sản phẩm. Theo chị Cúc, từ khi bán hàng bằng cách thức mới, chị và nhiều người dân đã vơi bớt nỗi lo “được mùa, mất giá” bởi thị trường được mở rộng, không còn phụ thuộc vào các thương lái như trước. Qua những chia sẻ, nhận xét của khách hàng, chị cũng học hỏi thêm được nhiều kinh nghiệm giúp nâng cao chất lượng sản phẩm.
Theo thống kê, 100% số hộ dân thôn Sơn Hà đã được phủ sóng di động 4G và internet băng thông rộng, tạo điều kiện tiếp cận các tiện ích số. Trước đây, mỗi khi cần làm thủ tục hành chính, chị Tẩn Tả Mẩy phải đi gần 10 km đến Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã. Nay, sau khi được hướng dẫn, chị có thể tự thực hiện một số thủ tục ngay tại nhà, tiết kiệm thời gian và công sức đi lại. Chị Mẩy cho biết: “Chỉ cần vào ứng dụng “Thôn số” của xã, tìm thủ tục cần làm là có hướng dẫn cụ thể. Ngoài hỗ trợ làm thủ tục hành chính, ứng dụng còn cập nhật nhiều kiến thức về sản xuất nông nghiệp phù hợp nhu cầu của người dân”.
Với những kết quả đạt được, thôn Sơn Hà được Ủy ban nhân dân xã Bát Xát công nhận hoàn thành các tiêu chí “Thôn số” mức cơ bản, trở thành điểm sáng trong chuyển đổi số của địa phương. Từ quá trình tiếp cận, học hỏi và ứng dụng khoa học-công nghệ, người dân cũng từng bước hình thành những mô hình, cách làm mới trong phát triển kinh tế.
Đồng chí Nguyễn Thị Ngọc Anh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Bát Xát cho biết, mục tiêu chuyển đổi số không chỉ là hoàn thành các tiêu chí mà quan trọng hơn là giúp người dân sử dụng hiệu quả các tiện ích số trong đời sống và sản xuất, mở rộng khả năng tiếp cận thông tin, thị trường, dịch vụ, tạo thêm cơ hội phát triển.
Hành trình đưa công nghệ số đến với người dân thôn Sơn Hà cũng là hành trình đổi mới tư duy, thay đổi cách nghĩ, cách làm từ mỗi cán bộ, đảng viên đến từng hộ dân. Bằng sự chủ động, đồng lòng của người dân và vai trò dẫn dắt của chi bộ cơ sở, Sơn Hà hôm nay đang từng bước thu hẹp khoảng cách, bắt nhịp với đời sống số, hướng tới xây dựng một cộng đồng năng động và phát triển.
CÔNG HẢI