Một tình yêu lành mạnh là khi đối phương cùng tôn trọng nhau và cho nhau những giây phút ấm áp nhất khi yêu - Ảnh do AI tạo
Làm thế nào để người trẻ nhận diện ranh giới giữa quan tâm và chiếm hữu, đồng thời giải quyết bất đồng trước khi mọi chuyện vượt khỏi tầm kiểm soát?
Ghen tuông, kiểm soát: Vết nứt trong tình yêu
M.K. (25 tuổi, ngụ tại TP.HCM) từng trải qua một mối tình quá mệt mỏi bởi những chuyện nhỏ nhặt. Mỗi lần cô trả lời tin nhắn chậm, thả tim ảnh hoặc xem ảnh bạn bè khác giới trên mạng xã hội, người yêu của M.K. đều tỏ thái độ khó chịu, liên tục hỏi cô đang nói chuyện với ai, vì sao chưa trả lời tin nhắn hay có ý gì khi tương tác với người khác.
Ban đầu, M.K. cho rằng đây chỉ ghen tuông nhất thời nên thường chọn cách giải thích để tránh tranh cãi. Tuy nhiên, khi những câu hỏi ngày càng dày đặc, cô dần cảm thấy mệt mỏi vì phải cân nhắc từng hành động để không khiến người yêu phật ý.
Mâu thuẫn lên đến đỉnh điểm khi M.K. muốn chia tay vì cảm thấy ngột ngạt và không còn được tôn trọng không gian riêng. Sau chia tay, người yêu cũ liên tục nhắn tin trách móc, yêu cầu quay lại và đe dọa sẽ tìm đến gặp nếu M.K. tiếp tục từ chối.
"Trước đây, mình nghĩ yêu nhau thì ghen một chút cũng bình thường. Nhưng dần dần, mình thấy bản thân phải giải thích cả những chuyện rất nhỏ, lúc nào cũng lo đối phương hiểu lầm", M.K. chia sẻ.
Phi Bảo (35 tuổi, ngụ ở TP.HCM) cho biết anh không phải người quá hay ghen, nhưng sự lừa dối và thiếu thành thật là điều khiến anh khó chấp nhận nhất trong một mối quan hệ. Với anh, một tình yêu lành mạnh cần được xây dựng trên sự tin tưởng, thay vì những nghi ngờ hay kiểm soát lẫn nhau.
Nhắc đến những vụ việc xuất phát từ mâu thuẫn tình cảm, ghen tuông dẫn đến bạo lực trong thời gian gần đây, Bảo cho rằng đây là vấn đề đáng lo ngại trong xã hội. Anh nhận định những nội dung tiêu cực lan truyền trên mạng xã hội có thể tác động đến nhận thức của một bộ phận người trẻ, từ đó đặt ra yêu cầu nâng cao ý thức và giáo dục cách ứng xử trong các mối quan hệ tình cảm.
Bảo cho rằng các cặp đôi nên thẳng thắn trao đổi để giải quyết bất đồng, tránh để cảm xúc tiêu cực chi phối. Nếu mâu thuẫn vượt ngoài khả năng giải quyết hoặc khiến bản thân không an toàn, anh sẽ tìm đến sự hỗ trợ từ người thân hai bên.
"Chia tay văn minh là khi cả hai có thể nói rõ cảm xúc, lắng nghe những khúc mắc của nhau và chấp nhận dừng lại trong hòa bình nếu không còn tìm được tiếng nói chung", Bảo nói.
Ghen tuông và kiểm soát quá mức có thể khiến tình yêu trở nên ngột ngạt, làm tổn thương cảm xúc và xâm phạm không gian riêng của đối phương - Ảnh minh họa: NGỌC SANG
Làm gì khi ghen tuông khiến tình yêu trở nên ngột ngạt?
Chuyên viên tâm lý Đào Lê Tâm An, nghiên cứu sinh tâm lý học Trường đại học Sư phạm TP.HCM, cho rằng: "Ghen tuông là phản ứng cảm xúc tự nhiên khi một người cảm thấy mối quan hệ tình cảm bị đe dọa. Tuy nhiên, ghen tuông và kiểm soát là hai vấn đề khác nhau.
Một người có thể ghen nhưng vẫn tôn trọng đối phương, trong khi người khác lại lấy sự ghen tuông làm lý do để áp đặt và gây tổn thương cho người yêu".
Theo lý thuyết gắn bó, người có xu hướng gắn bó thường nhạy cảm, lo bị từ chối hoặc bỏ rơi. Khi người yêu chưa trả lời tin nhắn, họ dễ suy diễn rằng mình không còn được yêu thương hoặc đang bị phản bội.
Những trải nghiệm tiêu cực trong quá khứ và quan niệm sai lệch về tình yêu cũng có thể hình thành tâm lý chiếm hữu.
Một số người trẻ cho rằng yêu nhau phải biết mọi hoạt động của nhau, hoặc ghen càng nhiều chứng tỏ tình yêu càng sâu đậm. Những quan niệm này có thể khiến hành vi kiểm soát dần được bình thường hóa.
Theo chuyên viên tâm lý: "Ranh giới giữa ghen tuông và kiểm soát nằm ở việc một người có xâm phạm quyền tự chủ của đối phương hay không".
Yêu cầu cung cấp mật khẩu điện thoại, liên tục kiểm tra vị trí, cấm gặp bạn bè, quy định cách ăn mặc hoặc đe dọa chia tay nếu đối phương không nghe lời đều là những dấu hiệu đáng báo động. Nếu một người thường xuyên phải giải thích, xin phép hoặc lo sợ người yêu nổi giận, cần nghiêm túc nhìn nhận lại mối quan hệ.
Tình yêu lành mạnh cần được xây dựng trên sự tin tưởng, tôn trọng và bình đẳng, để mỗi người được yêu thương mà vẫn có thể trưởng thành, tự tin và sống đúng với chính mình.Chuyên viên tâm lý Đào Lê Tâm An
Chuyên viên tâm lý Đào Lê Tâm An, nghiên cứu sinh tâm lý học Trường đại học Sư phạm TP.HCM - Ảnh: NVCC
Ứng xử thế nào khi ghen tuông và bất an trong tình yêu?
Để xây dựng tình yêu lành mạnh, người trẻ cần thiết lập và tôn trọng ranh giới cá nhân. "Yêu nhau không có nghĩa phải chia sẻ mọi thông tin riêng tư hay từ bỏ không gian riêng. Mỗi người đều cần có thời gian học tập, làm việc, gặp gỡ bạn bè và phát triển bản thân", anh An chia sẻ.
Bên cạnh đó, người trẻ cần học cách giao tiếp và điều chỉnh cảm xúc. Khi ghen tuông hoặc bất an, thay vì tra hỏi, trách móc hay kiểm tra điện thoại, mỗi người nên chia sẻ cảm xúc và nhu cầu của mình.
Chẳng hạn, thay vì nói "anh lúc nào cũng quan tâm người khác hơn em", có thể diễn đạt: "Em cảm thấy không được quan tâm khi chúng ta ít có thời gian dành cho nhau". Điều này giúp hai người thấu hiểu và giải quyết bất đồng mà không công kích nhau.
Anh An khuyến nghị, nếu mối quan hệ thường xuyên khiến bản thân lo âu, mất ngủ, tự ti hoặc sợ hãi, người trẻ nên tìm kiếm sự hỗ trợ từ người thân đáng tin cậy hoặc chuyên gia tâm lý. Khi xuất hiện hành vi đe dọa, bạo lực hay kiểm soát nghiêm trọng, cần ưu tiên sự an toàn thay vì cố gắng tự mình thay đổi đối phương.
Yêu là phải biết ghen?Tôi có một chị bạn nhắn tin nhờ tôi nghe tâm sự xem chị hành xử như vậy đúng hay sai. Khi chồng đi công tác xa về, chị ngửi thấy mùi nước hoa phụ nữ trên quần áo của anh.