Gần 1,38 triệu tỉ đồng từ xổ số và nửa triệu người bán vé số

Thông tin trên được nêu trong hồ sơ dự thảo sửa đổi Thông tư số 75/2013/TT-BTC về hoạt động kinh doanh xổ số, do Bộ Tài chính gửi các bộ, ngành, địa phương lấy ý kiến tại Công văn số 14706/BTC-ĐCTC ngày 18.9.2026; thời hạn góp ý trước 3.10.2026.

Ngăn rủi ro từ khoản nợ 7.628 tỉ đồng

Dự thảo tập trung sửa đổi nhiều nhóm nội dung chính, đáng chú ý là đề xuất rút ngắn kỳ hạn nợ của đại lý vé số truyền thống và lô tô từ tối đa 21 ngày xuống không quá 7 ngày nhằm siết kỷ luật tài chính.

Số liệu rà soát cho thấy, riêng khu vực miền Nam năm 2025, tổng nợ của các đại lý lên tới 7.628 tỉ đồng. Khoản nợ này được đánh giá là tiềm ẩn rủi ro lớn cho các công ty xổ số kiến thiết vốn là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng nhìn nhận sự phát triển của thanh toán không dùng tiền mặt hiện nay là cơ sở thực tế thuận lợi để rút ngắn thời gian thanh toán nợ.

ẢNH: ĐÌNH TUYỂN

Tuy nhiên, trao đổi với PV Thanh Niên, lãnh đạo một công ty xổ số miền Nam tiết lộ rằng khoản công nợ trên không quá đáng ngại vì theo quy định hiện hành đại lý bắt buộc phải có tài sản bảo đảm nghĩa vụ thanh toán, mức bảo đảm với vé đã bán là 100% giá trị vé trừ hoa hồng. Đặc biệt, theo quy định, các công ty xổ số "nắm đằng chuôi" khi có quyền ngừng cấp vé, đồng thời phát mại tài sản thế chấp, ký quỹ hoặc yêu cầu bên bảo lãnh thanh toán ngay nếu đại lý không thanh toán đúng hạn.

Xổ số miền Nam là "mỏ vàng" của toàn ngành

Báo cáo tổng kết thi hành Thông tư 75/2013/TT-BTC cũng cho biết, cả nước hiện có 63 công ty xổ số kiến thiết thuộc UBND các tỉnh, thành phố quản lý và 1 Công ty TNHH MTV Xổ số điện toán Việt Nam (Vietlott) trực thuộc Bộ Tài chính. Thị trường vận hành 4 dòng sản phẩm chính gồm xổ số truyền thống, xổ số lô tô thủ công, xổ số biết kết quả ngay và xổ số tự chọn điện toán.

ẢNH: ĐÌNH TUYỂN

Giai đoạn 2013-2025, tổng doanh thu toàn ngành chạm mốc gần 1,38 triệu tỉ đồng, tức trung bình mỗi năm thu gần 106.000 tỉ đồng (tăng trưởng 10,2%/năm), nộp ngân sách đạt hơn 439.000 tỉ đồng, tương đương mỗi năm đóng góp gần 33.800 tỉ đồng (tăng 13,26%/năm).

Dù quy mô toàn thị trường tăng nhanh, dòng tiền khổng lồ của toàn ngành xổ số gần như đến từ xổ số miền Nam. Trước đó, tại Tờ trình 721/TTr-BTC, Bộ Tài chính ghi nhận, giai đoạn 2020-2024, riêng 21 công ty xổ số miền Nam đã mang về hơn 571.000 tỉ đồng doanh thu trên tổng số gần 649.000 tỉ đồng của cả nước, chiếm tới 88% thị phần.

Khu vực này cũng đóng góp gần 188.000 tỉ đồng vào ngân sách nhà nước, chiếm đến 91% tổng số thu toàn ngành.

ẢNH: ĐÌNH TUYỂN

Bên cạnh giá trị kinh tế, báo cáo nhấn mạnh vai trò an sinh của ngành xổ số khi đang tạo việc làm cho khoảng 500.000 người bán vé số thuộc diện chính sách, người nghèo thông qua hệ thống đại lý bán vé số. Đặc biệt, nguồn thu xổ số đều được để lại cho ngân sách địa phương nhằm phục vụ y tế, giáo dục, an sinh và các công trình phúc lợi xã hội.

Ngoài ra, việc đưa xổ số điện toán vào thị trường từ năm 2016 được đánh giá góp phần đa dạng hóa sản phẩm, định hướng thị trường theo hướng minh bạch, hạn chế tình trạng lô đề, cờ bạc bất hợp pháp.

Trao quyền nhưng lưu ý bảo vệ người bán lẻ dạo

Dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 75/2013/TT-BTC cũng trao quyền chủ động nhiều hơn cho các đơn vị kinh doanh vé số. Cụ thể như giao Hội đồng xổ số miền Bắc tự quyết định chọn cơ sở in vé liên kết thay vì phải đấu thầu và xin ý kiến 28 công ty như trước. Các công ty xổ số kiến thiết cũng được tự xét chọn đại lý mà không bắt buộc phải đấu thầu hạ mức hoa hồng khi có nhiều bên cùng đăng ký. Dù vậy, báo cáo cũng lưu ý việc chọn đại lý theo mức hoa hồng thấp nhất có thể ảnh hưởng trực tiếp đến người bán lẻ yếu thế vốn là những cá nhân bán vé dạo, giảm thu nhập và tác động đến cả chuỗi phân phối vé.

Trên thực tế hiện nay có sự phân hóa sâu sắc về mạng lưới phân phối xổ số giữa ba miền. Trong khi miền Bắc, miền Trung khó khăn, thì miền Nam đã có được mạng lưới đại lý nhiều cấp vận hành linh hoạt theo cơ chế thị trường và đạt hiệu quả cao.