Tại phiên thảo luận tình hình kinh tế - xã hội sáng 31/10 tại Quốc hội, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết Chính phủ đang chỉ đạo EVN khẩn trương rà soát, tiết giảm tối đa chi phí, hướng tới giảm giá bán lẻ điện bình quân khoảng 2% trong thời gian từ nay đến hết ngày 31/3/2027.
Với mức giá bán lẻ điện bình quân hiện hành là 2.204,07 đồng/kWh, nếu giảm 2%, mức giảm tương ứng khoảng 44 đồng/kWh, đưa giá điện bình quân xuống còn gần 2.160 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế VAT.
Đây là mức tính toán theo định hướng của Chính phủ. Mức điều chỉnh thực tế sẽ phụ thuộc kết quả rà soát chi phí và phương án do EVN xây dựng, trình Bộ Công Thương xem xét.
Hơn 600.000 tỷ đồng chi phí sản xuất, kinh doanh điện trong năm 2025
Định hướng giảm giá điện được đưa ra trong bối cảnh giá bán lẻ điện bình quân đã trải qua nhiều lần điều chỉnh tăng trong những năm gần đây. Từ tháng 5/2023 đến nay, giá điện đã tăng 4 lần.
Cụ thể, tháng 5/2023, giá điện tăng 3%, lên 1.920,37 đồng/kWh. Đến tháng 11 cùng năm, giá tiếp tục tăng 4,5%, lên 2.006,79 đồng/kWh. Tháng 10/2024, giá điện tăng thêm 4,8%, lên 2.103,12 đồng/kWh. Lần điều chỉnh gần nhất diễn ra vào tháng 5/2025, với mức tăng 4,8%, đưa giá bán lẻ điện bình quân lên 2.204,07 đồng/kWh.
Như vậy, sau 4 lần điều chỉnh, giá điện bình quân đã tăng khoảng 340 đồng/kWh, tương đương hơn 18% so với mức giá trước tháng 5/2023 là 1.864,44 đồng/kWh.
Việc Chính phủ yêu cầu xây dựng phương án giảm giá điện trong 5 tháng tới vì thế thu hút sự chú ý, nhất là khi điện là đầu vào quan trọng của nhiều ngành sản xuất và cũng là khoản chi tiêu thiết yếu của các hộ gia đình.
Để đánh giá khả năng giảm giá điện, một trong những yếu tố cần xem xét là cơ cấu chi phí sản xuất, kinh doanh điện của EVN. Theo báo cáo mới đây của EVN, tổng chi phí sản xuất, kinh doanh điện năm 2025 đạt 601.680,1 tỷ đồng, tương ứng 2.092,7 đồng/kWh.
Trong đó, chi phí phát điện chiếm tỷ trọng lớn nhất, với 498.362,7 tỷ đồng, tương ứng 1.733,35 đồng/kWh, chiếm khoảng 82,8% tổng chi phí. Tiếp đến là chi phí phân phối - bán lẻ điện với 78.993,21 tỷ đồng, tương ứng 274,75 đồng/kWh, chiếm khoảng 13,1%.
Chi phí truyền tải điện đạt 22.141,86 tỷ đồng, tương ứng 77,01 đồng/kWh, chiếm khoảng 3,7%. Các khoản chi phí phụ trợ, quản lý ngành và điều độ vận hành hệ thống điện, điều hành giao dịch thị trường điện lực chiếm tỷ trọng còn lại.
Với tỷ trọng hơn 80%, chi phí phát điện là khoản mục có ảnh hưởng lớn nhất đến giá thành điện. Do đó, giá nhiên liệu, giá mua điện từ các nhà máy và cơ cấu huy động nguồn là những yếu tố cần được EVN rà soát khi xây dựng phương án giảm giá. Ở khâu truyền tải, phân phối, việc kiểm soát tổn thất điện năng, chi phí vận hành và quản lý cũng cần được xem xét.
Ngoài chi phí phát sinh trong năm, báo cáo của EVN còn ghi nhận 17.506,64 tỷ đồng chi phí sản xuất, kinh doanh điện chưa được hạch toán vào giá thành lũy kế đến hết năm 2025.
Khoản chi phí này chủ yếu liên quan đến chênh lệch tỷ giá chưa được tính vào giá thành và chưa thanh toán cho các đơn vị phát điện. Đây là yếu tố cần được xem xét khi đánh giá tổng thể tình hình tài chính và phương án giá điện.
Bên cạnh kết quả sản xuất, kinh doanh điện, báo cáo tài chính của EVN cũng ghi nhận một số chỉ tiêu cải thiện trong nửa đầu năm nay. Theo báo cáo tài chính riêng của công ty mẹ EVN, 6 tháng đầu năm, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu hơn 295.000 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 8.631 tỷ đồng, tăng 26,2% so với cùng kỳ năm trước.
Đáng chú ý, khoản lỗ lũy kế 5.611 tỷ đồng tại cuối năm 2025 đã được bù đắp hết. Đến ngày 30/6, công ty mẹ EVN ghi nhận lợi nhuận sau thuế chưa phân phối dương hơn 3.019 tỷ đồng. Tuy nhiên, tổng nợ phải trả của công ty mẹ tại thời điểm này vẫn ở mức hơn 304.851 tỷ đồng.
Điều kiện nào để giá điện được điều chỉnh giảm?
Theo cơ chế điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân tại Nghị định 72/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 278/2026/NĐ-CP, giá điện được tính toán trên cơ sở chi phí sản xuất, kinh doanh điện ở các khâu và các yếu tố đầu vào của hoạt động cung ứng điện.
Trong năm, giá bán lẻ điện bình quân được xem xét điều chỉnh trên cơ sở cập nhật chi phí khâu phát điện, chi phí mua điện từ các nhà máy cung cấp dịch vụ phụ trợ và những khoản chi phí khác chưa được tính vào giá điện.
Trường hợp kết quả tính toán cho thấy giá bán lẻ điện bình quân giảm từ 1% trở lên so với mức hiện hành, EVN phải lập hồ sơ phương án giá, báo cáo Bộ Công Thương kiểm tra, rà soát và cho ý kiến bằng văn bản.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Nhân viên điện lực sửa chữa đường dây điện (Ảnh: Thành Đông).
Sau khi nhận được ý kiến của Bộ, EVN quyết định việc điều chỉnh giảm giá bán lẻ điện bình quân. Trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi thực hiện điều chỉnh, EVN có trách nhiệm báo cáo Bộ Công Thương để kiểm tra, giám sát.
Giá bán lẻ điện bình quân sau điều chỉnh phải nằm trong khung giá do Thủ tướng Chính phủ quy định. Theo Quyết định 07/2025/QĐ-TTg, khung giá hiện dao động từ 1.826,22 đến 2.444,09 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng.
Như vậy, khả năng giảm giá điện phụ thuộc trước hết vào kết quả rà soát chi phí sản xuất, kinh doanh điện, trong đó khâu phát điện là khoản mục cần được chú ý do chiếm hơn 80% tổng chi phí. Tuy nhiên, các khoản chi phí chưa hạch toán, nghĩa vụ nợ và nhu cầu vốn đầu tư cho hệ thống điện cũng là những yếu tố EVN phải tính đến khi xác định mức điều chỉnh.