Giải mã bí ẩn nấm dại 'triệu hồi hàng trăm yêu tinh thần thoại' sau khi ăn

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Suốt gần một thế kỷ, những người ở cách xa nhau lại cùng trải nghiệm những cảnh tượng lạ kỳ sau khi ăn một số loài nấm dại, và mới đây các nhà khoa học đã khoanh vùng được 'thủ phạm'.

Hàng chục đến hàng trăm người tí hon với bề ngoài chẳng khác nào yêu tinh trong thần thoại, cao từ 3 đến 30 cm, khoác lên mình những bộ quần áo sặc sỡ, di chuyển tự do trong phòng bếp nhà bạn. Người tí hon không hề lơ lửng trên không trung, mà đi lại đường hoàng theo mép bàn, ngã khỏi các bề mặt và bơi trong tô canh.

Những hình ảnh trên được gọi là ảo giác Lilliput, đặt theo tên người tí hon trong tác phẩm Gulliver du ký. Trong nhiều thập niên, các nhà nghiên cứu từng cho rằng tín ngưỡng văn hóa và các câu chuyện dân gian truyền miệng có thể là lời giải thích cho việc người dân ở nhiều khu vực khác nhau của địa cầu, từ Trung Quốc đến Philippines, mới có thể mô tả cùng trải nghiệm tương tự.

Giờ đây, một báo cáo mới đã cung cấp chứng cứ cho thấy hiện tượng trên có thể giải thích bằng khoa học.

Khi khoa học bắt kịp truyện thần thoại

Các nhà nghiên cứu của Đại học Utah (Mỹ) đã sử dụng kỹ thuật giải trình tự gien để xác định Lanmaoa asiatica chính là loài nấm đằng sau những ảo giác bất thường trên, theo trang Science Daily hôm 25.10.

Khi người ăn loại nấm dại trên nhưng chưa nấu chín kỹ, các áo giác xuất hiện sau 12 – 24 giờ kể từ khi ăn nấm, và có thể kéo dài từ 1 đến 7 ngày, thậm chí vài tuần trong một số trường hợp.

Điều khiến hiện tượng này gây khó hiểu cho giới khoa học suốt nhiều năm qua là người ăn phải nấm chưa nấu chín vẫn giữ được trạng thái tỉnh táo trong suốt quá trình bị ảnh hưởng. Họ không hề rơi vào trạng thái hưng phấn, cũng không gặp hiện tượng trộn lẫn nhiều cảm giác khác nhau.

Họ vẫn cảm thấy thế giới xung quanh hoàn toàn bình thường, ngoại trừ sự xuất hiện của những sinh vật tí hon với bề ngoài giống yêu tinh nhỏ bé trong các truyện thần thoại.

Tuy nhiên, chỉ cần nấu nấm chín kỹ trong vòng 15 phút là có thể xử lý toàn bộ những hình ảnh trên, theo các nhà nghiên cứu Mỹ.

Hiện tượng nhìn thấy hàng chục đến hàng trăm sinh vật tí hon cao từ 3 đến 30 cm xuất hiện trong sinh hoạt thường nhật suốt gần một thế kỷ qua vừa được giới khoa học làm sáng tỏ. Tình trạng này được định danh y khoa là ảo giác Lilliput, từng ghi nhận tại nhiều quốc gia như Trung Quốc và Philippines nhưng trước đây chủ yếu bị quy kết cho tín ngưỡng dân gian. Theo công bố trên Science Daily ngày 25 tháng 10, các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Utah tại Mỹ đã áp dụng kỹ thuật giải trình tự gien và xác định thủ phạm chính là loài nấm dại Lanmaoa asiatica. Khi tiêu thụ loại nấm này ở trạng thái chưa nấu chín kỹ, các ảo giác đặc thù sẽ khởi phát sau khoảng 12 đến 24 giờ. Trạng thái thấy người tí hon có thể kéo dài liên tục từ 1 đến 7 ngày, cá biệt có trường hợp kéo dài vài tuần. Điểm bất thường khiến giới chuyên môn chú ý là các nạn nhân vẫn duy trì nhận thức tỉnh táo hoàn toàn và không hề rơi vào trạng thái hưng phấn hay rối loạn đa giác quan. Môi trường xung quanh vẫn diễn ra bình thường trong mắt người bệnh, ngoại trừ sự hiện diện của những ảo ảnh tí hon mặc trang phục sặc sỡ đi lại tự do. Dù gây ra những tác động thần kinh kéo dài và phức tạp, độc tính tạo ảo giác của loài nấm này lại rất dễ bị vô hiệu hóa. Nhóm nghiên cứu khẳng định việc đun nấu chín kỹ Lanmaoa asiatica trong tối thiểu 15 phút sẽ loại bỏ hoàn toàn nguy cơ xuất hiện ảo ảnh kỳ lạ này.