Trên 21.000 hiệu trưởng, hiệu phó xuống làm giáo viên
Ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, Bộ GD&ĐT cho biết, Bộ đã tổ chức khảo sát trực tuyến đối với cán bộ quản lí tại các cơ sở giáo dục thuộc 34 tỉnh, thành phố. Kết quả cho thấy, 34/34 địa phương đã thực hiện sắp xếp; số cơ sở giáo dục công lập giảm từ 37.530 xuống 18.555, giảm 18.975 đầu mối, tương ứng trên 50%.
Sau sắp xếp hình thành trên 13.500 cơ sở tổ chức theo mô hình đa cơ sở chiếm gần 73%; hình thành 2.418 trường phổ thông nhiều cấp học. Theo số liệu báo cáo của các địa phương, 10.534 phân hiệu đã được thành lập.
Việc giảm đầu mối pháp nhân không làm giảm tương ứng các địa điểm dạy học; các phân hiệu, điểm trường cần thiết vẫn được duy trì để bảo đảm tiếp cận giáo dục. Tuy nhiên số trường sau sắp xếp còn nhiều phân hiệu, điểm trường, điều này cần được tiếp tục thực hiện tinh gọn trong thời gian tới để bảo đảm hiệu quả vận hành, đầu tư cơ sở vật chất và sử dụng đội ngũ giáo viên.
Các cơ sở sau sắp xếp cơ bản được tổ chức theo một đầu mối pháp nhân, một hiệu trưởng, sử dụng chung đội ngũ, tài chính, tài sản và cơ sở vật chất. Hoạt động giáo dục đầu năm học được duy trì liên tục; chưa ghi nhận vấn đề phát sinh trên diện rộng ảnh hưởng đến quyền học tập của học sinh.
Bộ GD&ĐT nhận định, mô hình tổ chức mới đã hình thành và bước đầu vận hành. Tuy nhiên chất lượng quản trị chưa đồng đều, nhất là tại các cơ sở quy mô lớn, nhiều cấp học, nhiều phân hiệu, điểm trường.
Việc sáp nhập đã tinh gọn đáng kể đội ngũ quản lí, bước đầu bổ sung nhân lực trực tiếp giảng dạy. Số cán bộ quản lí giảm 33.870 người. Trong đó, 21.009 người được bố trí làm giáo viên; 479 người chuyển công tác khác; 3.559 người nghỉ chế độ. Theo báo cáo từ các địa phương, hiện có 8.823 người đang trong quá trình thực hiện phương án bố trí.
Bộ GD&ĐT cũng đã xác định tương đối rõ tình trạng thiếu, thừa và khả năng điều tiết giáo viên. Tính toán sơ bộ nhu cầu bổ sung giáo viên năm học 2026-2027 còn khoảng 43.267 người, tập trung ở một số cấp học, môn học và địa bàn. Việc rà soát đội ngũ đã chuyển từ cách tính tổng số sang xác định theo cấp học - môn học - địa bàn - cơ sở, tạo cơ sở cho điều tiết và tuyển dụng có trọng tâm.
Có tình trạng mới hoàn thành sáp nhập trên hồ sơ
Ông Thái Văn Tài cho biết, sau sắp xếp, trường quy mô lớn, nhiều địa điểm đã trở thành vấn đề quản trị mới của hệ thống, cần cơ chế theo dõi và hỗ trợ riêng.
Bên cạnh kết quả đạt được, các khó khăn, bất cập cũng được Bộ GD&ĐT chỉ ra. Theo đó, một số nơi mới hoàn thành sắp xếp trên hồ sơ, chưa hoàn thành đầy đủ vận hành trên thực tế; việc phân công, ủy quyền tại trường nhiều địa điểm chưa thật rõ. Thiếu giáo viên vẫn là điểm nghẽn, nhưng bản chất là mất cân đối cơ cấu. Việc đưa cán bộ quản lí trở lại giảng dạy cần đánh giá để có phương án bồi dưỡng.
Một số khó khăn, vướng mắc có tính chất liên ngành, không thể giải quyết chỉ bằng hướng dẫn chuyên môn của Bộ GD&ĐT, gồm: vị trí việc làm, số lượng cấp phó và biên chế; chế độ, chính sách đối với cán bộ quản lí sau sắp xếp, nhất là hiệu trưởng trường có quy mô lớn và phó hiệu trưởng phụ trách phân hiệu, điểm trường; định mức nhân sự hỗ trợ giáo dục; quản lý tài chính, tài sản và đất đai; cơ chế tổ chức, quản trị và vận hành đối với cơ sở giáo dục có quy mô đặc biệt lớn, nhiều cấp học, nhiều phân hiệu, điểm trường.
Giải bài toán "siêu trường"
Sau khi sáp nhập 13 trường, Trường tiểu học Nha Trang (Khánh Hòa) trở thành mô hình trường học quy mô lớn nhất toàn quốc (siêu trường) với hơn 10.500 học sinh, 12 phân hiệu, 5 điểm trường.
Trước hiện tượng này, vừa qua, đoàn công tác Bộ GD&ĐT do Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng dẫn đầu kiểm tra công tác chuẩn bị, triển khai nhiệm vụ năm học 2026 - 2027 tại Trường Tiểu học Nha Trang.
Theo Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng, đây là mô hình trường học phổ thông có quy mô lớn nhất toàn quốc đến thời điểm này.
Ông thừa nhận quy mô trường đang tạo áp lực lớn cho cán bộ quản lí và một số giáo viên. Hiệu trưởng phải phụ trách 12 - 13 cơ sở, trong khi nhiều phó hiệu trưởng trước đây từng là hiệu trưởng. Trước đây, 13 trường có 13 văn thư, nay chỉ còn một văn thư phải đảm nhận khối lượng công việc của cả 13 trường.
Theo ông Phạm Ngọc Thưởng, không thể quản lí mô hình trường học mới trên một tư duy cũ, một cách thức quản trị cũ.
Thứ trưởng đề nghị lãnh đạo nhà trường trực tiếp nắm khó khăn từng giáo viên, cán bộ quản lí, nhân viên để đề xuất cụ thể, phản ánh thực chất, không được tự ý xử lí, tuyệt đối không lấy lí do quy mô lớn để buông lỏng quản lí.