Gắn camera trong đầu giáo sư Mỹ

Thoạt nghe, kế hoạch gắn một camera vào phía sau hộp sọ dễ khiến nhiều người tưởng đó là trò đùa, nhưng đây là dự án nghệ thuật có thật của giáo sư nhiếp ảnh Wafaa Bilal. Wafaa Bilal, giáo sư nhiếp ảnh của Đại học New York, dự kiến trải qua phẫu thuật trong những tuần tới để lắp một camera nhỏ phía sau đầu. Thiết bị này có kích thước tương đương ngón tay cái, đủ nhỏ để ghi lại những hoạt động diễn ra phía sau ông trong đời sống hằng ngày. Theo Wall Street Journal, ý tưởng đặc biệt này được thực hiện theo yêu cầu của Mathaf, bảo tàng nghệ thuật Ảrập đương đại tại Qatar. Hình ảnh do camera ghi lại sẽ được truyền tới khách tham quan tại bảo tàng, tạo nên một cách quan sát cuộc sống cá nhân từ khoảng cách rất xa. Trong thời gian một năm, camera dự kiến chụp ảnh theo chu kỳ mỗi phút một lần, biến những khoảnh khắc bình thường thành chuỗi tư liệu liên tục. Thông cáo báo chí của Mathaf cho biết việc đưa camera vào đầu Bilal thuộc dự án nghệ thuật mang tên “The 3rd”, một tác phẩm tập trung vào trải nghiệm thời gian. Dự án hướng người xem tới sự khó nắm bắt của thời gian, đồng thời gợi nhắc con người bất lực thế nào trong việc lưu giữ trọn vẹn ký ức và trải nghiệm. Những bức ảnh của giáo sư Bilal sẽ được trưng bày trong lễ khai trương bảo tàng Mathaf vào tháng sau, nơi công chúng có thể tiếp cận kết quả dự án. Tác phẩm không chỉ ghi lại các địa điểm hay sự kiện được lựa chọn trước, mà còn thu nhận những hình ảnh phát sinh trong quá trình giáo sư làm việc và sinh hoạt. Bilal đang dạy ba khóa trong học kỳ này và dự kiến tiếp tục giảng dạy vào mùa xuân năm sau, nên camera có thể ghi lại nhiều hoạt động liên quan trường học. Những hình ảnh ấy có khả năng bao gồm cả thời gian cá nhân của giáo sư, các cuộc gặp gỡ, cùng sự tương tác thường ngày giữa ông và sinh viên. Chính khả năng ghi hình liên tục đó khiến những người ủng hộ quyền riêng tư cá nhân, cùng các nhà quản lý Đại học New York, bắt đầu bày tỏ lo ngại. Họ không chỉ quan tâm đến việc một cá nhân tự nguyện ghi lại đời mình, mà còn lo những người xuất hiện cạnh ông có thể bị ghi hình ngoài mong muốn. Fred Ritchin, trưởng khoa Nghệ thuật, cho rằng nhà trường không muốn sinh viên bị ai đó theo dõi liên tục trong khuôn viên, bởi môi trường như vậy không phù hợp giáo dục. Phát biểu này cho thấy dự án nghệ thuật lập tức chạm vào ranh giới nhạy cảm giữa quyền sáng tạo của giảng viên và quyền riêng tư của người khác. John Beckman, người phát ngôn Đại học New York, cho biết Bilal đã thông báo kế hoạch lắp camera cho ban giám hiệu từ vài tháng trước. Giáo sư cũng trình bày với nhà trường dự án do Mathaf đề xuất, qua đó giúp ban quản lý có thời gian xem xét các vấn đề phát sinh. Theo Beckman, nhà trường đang nghiên cứu những quy định cần thiết đối với việc sử dụng camera của Bilal trong khuôn viên Đại học New York. Các quy định này đặc biệt quan trọng vì camera không chỉ ghi nhận một khoảnh khắc riêng lẻ, mà có thể hoạt động đều đặn trong suốt nhiều tháng. Trong những buổi thảo luận với sinh viên, Bilal đã công khai kế hoạch của mình, đồng thời cam kết đậy ống kính bằng nắp khi ở trong khuôn viên trường. Cam kết ấy nhằm hạn chế việc ghi hình trong lớp học, hành lang, văn phòng và những không gian có sự hiện diện của sinh viên hoặc nhân viên. Dù vậy, nhiều người vẫn đề nghị giáo sư tắt camera mỗi khi xuất hiện trong các tòa nhà thuộc Đại học New York. Tranh luận quanh chiếc camera vì thế không chỉ xoay quanh một ca phẫu thuật khác thường, mà còn đặt câu hỏi về giới hạn của nghệ thuật trong thời đại công nghệ ghi hình liên tục.