Đến trung tuần tháng 8, Đà Nẵng mới giải ngân gần 51% kế hoạch vốn đầu tư công, còn hơn 7.900 tỉ đồng chưa giải ngân, trong khi mục tiêu đến cuối tháng 8 là 72%.
Khoảng cách ấy đặt ra yêu cầu không chỉ đẩy nhanh tiến độ mà phải xác định rõ điểm nghẽn, người chịu trách nhiệm và thời hạn xử lý.
Đó cũng là tinh thần trong Công văn 8563 vừa được Chủ tịch UBND TP Nguyễn Mạnh Hùng ký. Người đứng đầu TP yêu cầu các đơn vị, địa phương tập trung tháo gỡ dứt điểm vướng mắc về bồi thường, giải phóng mặt bằng, vật liệu xây dựng, năng lực nhà thầu; đồng thời yêu cầu người đứng đầu 9 xã, phường có tỷ lệ giải ngân dưới 20% trực tiếp chỉ đạo và lập đường găng giải ngân chi tiết từng tuần.
Theo số liệu từ UBND TP.Đà Nẵng, toàn TP vẫn còn 648 dự án chưa phát sinh giải ngân, hơn 5.669 tỉ đồng tạm ứng chưa thu hồi. Trong nhóm dự án chậm có những công trình gắn trực tiếp với đời sống như khắc phục xói lở bờ biển Hội An, bảo vệ sông Thu Bồn, hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu cho đồng bào dân tộc thiểu số, trường học, giao thông. Một dự án chống xói lở chậm, một công trình trường học hay hạ tầng dân sinh chậm cũng đồng nghĩa người dân phải tiếp tục chờ. Vì vậy, câu hỏi cần đặt ra không phải "giải ngân được bao nhiêu", mà là vướng ở đâu, ai tháo gỡ và bao giờ phải xong.
Đáng chú ý, Chủ tịch UBND TP còn yêu cầu lấy kết quả giải ngân làm tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, xếp loại cán bộ, công chức, viên chức; không xem xét khen thưởng đối với tập thể, người đứng đầu không hoàn thành kế hoạch do nguyên nhân chủ quan.
Khi từng địa phương bị "bêu tên", từng tuần có mốc tiến độ, từng điểm nghẽn có người phải xử lý và kết quả được đưa vào đánh giá cán bộ, sự chậm trễ sẽ phải chịu một cái giá cụ thể hơn. Suy cho cùng, đích đến đầu tư công vẫn là những công trình được hoàn thành, đồng vốn được đưa vào đời sống và những nhu cầu chính đáng của người dân được giải quyết. Muốn vậy, phải có một đường găng không chỉ để biết công trình chậm ở đâu mà để biết trách nhiệm đang nằm ở đâu và ai phải đưa nó chuyển động.
Khoảng cách trong tiến độ giải ngân vốn đầu tư công đang đặt ra yêu cầu phải xác định cụ thể điểm nghẽn, trách nhiệm xử lý và thời hạn hoàn thành. Tại Đà Nẵng, tinh thần này được thể hiện trong Công văn 8563 do Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Hùng ký. Văn bản yêu cầu các đơn vị, địa phương tập trung tháo gỡ những vướng mắc liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng, vật liệu xây dựng và năng lực nhà thầu.
Lãnh đạo thành phố yêu cầu người đứng đầu 9 xã, phường có tỷ lệ giải ngân dưới 20% trực tiếp chỉ đạo việc khắc phục tình trạng chậm tiến độ. Các địa phương này phải xây dựng đường găng giải ngân với kế hoạch chi tiết theo từng tuần. Cách làm này nhằm chuyển yêu cầu đẩy nhanh tiến độ thành những nhiệm vụ cụ thể, có mốc thời gian và người chịu trách nhiệm.
Theo số liệu từ UBND thành phố Đà Nẵng, toàn thành phố vẫn còn 648 dự án chưa phát sinh giải ngân. Bên cạnh đó, hơn 5.669 tỉ đồng tiền tạm ứng chưa được thu hồi. Những con số này cho thấy việc tổ chức thực hiện dự án và quản lý dòng vốn vẫn còn nhiều vấn đề cần được xử lý.
Trong nhóm dự án chậm tiến độ có nhiều công trình gắn trực tiếp với đời sống người dân. Danh sách này gồm dự án khắc phục xói lở bờ biển Hội An, bảo vệ sông Thu Bồn và xây dựng hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu cho đồng bào dân tộc thiểu số. Một số công trình trường học và giao thông cũng nằm trong nhóm cần được thúc đẩy.
Khi một dự án chống xói lở chậm triển khai, nguy cơ ảnh hưởng đến khu dân cư và hạ tầng ven biển vẫn kéo dài. Khi công trình trường học hoặc hạ tầng dân sinh chưa hoàn thành, người dân tiếp tục phải chờ đợi những điều kiện phục vụ thiết yếu. Vì vậy, hiệu quả của giải ngân không chỉ được đo bằng số tiền đã chi mà còn bằng công trình được hoàn thành và đưa vào sử dụng.
Việc lập đường găng theo tuần có thể giúp các cơ quan theo dõi tiến độ sát hơn. Qua đó, từng khâu như giải phóng mặt bằng, chuẩn bị vật liệu, lựa chọn nhà thầu hoặc tổ chức thi công đều cần được xác định rõ tình trạng. Quan trọng hơn, cách theo dõi này phải chỉ ra cơ quan hoặc cá nhân có trách nhiệm xử lý khi một công việc bị chậm.
Chủ tịch UBND thành phố cũng yêu cầu sử dụng kết quả giải ngân làm tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ và xếp loại cán bộ, công chức, viên chức. Những tập thể và người đứng đầu không hoàn thành kế hoạch vì nguyên nhân chủ quan sẽ không được xem xét khen thưởng. Quy định này tạo thêm cơ sở để gắn tiến độ giải ngân với trách nhiệm quản lý, thay vì chỉ coi đây là một chỉ tiêu tổng hợp.
Kết quả cuối cùng của đầu tư công là những công trình hoàn thành, nguồn vốn được đưa vào đời sống và nhu cầu chính đáng của người dân được đáp ứng. Đường găng giải ngân chỉ có ý nghĩa khi giúp nhận diện chính xác nơi đang tắc nghẽn, người phải tháo gỡ và thời điểm phải hoàn tất. Nếu được thực hiện nghiêm túc, cơ chế này có thể làm rõ trách nhiệm trong từng dự án và tạo động lực cải thiện tiến độ giải ngân.
