Gián đoạn kênh mua bán làm thiếu SGK và chỉ đạo cấp bách của Phó Thủ tướng

Tại cuộc họp chiều 9/9 về việc in, phát hành và cung ứng sách giáo khoa cho năm học 2026-2027, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu làm rõ nguyên nhân thiếu sách cục bộ. Năm học này đánh dấu lần đầu cả nước áp dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất, nhưng nhiều phụ huynh, học sinh vẫn chật vật tìm mua sách phục vụ việc học. Theo thông tin Dân Trí, tình trạng thiếu sách xuất hiện ở nhiều địa phương, đặt ra yêu cầu xử lý nhanh để không ảnh hưởng đến hoạt động dạy và học. Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị các đơn vị tham dự báo cáo cụ thể về thực trạng cung ứng, thay vì chỉ nêu những khó khăn chung trong hệ thống. Ông đặt câu hỏi về quy trình đưa sách giáo khoa ra thị trường, năng lực của đại lý, nhà sách, cùng khả năng phục vụ học sinh tại vùng sâu, vùng xa. Các vấn đề được nêu gồm trách nhiệm của đại lý trong cung ứng sách, cũng như cơ chế mua sắm và đấu thầu tài sản công đối với sách giáo khoa. Theo báo cáo của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, đến ngày 9/9, đơn vị này đã phát hành 235,6 triệu bản sách giáo khoa trên toàn hệ thống. Ngoài số sách giáo khoa nói trên, nhà xuất bản còn phát hành 84 triệu bản sách bài tập và sách tham khảo, phục vụ nhu cầu học tập trong năm học mới. Tuy nhiên, nguồn cung lớn vẫn chưa giúp mọi địa bàn có đủ sách, bởi một số khâu trung gian bị gián đoạn trong quá trình đăng ký, mua bán và phân phối. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết thiếu sách cục bộ xuất phát từ việc gián đoạn kênh đăng ký mua bán tại các cơ sở giáo dục. Bên cạnh đó, những vướng mắc liên quan lộ trình và cách vận hành khiến sách chưa được chuyển đến đúng nơi, đúng thời điểm, dù sản lượng đã phát hành đáng kể. Phó Thủ tướng nhận định sự việc cho thấy những bất cập trong dự báo nhu cầu, đặt hàng, sản xuất, dự trữ, điều phối và phân phối sách giáo khoa. Ông nhấn mạnh sách giáo khoa cần được quản lý như mặt hàng thiết yếu, đặc thù, trong đó mục tiêu hàng đầu là cung cấp đầy đủ, kịp thời cho học sinh. Theo chỉ đạo tại cuộc họp, hoạt động này không nên đặt nặng lợi nhuận, đồng thời giá sách phải chịu sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước. Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao chủ trì rà soát, xác định rõ từng địa bàn thiếu sách, số lượng cần bổ sung và những nơi còn tồn dư. Từ kết quả rà soát, các cơ quan liên quan phải tổ chức in bổ sung, điều chuyển sách giữa những địa phương phù hợp và tiếp tục cung ứng đến nơi đang thiếu. Mục tiêu được đặt ra là mọi học sinh đều có đủ sách giáo khoa, tuyệt đối không để tình trạng thiếu sách làm gián đoạn việc dạy và học. Các điểm bán có hàng, số điện thoại hỗ trợ, kênh đặt hàng trực tuyến và địa chỉ khai thác tài liệu điện tử cũng phải được công khai để phụ huynh dễ tiếp cận. Phó Thủ tướng yêu cầu đánh giá toàn diện mạng lưới, phương thức phát hành, cơ chế điều chuyển sách giữa các tỉnh, thành phố và năng lực dự trữ hiện nay. Một phương án dự phòng hợp lý cần được xây dựng, tránh để nguồn cung phụ thuộc hoàn toàn vào số lượng đặt mua từ các đơn vị trung gian. Bộ Giáo dục và Đào tạo đồng thời phải chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam rà soát toàn bộ hệ thống đại lý, đơn vị phát hành trung gian. Cơ chế quản lý sản xuất, dự trữ và phát hành sách giáo khoa sẽ được nghiên cứu hoàn thiện, cùng với việc rà soát các yếu tố hình thành giá sách. Phó Thủ tướng yêu cầu giá sách được xác định công khai, minh bạch, hợp lý, đồng thời cắt giảm tối đa những chi phí trung gian không cần thiết. Bộ Công Thương được giao tăng cường kiểm tra hoạt động kinh doanh tại đại lý, rà soát cạnh tranh và xử lý dấu hiệu hạn chế cạnh tranh hoặc vi phạm pháp luật.