Chiều tối 20/8, nhiều người dân tại khu vực tỉnh Thái Bình cũ, nay thuộc tỉnh Hưng Yên, chia sẻ hình ảnh, video ghi lại một dải mây lớn xuất hiện trên bầu trời.
Phần rìa của đám mây tạo thành những lớp dài, cuộn nối tiếp nhau, nhìn từ mặt đất giống một con sóng lớn đang phủ kín bầu trời. Cảnh tượng nhanh chóng thu hút sự chú ý trên mạng xã hội do hình dạng khác biệt so với những đám mây thường thấy.
Nhiều chuyên gia cho rằng, hiện tượng trên liên quan đến mây vũ tích (cumulonimbus) - loại mây phát triển mạnh theo phương thẳng đứng, thường xuất hiện trong điều kiện đối lưu mạnh.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Khối mây vũ tích xuất hiện trên bầu trời (Ảnh cắt từ clip).
Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), mây vũ tích là những khối mây dày, có độ phát triển thẳng đứng rất lớn, thường mang hình dạng như những ngọn núi hoặc tháp khổng lồ. Khi phát triển mạnh lên cao, phần đỉnh mây có thể tỏa rộng sang hai bên như một chiếc ô lớn, trong khi phía dưới thường tối và có thể xuất hiện mưa.
Vào mùa hè, người dân thường bắt gặp những đám mây vũ tích phát triển thành những cột mây cao, nguyên nhân nằm ở quá trình đối lưu mạnh trong khí quyển.
Khi mặt đất được Mặt Trời làm nóng, lớp không khí gần mặt đất cũng nóng lên. Khối không khí nóng, ẩm và nhẹ hơn môi trường xung quanh sẽ bốc lên cao, tạo thành dòng thăng.
“Mùa hè nắng nóng nhiều nên dòng thăng được cung cấp đủ năng lượng để mang hơi nước lên rất cao. Có khi chúng ta chỉ thấy một cụm mây hình cột nhỏ, nhưng đôi lúc có thể hình thành cả cụm mây rất lớn”, ông Nguyễn Hải Triều - chuyên gia trong lĩnh vực kiến thức thiên văn giải thích.
Khi hơi nước được đưa lên những tầng khí quyển lạnh hơn, chúng ngưng tụ thành các giọt nước và tinh thể băng, khiến đám mây tiếp tục phát triển mạnh theo chiều cao.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Phân bố các loại mây theo độ cao trong khí quyển (Ảnh minh hoạ: AI).
Theo WMO, đáy của mây vũ tích thường nằm dưới độ cao khoảng 2km, trong khi phần đỉnh có thể vượt 10km. Trong những trường hợp phát triển mạnh, độ dày theo chiều thẳng đứng của khối mây có thể lên tới hàng chục km.
Trong quá trình đám mây lớn hình thành đồng thời tồn tại dòng không khí nóng ẩm đi lên và dòng khí lạnh đi xuống. Mưa rơi từ trên cao kéo theo không khí lạnh xuống phía dưới, tạo thành dòng giáng.
Sự tương tác mạnh giữa dòng thăng và dòng giáng có thể làm phần rìa đám mây biến đổi thành nhiều hình dạng khác nhau.
“Có những lúc mây phát triển thành cột, có lúc thành một cụm rất lớn. Khi dòng thăng và khối khí lạnh đi xuống xung đột, tương tác mạnh, chúng có thể tạo ra những kích thước và hình dạng khác nhau. Dải mây cuộn như trường hợp tại Hưng Yên là một ví dụ”, ông cho biết.
Có thể báo hiệu mưa dông, gió giật
Theo chuyên gia, mây vũ tích không phải hiện tượng hiếm vào mùa hè. Điều đáng chú ý là loại mây này thường gắn với điều kiện khí quyển bất ổn và đối lưu mạnh.
“Mây này chính là kết quả của sự tương tác mạnh giữa các khối khí nên thường báo hiệu sự xuất hiện của mưa dông, thậm chí có thể có gió giật mạnh”, chuyên gia cho biết.
WMO cho biết mây vũ tích và các hệ thống đối lưu mạnh có thể đi kèm mưa lớn, sét, mưa đá, nhiễu động mạnh và những đợt gió giật.
Một đặc điểm khác là không phải toàn bộ khối mây đều tạo mưa cùng lúc. Theo chuyên gia, phần dưới của đám mây thường là nơi các hạt nước đã phát triển đủ lớn và nặng để rơi xuống, trong khi ở những phần khác, các giọt nước hoặc tinh thể vẫn còn nhỏ và tiếp tục được dòng khí vận chuyển.
Do vậy, người quan sát có thể thấy một phần mây đã gây mưa trong khi phần còn lại vẫn tiếp tục dịch chuyển trên bầu trời.