Dùng AI tư vấn mua cổ phiếu: Nhà đầu tư thua lỗ, ai chịu trách nhiệm?

Kết thúc phiên giao dịch ngày 21/8, VN-Index đóng cửa ở mức 1.768 điểm, tăng hơn 33 điểm so với phiên trước và ngắt chuỗi giảm liên tiếp những ngày qua. Trong đó, điểm sáng là sự bùng nổ của cổ phiếu dòng chứng khoán khi một loạt mã tăng rất mạnh hoặc hết biên độ như SHS, MBS, ORS, VND, SSI, VDS, CTS… 

Ngay sau phiên giao dịch, chị Ngọc Nga (ngụ TPHCM), một nhà đầu tư có thâm niên 5 năm trên thị trường, liền vào ứng dụng GPT để “trò chuyện” với trí tuệ nhân tạo (AI) hỏi về việc có nên trung bình giá cổ phiếu trong những phiên kế tiếp?

“Dù cổ phiếu chứng khoán nay tăng trần đồng loạt nhưng hai mã trong danh mục của tôi vẫn đang lỗ từ 10-15%. Tôi thường nhờ AI phân tích và đưa ra khuyến nghị, kết hợp với thông tin của môi giới để quyết định mua hay bán. Dù vậy không phải lúc nào cũng lãi và thực tế danh mục của tôi vẫn đang bị lỗ”, chị Nga kể.

Không chỉ nhà đầu tư, nhiều môi giới chứng khoán cũng ứng dụng công nghệ, AI trong phân tích cổ phiếu và đưa ra khuyến nghị đầu tư. Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh bùng nổ của công nghệ với AI, điện toán đám mây (Cloud), dữ liệu lớn (Biga Data) mở ra cơ hội bứt phá về năng lực vận hành và trải nghiệm nhà đầu tư cho các công ty chứng khoán.

“Có điều, nếu áp dụng AI để tư vấn cho khách hàng trong quá trình đầu tư, nếu sai hoặc thua lỗ thì ai chịu trách nhiệm?”, ông Nguyễn Xuân Quang, Trợ lý Chủ tịch HĐQT Công ty chứng khoán SSI, nêu ra tại hội thảo & triển lãm chuyển đổi số ngành chứng khoán - Vietnam Securities Tech Summit 2026, do IEC Group tổ chức chiều 21/8, tại TPHCM.

Theo ông Quang, ứng dụng AI giúp công ty chứng khoán phân tích hành vi theo thời gian thực tế, đưa ra gợi ý chính xác cho từng khách hàng cá nhân. Các chatbot, trợ lý ảo cũng giải đáp thắc mắc cho khách hàng ngay lập tức. Doanh nghiệp trong ngành chứng khoán tăng cạnh tranh so với đối thủ, có thêm các mô hình kinh doanh mới…

“Không ít số liệu và nhận định do AI bịa ra nhưng nghe vẫn rất thuyết phục. Khi dùng AI phân tích để tư vấn đầu tư, nếu khách hàng thua lỗ sẽ khó tìm được người chịu trách nhiệm do thiếu quy định và trách nhiệm. Chưa kể, tình trạng mạo danh, khuyến nghị đầu tư giả mạo cũng gia tăng. Vì vậy, ở SSI dù AI đưa ra khuyến nghị nhưng không quyết định thay con người, mà con người phải giữ quyết định cuối cùng”, ông Quang nói.

Một yếu tố khác, theo ông Trần Minh Quảng, Giám đốc Trung tâm Phân tích và Chia sẻ nguy cơ an ninh mạng, Viettel Cyber Security, AI không chỉ giúp thị trường chứng khoán nâng năng lực cạnh tranh nhưng đồng thời cũng làm tội phạm mạng mạnh lên. Điểm đáng chú ý nhất theo ông, AI đã hạ rất thấp rào cản về năng lực tấn công. Trước đây, để tấn công một hệ thống đòi hỏi hacker phải có trình độ cao.

Nay, với AI, những đối tượng không quá giỏi về kỹ thuật vẫn có thể phát động các cuộc tấn công vào hạ tầng chứng khoán. Số lượng và năng lực của kẻ xấu có thể tăng theo cấp số nhân. Rủi ro đối với hạ tầng chứng khoán không còn chỉ là những cuộc tấn công đơn lẻ.

“Rủi ro lớn nhất không chỉ nằm ở việc đánh vào hệ thống mà là đánh vào niềm tin của thị trường. Với chứng khoán, yếu tố niềm tin rất quan trọng và AI có thể hỗ trợ tạo nội dung để thao túng trên mạng xã hội, đánh lừa nhà đầu tư. Khi đó, tác động không chỉ là mất an toàn thông tin hay lộ dữ liệu, mà có thể tác động trực tiếp đến nhận thức và quyết định của nhà đầu tư. Đây là một dạng rủi ro mới”, ông Quảng nói.

Dù vậy, chuyên gia công nghệ này cho rằng không cần quá lo lắng bởi AI cũng có thể hỗ trợ con người trong việc phát hiện và xử lý các cảnh báo bảo mật, gian lận, lừa đảo. Nếu có dữ liệu tốt, AI có thể được tận dụng để giải quyết những hạn chế về năng lực con người trong công tác bảo mật.

Quan trọng nhất, không thể loại bỏ hoàn toàn yếu tố con người trong an ninh bảo mật. Ngay cả khi AI được tự động hóa, vẫn phải có con người kiểm soát và có người chịu trách nhiệm.

Phát triển dữ liệu, bảo đảm an toàn số trong lộ trình nâng hạng

Phát biểu tại hội thảo, Ông Lê Văn Phương, Phó trưởng Ban Công nghệ và Chuyển đổi số, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, các nguy cơ về tấn công mạng, rò rỉ dữ liệu, gian lận công nghệ cao và lừa đảo trên môi trường số ngày càng gia tăng, đặt ra yêu cầu phải tiếp tục nâng cao năng lực bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ số trong công tác quản lý, thanh tra và giám sát nhằm nâng cao khả năng phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, quản lý rủi ro hiệu quả hơn, góp phần bảo đảm thị trường hoạt động công khai, minh bạch và an toàn.

“Việc hiện đại hóa hạ tầng công nghệ, phát triển dữ liệu, an toàn số và nâng cao năng lực quản lý cũng là một trong những yếu tố quan trọng góp phần đáp ứng các tiêu chí nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam theo các thông lệ quốc tế”, ông Phương nói.