Giới game thủ đang giúp các nhà nghiên cứu giải đáp những bí mật lâu nay trong khoa học, từ đó mở ra hướng đi mới trong lĩnh vực di truyền học. Game thủ trên toàn thế giới đang dành không ít thời gian ngồi trước màn hình chơi game. Đối với nhiều người, đến năm 21 tuổi tổng số giờ chơi game trung bìn...
Giới game thủ đang giúp các nhà nghiên cứu giải đáp những bí mật lâu nay trong khoa học, từ đó mở ra hướng đi mới trong lĩnh vực di truyền học.
Game thủ trên toàn thế giới đang dành không ít thời gian ngồi trước màn hình chơi game. Đối với nhiều người, đến năm 21 tuổi tổng số giờ chơi game trung bình của họ có thể lên đến 10.000 giờ, theo thống kê của nhà thiết kế game Jane McGonigal đăng trên website Huffington Post.
Chỉ tính riêng tại Mỹ đã có khoảng 183 triệu game thủ, họ dành phần lớn thời gian trên game để đánh bại những quái vật trong truyền thuyết, bắn nhau với người ngoài hành tinh và giải cứu công chúa khỏi lâu đài bị nguyền rủa. Trước nay, người ta luôn nghĩ rằng game là một hình thức giải trí tốn thời gian, vô bổ mà chẳng mang ích lợi gì hết. Tuy nhiên, khá bất ngờ khi chuyên gia McGonigal dẫn kết quả nghiên cứu khẳng định rằng thật ra game là một trong những biện pháp sử dụng thời gian hữu ích nhất đối với con người.
Chuỗi RNA trong game
Không những ủng hộ ý kiến trên, nhà khoa học máy tính Adrien Treuille của Đại học Carnegie Mellon (Mỹ) còn nghĩ ra cách tận dụng sự sáng tạo và sức làm việc miệt mài của giới game thủ trong việc giải đáp những bí ẩn của khoa học. Ông là nhà sáng tạo 2 trò chơi trực tuyến Foldit và EteRNA, với mục tiêu biến những điều bí ẩn nhưng cực kỳ nhàm chán trong khoa học thành những nhiệm vụ khó nuốt và đầy thách thức trong game. Kết quả thực sự gây sửng sốt: cộng đồng game thủ Foldit và EteRNA (khoảng 430.000 người) đã liên tục có những khám phá vượt quá sự hiểu biết của giới khoa học và các siêu máy tính trong lĩnh vực tìm hiểu quá trình gấp cuộn của chất đạm (protein folding) và tổng hợp RNA (RNA synthesis).
Ví dụ, hồi đầu tháng 9, người chơi trò Foldit đã giúp giải mã bí ẩn về các protein, cụ thể là giải mã cấu trúc của một enzyme có liên quan đến AIDS, điều mà cộng đồng khoa học bó tay trong suốt 1 thập niên. Kết quả này sẽ làm tiền đề cho những cuộc nghiên cứu sâu hơn đối với HIV/AIDS. Công trình “nghiên cứu” của họ đã được đăng tải trên chuyên san Nature.
Tất nhiên game thủ biết được họ đang nhúng tay vào đề án khoa học, nhưng vì game được thiết kế để giải trí nên họ chẳng ngại ngần gì mà không chơi thử. Và càng chơi họ lại càng thích, giống như chơi trò Lego vậy, theo CNN dẫn lời giải thích của chuyên gia Treuille. Nói cho dễ hiểu, game thủ dạy cho các nhà khoa học và máy tính cách xây dựng các mã di truyền theo hướng hợp lý nhất. Ai tạo ra protein mà mất ít năng lượng nhất thì được thưởng điểm. Còn ở trò EteRNA, một phòng thí nghiệm của Đại học Stanford sẽ dựng lên hình ảnh của những chuỗi RNA mà người chơi đã tạo nên trong khi chơi game.
Chuyên gia Treuille khẳng định ông tin tưởng rằng game có thể góp phần gây ảnh hưởng tích cực đối với nhân loại và từ đó giúp xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn. “Và tôi nghĩ chúng ta chỉ mới chạm đến bề mặt của khả năng đó”, nhà khoa học kết luận.
Nhiều người vẫn xem trò chơi điện tử là thú vui tiêu tốn thời gian, nhưng cộng đồng game thủ đang chứng minh màn hình máy tính cũng có thể trở thành phòng thí nghiệm khoa học đặc biệt. Hàng trăm nghìn người chơi trên toàn thế giới đã cùng các nhà nghiên cứu tìm lời giải cho những câu hỏi hóc búa về protein, RNA và di truyền học. Thành quả từ những nhiệm vụ tưởng như chỉ phục vụ giải trí này thậm chí vượt qua khả năng xử lý của nhiều siêu máy tính chuyên dụng.
Theo thống kê của nhà thiết kế game Jane McGonigal được đăng trên Huffington Post, đến năm 21 tuổi, một người có thể đã dành trung bình khoảng 10.000 giờ cho việc chơi game. Riêng tại Mỹ, khoảng 183 triệu game thủ thường xuyên đắm mình trong những cuộc phiêu lưu, nơi họ đánh bại quái vật truyền thuyết, chiến đấu với người ngoài hành tinh hoặc giải cứu công chúa. Những con số ấy từng bị nhìn nhận như bằng chứng của sự lãng phí, thay vì một nguồn năng lượng sáng tạo đáng được khai thác.
Jane McGonigal lại đưa ra cách nhìn trái ngược, khi dẫn những kết quả nghiên cứu cho rằng game có thể là một trong các phương thức sử dụng thời gian hữu ích đối với con người. Nhà khoa học máy tính Adrien Treuille thuộc Đại học Carnegie Mellon, Mỹ, đã biến quan điểm ấy thành những dự án cụ thể. Ông sáng tạo hai trò chơi trực tuyến Foldit và EteRNA, biến các bài toán khoa học khô khan thành thử thách hấp dẫn, đòi hỏi người chơi kiên trì suy nghĩ.
Foldit tập trung vào quá trình gấp cuộn protein, một lĩnh vực quan trọng nhưng phức tạp, trong đó các chuỗi phân tử phải tạo thành cấu trúc phù hợp. EteRNA hướng người chơi đến việc thiết kế những chuỗi RNA, giúp các nhà nghiên cứu khảo sát cách vật chất di truyền hình thành và vận hành. Khoảng 430.000 người tham gia hai trò chơi đã liên tục đưa ra những phát hiện khiến giới khoa học bất ngờ, bởi nhiều lời giải vượt quá hiểu biết hiện có cùng năng lực tính toán của máy móc.
Một ví dụ nổi bật xuất hiện vào đầu tháng 9, khi người chơi Foldit giải mã cấu trúc một enzyme liên quan đến bệnh AIDS. Các nhà khoa học đã bế tắc trước cấu trúc này suốt một thập niên, trong khi những người chơi tìm được lời giải thông qua quá trình thử nghiệm, sắp xếp và điều chỉnh liên tục. Kết quả trở thành nền tảng cho các nghiên cứu sâu hơn về HIV/AIDS, đồng thời được công bố trên chuyên san khoa học Nature.
Điều đáng chú ý nằm ở chỗ game thủ biết mình đang tham gia một dự án khoa học, nhưng cách thiết kế giàu tính giải trí khiến nhiệm vụ không trở nên nặng nề. Adrien Treuille giải thích rằng người chơi càng thử nghiệm, họ càng bị cuốn hút, tương tự cảm giác lắp ghép các khối Lego để tạo ra một hình dạng hợp lý. Cơ chế điểm số cũng khuyến khích họ tìm cấu trúc protein tiêu tốn ít năng lượng nhất, qua đó cung cấp những phương án mà máy tính hoặc chuyên gia chưa nghĩ tới.
Ở EteRNA, các cấu trúc RNA do người chơi tạo ra trong quá trình chơi được một phòng thí nghiệm thuộc Đại học Stanford dựng thành hình ảnh để tiếp tục nghiên cứu. Người chơi vì thế không chỉ thao tác trên màn hình, mà còn trực tiếp đề xuất những cách xây dựng mã di truyền hợp lý hơn cho giới khoa học kiểm tra. Mỗi lựa chọn có thể trở thành dữ liệu, mỗi lần sắp xếp thành công có thể mở thêm một hướng khảo sát về hoạt động của RNA.
Những dự án này cho thấy trò chơi điện tử không nhất thiết đối lập với học tập, nghiên cứu hoặc lợi ích xã hội, nếu được thiết kế đúng mục tiêu và kết nối với vấn đề thực tế. Game thủ mang đến sự kiên trì, trực giác cùng khả năng nhận diện mẫu hình, còn các nhà khoa học cung cấp câu hỏi, dữ liệu và phương pháp kiểm chứng. Treuille tin rằng nhân loại mới chỉ chạm đến bề mặt khả năng của game, trong khi những màn chơi hôm nay có thể mở đường cho các khám phá khoa học quan trọng ngày mai.
