Sự thay đổi về kỹ năng số, ứng dụng công nghệ tại các địa phương bắt nguồn trên cơ sở định hướng, chủ trương cùng chỉ đạo, triển khai từ Trung ương xuống tỉnh, xã và các thôn, bản.
Ứng dụng mạng xã hội, công nghệ trong tiếp cận thông tin đa chiều tại Nghệ An
Đề cập tới công tác tuyên truyền và tiếp cận thông tin trên địa bàn, trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân, đồng chí Xồng Bá Nỏ, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Tam Thái (Nghệ An) khẳng định, địa phương đã xây dựng nội dung tuyên truyền trên các kênh thông tin điện tử của xã như zalo, facebook, trang thông tin điện tử của Mặt trận.
Song song, Mặt trận cũng thu thập thông tin từ hội viên, đoàn viên và nhân dân để tuyên truyền cả trực tiếp lẫn gián tiếp trên hệ thống không gian mạng, cập nhật đầy đủ các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
“Chúng tôi đã ứng dụng công nghệ thông tin và mạng xã hội trong công tác phổ biến, tiếp cận thông tin đa chiều. Tuy nhiên, trong quá trình đó, chúng tôi vẫn còn một số khó khăn, nhất là đối với người trung tuổi và người cao tuổi ở vùng sâu, vùng xa trong việc thao tác và tiếp nhận dữ liệu số, đòi hỏi cần có sự hỗ trợ trực tiếp từ đội ngũ kỹ thuật”, đồng chí Xồng Bá Nỏ chia sẻ.
Liên quan công tác thông tin, tuyên truyền và chuyển đổi số, bà Phan Thị Hồng Thơm, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Mường Típ (Nghệ An) cho biết, địa phương duy trì hiệu quả các nhóm zalo, facebook của xã, nhóm zalo cộng đồng của Ban quản lý bản. Hơn nữa, hệ thống loa truyền thanh thông minh tại các bản thường xuyên phát các bản tin tuyên truyền, phổ biến pháp luật, các chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước.
“Đặc biệt, người dân đã quen thuộc với việc sử dụng điện thoại thông minh để tiếp nhận thông tin. Tuy nhiên, đối với đồng bào dân tộc thiểu số và người cao tuổi, việc tương tác, viết bài phản hồi hoặc đọc thông tin chuyên sâu trên không gian mạng vẫn còn gặp nhiều hạn chế, đòi hỏi cán bộ phải trực tiếp “cầm tay chỉ việc” hướng dẫn tận nơi”, bà Thơm nói.
Chia sẻ cùng chúng tôi, ông Lê Đình Tú, Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Tương Dương, trực tiếp phụ trách địa bàn xã Tam Thái cho biết, Hạt Kiểm lâm thường xuyên phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền xã để tuyên truyền, khoanh vùng các diện tích rừng tự nhiên, hướng dẫn bà con không tác động sai nguyên tắc mục đích sử dụng rừng.
Đối với diện tích rừng nghèo kiệt hoặc đất sản xuất đã giao cho người dân, lực lượng kiểm lâm hỗ trợ tuyên truyền bà con trồng rừng phát triển kinh tế, nhất là trồng tre trên diện tích được phép để bảo đảm không ảnh hưởng đến diện tích rừng tự nhiên hiện có.
“Chúng tôi cũng phối hợp cùng chính quyền xã tổ chức tuyên truyền, vận động và cử người kiểm tra thực tế tại các bản, xác định rõ diện tích đất nào được phép trồng để tránh việc người dân vô tình vi phạm pháp luật về bảo vệ rừng”, ông Lê Đình Tú nói.
Theo ông Lê Đình Tú, Tam Thái là xã biên giới đặc biệt khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số (chủ yếu là dân tộc Khơ Mú, Mông, Thái) còn nhiều thiếu thốn, việc tiếp nhận các mô hình mới cần có thời gian và sự hỗ trợ kiên trì. Vì thế, Hạt kiểm lâm cũng xác định đẩy mạnh tuyên truyền qua mạng xã hội (zalo cộng đồng), hệ thống loa phát thanh, đồng thời phối hợp kiểm tra, giám sát thường xuyên để hướng dẫn người dân tuân thủ nghiêm ngặt quy định.
Đồng chí Lô Văn Thuyết, Bí thư Chi bộ Bản Khổi, xã Tam Thái khẳng định, công tác tiếp cận thông tin, nhất là các thông tin về pháp luật và môi trường được quan tâm trên địa bàn. Hằng năm, hằng tháng, các chủ trương của Đảng và Nhà nước được truyền đạt đến nhân dân thông qua hình thức tuyên truyền miệng và qua các trang mạng internet, trang thông tin, nhóm zalo cộng đồng của bản.
“Cá nhân tôi mong muốn, trong thời gian tới, các ứng dụng công nghệ, internet, mạng xã hội (facebook, zalo) được phổ biến rộng rãi hơn trong công tác tuyên truyền để bà con dân bản dù ở bất cứ địa phận nào (kể cả đi làm xa quê) cũng có thể hiểu và nắm bắt thông tin của bản làng nhanh, sinh động và rõ ràng hơn”, đồng chí Lô Văn Thiết bày tỏ.
Chia sẻ với chúng tôi, chị Xên Thị Hằng, dân tộc Thái, Trưởng ban công tác Mặt trận kiêm Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ Bản Khổi, xã Tam Thái, tỉnh Nghệ An cho biết, công tác tiếp cận thông tin và tuyên truyền pháp luật, nhất là trong lĩnh vực tài nguyên, môi trường được bảo đảm theo hướng đẩy mạnh quá trình thông tin đa dạng để bà con nhân dân, nhất là chị em phụ nữ trên địa bàn tiếp cận ngày càng tốt hơn với các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Theo chị Hằng, là một bản thuộc xã biên giới có diện tích rừng tự nhiên lớn, do đó, công tác phổ biến và cập nhật thông tin pháp luật về bảo vệ môi trường cho bà con là vô cùng quan trọng. Riêng Chi hội Phụ nữ Bản Khổi thường trực tiếp sinh hoạt và tuyên truyền đến từng hội viên, tập trung vào nội dung tập trung tuyên truyền bà con giữ gìn bản làng xanh, sạch, đẹp và tích cực bảo vệ rừng tự nhiên đồng thời hướng dẫn bà con vừa tuân thủ pháp luật, vừa đóng vai trò là lực lượng đi đầu trong việc tuyên truyền và bảo vệ diện tích rừng của địa phương.
Cũng theo chị Hằng, ngoài các hình thức truyền thống như phát trên hệ thống loa truyền thanh của bản; tổ chức các buổi hội nghị, tập huấn, sinh hoạt và trao đổi trực tiếp, chi hội phụ nữ còn sử dụng nhóm zalo của bản để đăng tải, cập nhật thông tin và triển khai các hoạt động cụ thể.
Xây dựng hệ thống dữ liệu số, tiếp cận thông tin và phát triển kinh tế địa phương tại Quảng Trị
Chia sẻ về công tác vận hành hệ thống thông tin, ông Lê Hoàng, Giám đốc Trung tâm Điều hành thông tin tỉnh Quảng Trị cho hay, trung tâm đã phối hợp chặt chẽ với các ban ngành, đoàn thể để triển khai các nền tảng số (cổng thông tin điện tử, hệ thống quản lý văn bản điều hành, mạng xã hội facebook, zalo, youtube, tiktok) nhằm tiếp cận và cung cấp thông tin kịp thời cho người dân.
Theo ông Lê Hoàng, để hạn chế thông tin sai lệch đưa lên không gian mạng, địa phương xây dựng cơ chế bộ lọc thông tin, kiểm duyệt chặt chẽ các văn bản pháp luật trước khi đăng tải công khai nhằm bảo đảm tính chính thống và chính xác. Tới đây, tỉnh vẫn tiếp tục tăng cường tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức và các tổ công nghệ số cộng đồng; tiếp tục nhân rộng các mô hình chuyển đổi số hiệu quả, góp phần xây dựng chính quyền số và phát triển kinh tế-xã hội địa phương vững mạnh.
Ông Trần Hương Lâm, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phong Nha thông tin, xã Phong Nha là đơn vị hành chính sau khi sáp nhập theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, gồm thị trấn Phong Nha cũ và ba xã: Sơn Trạch, Phúc Trạch, Lâm Trạch.
Xã có diện tích tự nhiên 358,17km², dân số khoảng 40.000 người. Địa bàn bị chia cắt bởi hệ thống sông suối nhưng sở hữu tiềm năng lớn về du lịch với Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng và hệ thống hang động phong phú, tạo dư địa lớn để phát triển chiến lược du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng.
Trao đổi cùng chúng tôi, ông Trần Hương Lâm, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phong Nha cho biết, tỷ lệ người dân sử dụng điện thoại thông minh đạt 57%, đồng bào dân tộc thiểu số có sự chuyển biến tích cực về nhận thức số. Địa phương đã đưa vào Nghị quyết định hướng nghiên cứu và phát triển du lịch cộng đồng tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đồng thời, xác định chuyển đổi số trong lĩnh vực du lịch là nhiệm vụ trọng tâm nhằm đưa thông tin nhanh chóng đến du khách và người dân.
Hiện, xã cũng đã tiến hành kiện toàn từ 39 thôn, bản xuống còn 19 thôn, bản song song với sắp xếp đội ngũ nhân sự trẻ, có trình độ đại học, cao đẳng tham gia bộ máy. Đồng thời, trang bị 12 máy tính, hệ thống máy in, kết nối wifi và làm mới hệ thống loa truyền thanh không dây đến các thôn, bản.
“Để từng bước khắc phục, chúng tôi tập trung phát huy vai trò của lực lượng công an xã, công an viên phối hợp cùng các tổ công nghệ số cộng đồng “đi từng ngõ, gõ từng nhà” để hỗ trợ trực tiếp người dân. Đối với các vấn đề về hạ tầng mạng, Ủy ban nhân dân xã đã chỉ đạo cung cấp đầy đủ máy vi tính và kết nối internet đến 100% các thôn bản để tạo điều kiện thuận lợi cho công tác cập nhật dữ liệu và tiếp nhận thông tin hành chính”, ông Trần Hương Lâm nói.
Đồng chí Trần Hương Sơn, Trưởng thôn, Bí thư Chi bộ thôn Ngọn Rào, xã Phong Nha chia sẻ, các thành viên trong tổ công nghệ số cộng đồng, giáo viên và cán bộ thôn đã được tập huấn, hướng dẫn cài đặt phần mềm quản trị S (Quản trị cơ sở) và kích hoạt định danh điện tử (VNeID) mức độ 2 cho người dân. Đến nay, tỷ lệ người dân được kích hoạt định danh điện tử tại một số khu vực đã đạt trên 95%. Đồng thời, các giấy tờ quan trọng như bảo hiểm y tế và an sinh xã hội cũng từng bước được tích hợp lên hệ thống số.
Trong quá trình triển khai, địa phương gặp không ít khó khăn về kinh phí hoạt động của các tổ công nghệ số, trang thiết bị hạ tầng mạng tại các thôn vùng sâu, vùng xa, cũng như rào cản về trình độ văn hóa và thói quen sử dụng công nghệ của một bộ phận người cao tuổi và đồng bào dân tộc thiểu số. Một số người dân sau khi được cài đặt mật khẩu thường dễ bị quên, đòi hỏi lực lượng hỗ trợ phải thường xuyên bám sát cơ sở để hướng dẫn lại.
Thông tin thêm với phóng viên Báo Nhân Dân, ông Phạm Xuân Cương (Tổ trưởng Tổ An ninh, Thành viên Tổ công nghệ số), thôn Ngọn Rào, xã Phong Nha cho hay, tổ có 12 thành viên với nhiệm vụ chính trong giai đoạn này là thực hiện công tác chuyển đổi số theo chỉ đạo của Ủy ban nhân dân các cấp.
Xác định tổ có vai trò, trách nhiệm rất lớn trong thời đại công nghệ số, mỗi thành viên trong đều cố gắng làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, giúp người dân hiểu rõ lợi ích của chuyển đổi số, từng bước loại bỏ các thủ tục giấy tờ truyền thống.
Quá trình hoạt động trong thực tế khó khăn nhiều hơn thuận lợi, đó là: năng lực công nghệ của các thành viên trong tổ chưa đồng đều; nhận thức của một bộ phận người dân còn hạn chế cộng với địa bàn thôn rất rộng (chiều dài trên 4km, với 484 hộ, 1.700 nhân khẩu), bà con chủ yếu làm nghề nông-lâm nghiệp, thường xuyên đi làm xa hoặc ở lại trong rừng nhiều ngày nên rất khó gặp mặt để tuyên truyền cũng như hỗ trợ cài đặt.
“Để khắc phục, chúng tôi đã chia tổ thành các nhóm nhỏ đến tận nhà dân; lồng ghép tuyên truyền vào các cuộc họp thôn, phát trên hệ thống loa truyền thanh và đăng tải lên các trang thông tin/nhóm mạng xã hội của thôn, của Tổ an ninh”, ông Phạm Xuân Cương cho hay.
Tại địa bàn xã Bố Trạch, ông Ngô Văn Thành, Chánh Văn phòng Hội đồng nhân dân-Ủy ban nhân dân xã thông tin, xã Bố Trạch được thành lập theo mô hình chính quyền 2 cấp, gồm 4 xã cũ: xã Cự Nẫm, xã Hưng Trạch, xã Bắc Trạch, xã Thanh Trạch và xã Nam Trạch. Tổng diện tích tự nhiên của xã Bố Trạch là 299,59km2 với quy mô dân số hơn 33.000 người, là một địa bàn rộng.
“Xã chúng tôi cũng là địa bàn rộng, dân cư phân bố không đồng đều; có những vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số việc tiếp cận thông tin công nghệ còn gặp nhiều khó khăn”, ông Thành chia sẻ.
Bà Lê Thị Thu Huyền, Trưởng phòng Văn hóa-Xã hội xã nhận định, với dự án “Tăng cường tiếp cận thông tin thông qua chuyển đổi số trong quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường”, lãnh đạo xã Bố Trạch đã đánh giá rất cao sự quan tâm của dự án đối với địa phương, nhất là trong việc hỗ trợ các hộ nghèo, cận nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số phát triển sinh kế và tiếp cận công nghệ thông tin.
Việc tiếp cận thông tin và ứng dụng công nghệ số hiện nay của xã được đẩy mạnh trên địa bàn, các kênh truyền thông đang duy trì gồm trang thông tin điện tử của xã cùng các trang mạng xã hội như facebook, zalo, các nhóm zalo của thôn và hệ thống loa truyền thanh thông minh. Đáng chú ý, các cuộc họp thôn, hình thức niêm yết công khai các văn bản, thủ tục và đối thoại trực tiếp giữa chính quyền và người dân được duy trì liên tục.
Hiện nay, xã đã thành lập 17 Tổ công nghệ số cộng đồng tại 17 thôn, bản với tổng số 188 thành viên tham gia hỗ trợ người dân tiếp cận thông tin, dịch vụ công trực tuyến.
Xã Bố Trạch cũng là địa bàn rộng, dân cư phân bố không đồng đều; có những vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, do đó, việc tiếp cận thông tin công nghệ còn gặp nhiều khó khăn.
Ông Ngô Văn Thành, Chánh Văn phòng Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân xã Bố Trạch
Theo bà Huyền, khó khăn trong việc tiếp cận thông tin trên địa bàn là trình độ và nhận thức của người dân không đồng đều, một bộ phận người dân ở vùng sâu, vùng xa chưa có điều kiện tiếp cận các thiết bị công nghệ hiện đại. Hơn nữa, các thành viên trong Tổ công nghệ số cộng đồng chủ yếu là cán bộ trẻ kiêm nhiệm, điều kiện kinh tế và trang thiết bị hỗ trợ còn hạn chế.
Tuy nhiên, tín hiệu đáng mừng của địa phương là công tác triển khai pháp luật liên quan được Ủy ban nhân dân xã quan tâm, đã ban hành các kế hoạch triển khai thi hành cụ thể cùng nhiều văn bản liên quan đến bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế bền vững. Địa phương cũng tích cực phối hợp chặt chẽ cùng các cơ quan báo chí, truyền thông để tuyên truyền sâu rộng các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến tận người dân.
“Chúng tôi mong muốn dự án tiếp tục hỗ trợ thêm trang thiết bị (máy tính, thiết bị phát sóng, điểm cầu trực tuyến) cho các thôn, bản và Tổ công nghệ số cộng đồng để nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, chuyển đổi số. Bên cạnh đó, tăng cường các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ cơ sở và các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng để đáp ứng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới”, bà Hiền bày tỏ.
VIỆT HÀ - THANH LOAN - PHƯƠNG LAN