Ủy ban châu Âu (EC) vừa thông qua Đạo luật ủy quyền và Đạo luật thực thi nhằm hoàn thiện khung triển khai Quy định chống phá rừng (EUDR). Thay đổi đáng chú ý nhất đối với ngành hàng nông sản chế biến là việc bổ sung cà phê hòa tan vào danh mục các mặt hàng chịu sự điều chỉnh của đạo luật này.
Động thái nằm trong gói giải pháp đơn giản hóa của EU nhằm mang lại sự rõ ràng về pháp lý trước khi các quy định chính thức đi vào đời sống thương mại.
Bà Jessika Roswall, Ủy viên châu Âu phụ trách Môi trường, khẳng định gói biện pháp này mang lại sự rõ ràng và khả năng dự đoán mà doanh nghiệp, các quốc gia thành viên và đối tác quốc tế cần để chuẩn bị cho việc áp dụng EUDR vào cuối năm nay.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Từ cuối năm 2026, hàng hóa thuộc diện EUDR vào EU sẽ phải đáp ứng yêu cầu mới về truy xuất và thẩm tra (Ảnh minh họa: Nutra).
Hạn chót cho cà phê hòa tan: 30/12/2027
Quy định EUDR giữ nguyên 7 nhóm hàng hóa cốt lõi gồm cà phê, cao su, gỗ, đậu tương, ca cao, dầu cọ và gia súc. Tuy nhiên, EC đã điều chỉnh danh sách các sản phẩm chế biến sâu từ những mặt hàng này.
Bên cạnh cà phê hòa tan, danh mục bổ sung mới còn có một số sản phẩm phái sinh từ dầu cọ và lưỡi bò đông lạnh. Nhằm giúp các chuỗi cung ứng kịp thích ứng và thiết lập dữ liệu truy xuất, EC quy định nhóm hàng mới được bổ sung sẽ chỉ bắt đầu chịu kiểm soát từ ngày 30/12/2027.
Ở chiều ngược lại, nhiều mặt hàng đã được đưa ra khỏi phạm vi kiểm soát gồm da sống, da thuộc, lốp xe đắp lại, đậu tương làm giống, một số sản phẩm cao su lưu hóa, băng tải, dây đai truyền động và ghế xe cơ giới. Hàng mẫu thử nghiệm, vật liệu đóng gói, phế liệu và hàng đã qua sử dụng cũng thuộc diện miễn trừ.
Xác định rõ vai trò và trách nhiệm giải trình (DDS)
Để hàng hóa thông quan thuận lợi vào châu Âu, doanh nghiệp cần xác định rõ vai trò của mình trong chuỗi cung ứng.
Trách nhiệm chính thuộc về "nhà vận hành ở khâu đầu chuỗi" (upstream operator), tức đơn vị đầu tiên đưa hàng vào thị trường EU hoặc trực tiếp xuất khẩu khỏi khối. Nhóm này phải thực hiện quy trình thẩm tra trách nhiệm giải trình (DDS), chứng minh sản phẩm không gây mất rừng và tuân thủ luật pháp nước sở tại, sau đó nộp tờ khai lên Hệ thống thông tin EUDR để lấy mã tham chiếu.
Đối với các nhà sản xuất, hộ nông dân bên ngoài EU không trực tiếp làm thủ tục hải quan vào khối, họ không phải tự nộp tuyên bố DDS. Dù vậy, các cơ sở này vẫn có nghĩa vụ cung cấp dữ liệu tọa độ địa lý hoặc địa chỉ khu đất canh tác cho bên mua để phục vụ truy xuất nguồn gốc.
Nếu doanh nghiệp ngoài EU trực tiếp làm thủ tục xuất khẩu vào thị trường này, họ phải có mã EORI hợp lệ hoặc chỉ định một đại diện ủy quyền tại EU để thay mặt nộp hồ sơ.
Ở khâu sau chuỗi cung ứng (downstream), các đơn vị chế biến hoặc thương nhân chỉ cần lưu trữ thông tin đối tác và số tham chiếu DDS trong tối thiểu 5 năm. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) ở khâu này được miễn đăng ký tài khoản trên hệ thống dữ liệu số của EU.
Lộ trình thực thi theo từng mốc thời gian
Hệ thống thông tin EUDR hiện đã hoàn tất việc nâng cấp kỹ thuật, tích hợp thêm giao diện lập trình ứng dụng (API) tự động và bổ sung mẫu kê khai đơn giản hóa cho các nhà sản xuất quy mô siêu nhỏ và nhỏ.
Lộ trình áp dụng chính thức được phân định cụ thể như sau:
Từ ngày 30/12/2026: Bắt đầu áp dụng với doanh nghiệp quy mô lớn và vừa; doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ thuộc nhóm ngành gỗ (vốn chịu điều chỉnh bởi quy định EUTR trước đây).
Từ ngày 30/6/2027: Bắt đầu áp dụng với phần lớn các doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ còn lại.
Từ ngày 30/12/2027: Bắt đầu áp dụng bắt buộc đối với các sản phẩm mới bổ sung, trong đó có cà phê hòa tan.
Việc nắm bắt chính xác các yêu cầu kỹ thuật và mốc thời gian sẽ giúp các doanh nghiệp xuất khẩu chủ động chuyển đổi quy trình quản trị chuỗi cung ứng, biến thách thức tiêu chuẩn xanh thành lợi thế cạnh tranh bền vững tại thị trường châu Âu.
EUDR là gì và vì sao doanh nghiệp xuất khẩu cần lưu ý?
EUDR là Quy định chống phá rừng của EU, nhằm bảo đảm các sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh đưa vào thị trường EU hoặc xuất khẩu khỏi EU không góp phần gây phá rừng, suy thoái rừng và được sản xuất phù hợp với pháp luật liên quan của quốc gia sản xuất.
Quy định bao phủ 7 nhóm hàng hóa gồm gia súc, ca cao, cà phê, dầu cọ, cao su, đậu tương và gỗ, cùng các sản phẩm dẫn xuất thuộc phạm vi điều chỉnh.
Tác động với doanh nghiệp: EUDR đưa yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và thẩm tra trách nhiệm giải trình sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp ở khâu đầu đưa hàng vào thị trường EU hoặc xuất khẩu phải thực hiện due diligence và, trong trường hợp áp dụng, nộp Tuyên bố thẩm tra trách nhiệm giải trình (DDS). Các chủ thể ở khâu sau cũng phải thu thập, lưu giữ thông tin về nhà cung cấp, khách hàng và số tham chiếu của các tuyên bố theo quy định.
Mốc cần nhớ: EUDR áp dụng từ 30/12/2026 với doanh nghiệp lớn, vừa và doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ đã thuộc phạm vi EUTR, các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ khác áp dụng từ 30/6/2027. Riêng cà phê hòa tan đã được EC bổ sung vào phạm vi EUDR và sẽ bắt đầu chịu điều chỉnh từ 30/12/2027.