Ai giúp người ta "trơn tru" hơn nhưng cũng làm cho người ta lười trau dồi kỹ năng - Ảnh: Media Makers Meet
Trên diễn đàn dành cho người trẻ, có người kể mình vốn ít nói, viết email thường không rõ ý. Từ ngày có AI (trí tuệ nhân tạo) hỗ trợ, đã anh giao tiếp rõ ràng hơn, được đồng nghiệp khen khéo léo hơn.
Tuy nhiên những email ngày càng tròn trịa lại không còn giống cách anh vẫn nói. Khi không có AI, anh tiếp tục bí câu từ, chẳng biết bắt đầu từ đâu.
AI giúp sửa phần vụng về
"Tôi thật sự tiến bộ hay chỉ được AI che giúp phần vụng về?", anh đặt câu hỏi. Câu chuyện nhanh chóng mở ra tranh luận: AI đang giúp con người rèn luyện để tốt hơn hay chỉ tạo nên phiên bản hoàn hảo theo mẫu chung nhưng ngày càng xa lạ với chính mình?
Camera AI phát hiện ô tô độ đèn, tài xế bị phạt nguội và buộc tháo thiết bị
Dùng AI tìm chủ cho hàng trăm con mèo được Công an TP.HCM giải cứu
Đừng đổ lỗi cho AI
Nguyễn Ngân (36 tuổi, nhân viên kế toán tại TP.HCM) xem AI như một trợ lý, chị quen làm việc với số liệu nhưng không giỏi trình bày.
Trong các cuộc họp, có khi hiểu rõ vấn đề nhưng nói thiếu trước hụt sau. Một email quan trọng cũng có thể khiến chị loay hoay cả giờ vì sợ lời lẽ quá cứng nhắc hoặc người nhận hiểu sai ý.
Vì vậy, chị nhờ AI sửa những ý mình cần cho chỉn chu hơn. "Ý kiến và số liệu vẫn là của tôi. AI chỉ giúp tôi nói sao cho người khác dễ hiểu hơn", chị Ngân chia sẻ.
Còn anh Trần Minh Khang (25 tuổi, nhân viên kinh doanh), nhờ AI chuẩn bị cho buổi phỏng vấn. Công cụ đóng vai nhà tuyển dụng, đặt câu hỏi rồi gợi ý câu trả lời khá trôi chảy.
Khang cũng tự tin vượt qua vòng thủ tục phỏng vấn nhưng lại không trả lời được câu hỏi về kinh nghiệm thực tế vì AI không gợi ý.
Sau lần cãi nhau với vợ, anh Lê Xuân Hoàng (38 tuổi, ở TP.HCM) nhờ AI viết lời xin lỗi có đủ phần nhận lỗi, giải thích và hứa thay đổi. Nhưng đọc xong, vợ anh chỉ hỏi: "Đây là anh nói hay máy nói?". Câu hỏi khiến anh Hoàng nhận ra, vợ anh cần chân thành chứ không cần lời hoa mỹ, chỉn chu.
Khi tính cách khác biệt cũng thành khuyết điểm
AI đôi khi giống cuộc "phẫu thuật thẩm mỹ" cho câu chữ và cách ứng xử. Nếu phẫu thuật thẩm mỹ sửa phần ngoại hình bị xem là chưa đẹp, AI có thể làm điều tương tự với cách nói, cách viết và cả cách bộc lộ cảm xúc.
Người ít nói sợ mình kém giao tiếp, người vụng về thấy mình chưa đủ tinh tế... thì AI giúp họ vượt qua hạn chế diễn đạt. Nhưng nguy cơ xuất hiện khi kiểu diễn đạt trơn tru bị coi thành chuẩn duy nhất.
Vấn đề nảy sinh khi nhiều người cùng hướng tới một khuôn mẫu, đọc nhiều sẽ nhận ra kiểu câu chữ tròn trịa, nhịp đều, cách chuyển ý và kết bài na ná nhau.
Chuyện kể khác nhau nhưng giọng điệu lại giống nhau và không có "chất" riêng của người viết.
Điều đáng lo hơn là nhiều người lại lấy AI làm "chuẩn": nói chậm bị xem là thiếu nhanh nhạy, ít nói thành kém giao tiếp, câu ngắn bị cho là thiếu tinh tế.
Nhưng nói hay chưa chắc nghĩ sâu, ứng xử khéo chưa chắc chân thành, không phải điều gì chưa tròn trịa cũng là khuyết điểm. Một từ địa phương, cách ví von từ quê nhà hay lối kể hơi vòng có thể làm nên giọng riêng. Người cha dặn con: "Đi đường cẩn thận!", AI có thể viết dài hơn nhưng người con đọc tin nhắn không thấy thân quen.
Ranh giới nằm ở cách dùng. AI có thể góp ý, đặt câu hỏi và chỉ ra chỗ khó hiểu nhưng suy nghĩ, cảm xúc và quyết định vẫn phải thuộc về con người. Tốt hơn không có nghĩa là nói giống AI hơn. Đó vẫn phải là mình, chỉ rõ ràng và tự tin hơn.
Xuân này người ta cưới 'AI'?Mỗi độ xuân về, chuyện thành gia lập thất được nhắc đến như một đề tài quen thuộc trong các buổi gặp gỡ đầu năm. Cột mốc hôn nhân thường là bảo chứng cho sự trưởng thành và ổn định tương lai?