Cách nào để AI giảm tải công việc của giáo viên thay vì thêm gánh nặng?

ẢNH: TỔNG LÃNH SỰ QUÁN MALAYSIA

Tổng lãnh sự quán Malaysia tại TP.HCM cùng Học viện quốc tế CanGlory (CGIA, Canada) hôm 17.10 phối hợp tổ chức buổi hướng dẫn dùng các công cụ AI cho khoảng 100 nhà giáo dục ở TP.HCM. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh ngành giáo dục đang tăng tốc ứng dụng AI và dạy về công nghệ này trong lớp học, bắt đầu từ tiểu học.

Bớt tới 80% thời gian chấm bài nhờ AI

Bên lề sự kiện, bà Sara Tan, Đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Mentor AI - công cụ AI chuyên biệt cho giáo dục, nhận định với Thanh Niên rằng theo kết quả khảo sát ở trường thí điểm, bà nhận thấy nhờ AI hỗ trợ, giáo viên tiết kiệm đến 80% thời gian chấm điểm và đánh giá bài làm. Bởi, việc giáo viên cần làm lúc này chỉ là rà soát điểm và lời phê AI đã chấm, sau đó xác nhận trên hệ thống.

Chưa kể, sau quá trình sử dụng, độ chính xác của AI sẽ ngày càng tăng dần, ở cả khía cạnh chấm điểm, đánh giá và nhận diện chữ viết tay trong bài làm của học trò - thậm chí ở những bài viết nguệch ngoạc. "Đó là do AI có đặc tính càng được nạp nhiều thông tin, nó lại càng thông minh", bà Tan lý giải.

Theo nữ chuyên gia, khác với những công cụ AI phục vụ mục đích phổ thông như ChatGPT, Gemini vốn được huấn luyện bằng nhiều "đầu vào" - thậm chí ở cả nguồn dữ liệu chưa được kiểm chứng, AI chuyên biệt cho giáo dục chỉ dựa vào "đầu vào" duy nhất là khung chương trình, giáo án, tiêu chí chấm điểm... do nhà trường và thầy cô bộ môn cung cấp.

Cũng theo vị giám đốc, khi ứng dụng AI, thầy cô cần xác định rõ điều gì có thể làm tốt hơn nhờ AI, và điều gì có thể hoàn thành mà không cần đả động đến công cụ này. Thực tế, "mọi người cứ mải mê chạy theo AI song lại đang dần lãng quên câu hỏi thứ 2", dẫn tới hiệu quả học tập có nguy cơ bị giảm sút so với trước, theo bà Tan.

"Suy cho cùng, mục tiêu cốt lõi của giáo dục là truyền thụ kiến thức và truyền cảm hứng cho học sinh. Nhà giáo phải là người đứng lớp còn AI chỉ là công cụ - đó mới là giá trị thực sự của giáo dục và là lý do chúng ta gửi con em của mình tới trường", bà nhấn mạnh. "Chắc chắn rằng AI không phải là công cụ để giáo viên dùng để tạo câu hỏi và học sinh lại dùng để tạo câu trả lời", bà Tan giải thích thêm

Bà Joyce Pang, Phó chủ tịch CGIA, đồng tình. Bà cho biết AI hiện đã có thể giúp giáo viên giảm tải những công việc chuyên môn mang tính lặp lại như soạn giáo án, thiết kế slide bài giảng, xây dựng đề kiểm tra theo rubric (bảng tiêu chí đánh giá), chấm điểm, nhận xét bài làm theo tông giọng thầy cô mong muốn như nghiêm túc hoặc khích lệ, thậm chí "đánh dấu" xem bạn nào chưa vững kiến thức căn bản để giáo viên lên phương án hỗ trợ.

Thực tế, các giáo viên tại đơn vị của bà Pang đã ứng dụng AI vào những đầu việc nêu trên. Điều này giúp thầy cô không còn phải ở lại trường tới tối muộn để xử lý công việc giấy tờ hay dành nhiều tiếng đồng hồ cắm mặt vào chấm bài. Hệ thống AI còn có thể tích hợp tính năng chatbot để trả lời thắc mắc của học sinh sau giờ học và hướng dẫn giải từng bước đến đáp án đúng chứ không cung cấp ngay đáp án cho các bạn.

Tuy nhiên, nữ lãnh đạo lưu ý rằng giáo viên phải giữ vai trò kiểm duyệt, rà soát và quyết định kết quả AI cung cấp. "Dù AI có thể chấm cả bài văn chỉ trong vòng một phút đi chăng nữa, vai trò của giáo viên vẫn không thể thay thế", bà nhấn mạnh.

ẢNH: TỔNG LÃNH SỰ QUÁN MALAYSIA

Để giáo viên không thêm áp lực

Một vấn đề khác được bà Joyce Pang nêu ra là việc vội vã ép giáo viên ứng dụng AI vào công tác chuyên môn có thể gia tăng áp lực đáng kể cho thầy cô. Điều này tương tự nhiều năm trước đây khi chuyển đổi từ bảng đen phấn trắng sang bảng tương tác thông minh - vốn cũng từng "vấp phải sự phản kháng vô cùng lớn" từ đội ngũ giáo viên, bà nhớ lại.

"Đó là lý do chúng tôi không hề kỳ vọng thầy cô thay đổi thói quen chỉ trong vài ngày hay vài tháng. Thực tế, phần lớn giáo viên tham gia thử nghiệm ban đầu đều có chút e dè, nhất là các thầy cô lớn tuổi. Nhưng sau khi hiểu bản chất và bắt tay vào sử dụng, họ mới vỡ lẽ rằng công việc thực sự được giảm tải và họ có thêm nhiều thời gian trống hơn để chăm sóc cho học sinh và chính bản thân mình", bà Pang kể.

"Thế nên, lãnh đạo nhà trường cần thông cảm và sẵn sàng ‘cầm tay chỉ việc’ giáo viên trên hành trình này, với thời gian có thể tính bằng năm. Việc đưa AI vào giáo dục cũng nên được triển khai theo từng giai đoạn để giáo viên dễ tiếp thu", bà nói thêm.

Tiến sĩ Nguyễn Đăng Nguyên, Trưởng khoa Ngữ văn Anh Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), bổ sung góc nhìn rằng kỹ năng sử dụng các công cụ AI thực tế không quá khó, do công nghệ này được tạo ra để làm lợi cho người sử dụng nó. Tuy nhiên, vấn đề đáng bàn hơn là thầy cô phải vững chuyên môn để nhận thức rõ các thiếu sót trong sản phẩm AI cung cấp.

"Giáo viên phải kiên trì trong việc trau dồi chuyên môn, không thể trông đợi chỉ ngày một, ngày hai là có thể vững vàng", thầy nhấn mạnh.

Cẩn trọng hơn, ông Mark Hoàng, Phó giám đốc Hệ thống Superbrain - đơn vị chuyên giảng dạy toán trí tuệ cho thiếu nhi, thông tin đội ngũ của ông vẫn đang tìm hiểu và "cân đo đong đếm" cách ứng dụng AI vào lớp học để không ảnh hưởng tiêu cực đến năng lực tư duy của trẻ nhỏ cũng như trải nghiệm học tập của các em. Thế nên, đơn vị ông hiện chỉ mới có bộ phận văn phòng là có sử dụng AI.

Trao đổi với Thanh Niên, Tổng lãnh sự Malaysia tại TP.HCM Firdauz Othman bày tỏ phấn khởi khi thấy cả Malaysia và Việt Nam đều chung sức tìm hiểu cách ứng dụng AI một cách hiệu quả và trách nhiệm, nhất là trong việc nâng cao trải nghiệm học tập. Đặc biệt, Malaysia những năm gần đây cũng triển khai hệ thống các hệ thống như DELIMa để hỗ trợ giáo viên đưa AI vào giáo dục.

"Malaysia đầu tư rất nhiều nguồn lực vào lộ trình chuyển đổi số và phát triển AI thông qua Kế hoạch hành động AI quốc gia giai đoạn 2026-2030. Thông qua việc hợp tác, tôi tin rằng Việt Nam có thể học hỏi được nhiều điều từ kinh nghiệm, thành công lẫn thách thức chúng tôi đã trải qua", ông chia sẻ.

Thụy Miên