Gắn thiết bị vệ tinh theo dõi chim

Tại Anh, các nhà khoa học thuộc Viện Khoa học Nghiên cứu các loài chim, The Trust, đang tìm lời giải cho bí ẩn quanh sự biến mất của nhiều loài chim. Họ chọn chim cúc cu làm đối tượng nghiên cứu, bởi hành trình di cư của loài chim này có thể tiết lộ những khu vực nguy hiểm trong tự nhiên. Công cụ then chốt là thiết bị vệ tinh tự động tích hợp GPS, được thiết kế để ghi nhận đường đi của chim trong suốt quá trình di chuyển. Năm chú chim cúc cu đực được các chuyên gia gắn năm thiết bị GPS lên lưng, tạo cảm giác giống những chiếc ba lô cực nhỏ. Mỗi máy chỉ nặng 5 gram, đi kèm sợi dây mảnh và mềm, nhờ đó chim vẫn có thể mang thiết bị mà không bị cản trở đáng kể. Cách gắn này giúp nhóm nghiên cứu theo dõi từng cá thể, đồng thời thu thập dữ liệu cụ thể về những địa điểm chúng dừng chân hoặc bay qua. Thiết bị GPS hoạt động 10 giờ mỗi ngày, khoảng thời gian đủ để ghi lại nhiều thông tin trong hành trình di cư dài ngày của chim. Máy sử dụng năng lượng mặt trời nên không dễ cạn pin, một ưu điểm quan trọng khi thiết bị phải hoạt động ngoài tự nhiên. Theo nhóm nghiên cứu, GPS có thể duy trì hoạt động từ 2 đến 3 năm, tương đương tuổi thọ của chim được theo dõi. Trong thời gian chim di chuyển, thiết bị sẽ ghi lại hình ảnh và thông tin về những địa điểm chúng đi qua, từ nơi kiếm ăn đến khu vực nghỉ ngơi. Dữ liệu sau đó được máy tự động gửi về trung tâm nghiên cứu thông qua hệ thống vệ tinh Argos, không cần con người trực tiếp bắt lại chim. Nhờ kết nối này, các chuyên gia có thể quan sát hành trình từ xa, giảm tác động lên đời sống vốn nhạy cảm của những cá thể đang được nghiên cứu. Argos không chỉ tiếp nhận dữ liệu định vị từ những thiết bị gắn trên chim cúc cu, mà còn ghi nhận thông tin về môi trường xung quanh. Hệ thống này đồng thời cung cấp dữ liệu liên quan đến nhiều loài động vật hoang dã khác, mở rộng giá trị của chương trình vượt ra ngoài một loài chim. Đáng chú ý, thiết bị có khả năng tự động thay đổi hướng quay khi chim đậu, giúp duy trì việc thu nhận và truyền tín hiệu ổn định hơn. Những hình ảnh và dữ liệu thu được từ năm chú chim cúc cu có thể cho thấy các tuyến đường di cư, địa điểm dừng nghỉ, cùng những nơi chúng thường xuyên xuất hiện. Khi đối chiếu các vị trí ấy với điều kiện môi trường, chuyên gia có thể nhận diện những khu vực tiềm ẩn nguy hiểm cho chim. Thông tin này hỗ trợ việc tìm nguyên nhân khiến nhiều loài biến mất, thay vì chỉ ghi nhận hiện tượng suy giảm mà không biết nguồn gốc. Trả lời BBC, tiến sĩ Chris Hewson cho biết GPS là thiết bị hiện đại, giúp nhóm nghiên cứu hiểu rõ môi trường sống thường xuyên của các loài chim di cư. Thiết bị cũng cho phép họ nhận biết những mối nguy có thể tấn công đời sống phong phú của chim trên các chặng đường dài. Nhóm nghiên cứu đang có dự án sản xuất nhiều hơn và thu nhỏ loại máy vệ tinh này, dù chi phí hiện vẫn khá cao, khoảng 2.000 bảng Anh mỗi chiếc. Tại các khu rừng ở Anh, mỗi năm có tới hai phần ba số chim bị mất mà nguyên nhân vẫn chưa được xác định rõ ràng. Vì thế, chương trình gắn GPS cho chim cúc cu được xem là thiết bị theo dõi chim đầu tiên tại Anh, mở ra cách tiếp cận trực tiếp hơn với thiên nhiên. Nếu được phát triển với chi phí phù hợp, công nghệ này có thể giúp giới nghiên cứu bảo vệ tốt hơn các loài chim đang đối mặt nhiều rủi ro.