Giải pháp tiết kiệm điện nước cho trường đại học

Từ những hóa đơn điện nước và các lần đo đạc thực tế trong khuôn viên trường, ba sinh viên Đại học Bách Khoa TP HCM đã xây dựng đề án sử dụng năng lượng hợp lý hơn. Bùi Thái Luân, Trần Ngọc Quý và Lê Trường Phú cùng hướng tới mục tiêu giảm lãng phí, hạ chi phí vận hành nhưng vẫn bảo đảm hoạt động học tập diễn ra bình thường. Đề án sau đó được đánh giá cao tại cuộc thi Tiết kiệm năng lượng dành cho sinh viên các nước Đông Nam Á tổ chức ở Singapore vào tháng 3 vừa qua. Giải pháp của nhóm tập trung vào hai nhóm tiêu thụ điện lớn trong trường, gồm hệ thống chiếu sáng và máy lạnh tại các phòng học, phòng làm việc. Thay vì để toàn bộ đèn hoạt động theo thói quen, nhóm đề xuất thay bóng đèn bằng loại mới tiết kiệm điện hơn, đồng thời lắp cảm biến xác định số sinh viên đang có mặt. Dựa trên số người đi học và vị trí sử dụng, hệ thống có thể ưu tiên bật những dãy đèn gần bục giảng, giảm phần chiếu sáng không cần thiết trong các khu vực còn trống. Tại hành lang, tình trạng bật đèn suốt ngày được xử lý bằng hệ thống quản lý theo thời gian thực, với lịch vận hành rõ ràng hơn. Đèn được cài đặt bật vào 18h tối, phục vụ thời điểm cần chiếu sáng, rồi tắt lúc 6h sáng hôm sau để tránh tiêu thụ điện kéo dài. Cách điều khiển theo khung giờ này giúp nhà trường hạn chế sự phụ thuộc vào thao tác thủ công, vốn dễ dẫn đến việc quên tắt thiết bị sau khi sử dụng. Máy lạnh cũng được nhóm xem xét vì thiết bị thường tiêu thụ nhiều điện, đặc biệt khi phòng không còn người nhưng vẫn đang vận hành. Công tắc điện được tích hợp vào ổ khóa cửa, khiến việc mở máy lạnh gắn với thao tác mở phòng và hạn chế khả năng thiết bị hoạt động khi không có người. Giải pháp này hướng tới việc biến thói quen sử dụng thành một quy trình tự nhiên, qua đó giảm lượng điện bị tiêu hao trong những khoảng thời gian phòng học bỏ trống. Không chỉ tập trung vào điện, nhóm sinh viên còn đề xuất xây dựng các bể chứa nước mưa trong khuôn viên Đại học Bách Khoa TP HCM. Nguồn nước được thu gom có thể sử dụng cho nhà vệ sinh và tưới cây, những nhu cầu không đòi hỏi nguồn nước đạt chất lượng cao như nước sinh hoạt trực tiếp. Việc tận dụng nước mưa giúp trường giảm lượng nước phải lấy từ hệ thống cấp nước, đồng thời mở thêm một hướng tiết kiệm tài nguyên phù hợp với điều kiện thực tế. Để đề án không dừng ở ý tưởng, nhóm đã phải mượn các hóa đơn tiền điện nước của trường, nghiên cứu mức tiêu thụ và đối chiếu với hoạt động tại từng khu vực. Thái Luân cho biết bước khó khăn nhất là đo đạc tại các tòa nhà, bởi mỗi nơi có cách sử dụng phòng, thiết bị và thời gian hoạt động khác nhau. Những số liệu thu được giúp nhóm lựa chọn giải pháp sát thực tế hơn, thay vì áp dụng một mô hình giống nhau cho toàn bộ trường. Thầy Nguyễn Tuấn Hùng, giáo viên hướng dẫn, nhấn mạnh rằng thiết bị chỉ đóng vai trò hỗ trợ, còn ý thức sử dụng của con người vẫn là yếu tố quan trọng nhất. Vì vậy, nhóm đưa ra các số liệu về mức tiêu thụ năng lượng tại từng nơi để người sử dụng nhìn thấy rõ tác động từ những hành vi hằng ngày. Khi biết khu vực nào tiêu thụ nhiều điện nước, sinh viên, giảng viên và nhân viên có thêm cơ sở điều chỉnh cách dùng, tắt thiết bị và hạn chế lãng phí. Theo nhận định của thầy Hùng, nếu triển khai phù hợp, đề án có thể giúp tiết kiệm cao nhất gần 50% năng lượng sử dụng, trong khi thời gian thu hồi vốn chỉ khoảng 8 tháng. Ban tổ chức cuộc thi tại Singapore đánh giá dự án có tính thực tiễn cao và trao giải nhì cho ba sinh viên Đại học Bách Khoa TP HCM. Mô hình này được cho là có thể áp dụng tại nhiều nơi như trường học, bệnh viện và công sở, nơi nhu cầu chiếu sáng, làm mát, sử dụng nước luôn gắn với quy mô vận hành lớn.