Giữ nếp nhà, trao truyền giá trị cốt lõi từ những gia đình trẻ

3 khách mời gồm tiến sĩ tâm lý Nguyễn Tú Anh, thạc sĩ quản lý giáo dục Dương Công Lý (Hiệu trưởng Trường THCS Lê Văn Hưu, Nhà Bè, TP.HCM) và anh Trương Vĩnh Cơ, bếp trưởng khách sạn 5 sao, đã cùng chia sẻ những câu chuyện gần gũi về cách gìn giữ tổ ấm.

Một ly trà sau ngày làm việc, bữa cơm tối đủ mặt các thành viên hay vài phút lắng nghe con kể chuyện ở trường… hạnh phúc gia đình đôi khi được vun đắp từ những điều rất nhỏ. Trong nhịp sống hiện đại, giữ nếp nhà không chỉ là trao truyền những giá trị truyền thống mà còn là sự sẻ chia và trách nhiệm của mỗi thành viên.

Nếp nhà bắt đầu từ sự quan tâm, sẻ chia

Đặt câu hỏi điều gì khiến mỗi người mong muốn trở về nhà nhất sau một ngày dài, các diễn giả đã có những câu trả lời giản dị.

Với thầy Dương Công Lý, sau một ngày làm việc vất vả, điều thầy mong muốn là được trở về nhà, uống một ly trà, xem tivi và thư thái không phải đưa ra thêm quyết định nào liên quan đến công việc. Đó là khoảng thời gian để nghỉ ngơi, tìm lại sự bình yên bên những người thân yêu.

Còn với anh Trương Vĩnh Cơ, sau khi kết thúc công việc của một người đầu bếp, điều anh mong nhất là được gặp con, trò chuyện và cùng gia đình ăn bữa cơm tối. Những áp lực, căng thẳng trong công việc dường như được giải tỏa khi trở về nhà, được nghe con kể chuyện và cảm nhận sự ấm áp của gia đình.

• Xuân Bắc tấu hài khi chia sẻ bí quyết để gia đình hạnh phúc

• Cần khám sức khỏe trước khi kết hôn, tham gia tư vấn xây dựng gia đình hạnh phúc

Theo các diễn giả, nếp nhà Việt Nam được hình thành từ những giá trị cốt lõi như yêu thương, tôn trọng, hiếu nghĩa và trách nhiệm. Đó là khi vợ chồng biết quan tâm, chăm sóc và ghi nhận những nỗ lực của nhau; cha mẹ biết lắng nghe, thấu hiểu con trẻ; con cái biết kính trọng, quan tâm ông bà, cha mẹ.

Đặc biệt, giữ gìn nếp nhà không có nghĩa là duy trì những khuôn mẫu cũ về vai trò của mỗi thành viên. Không phải mặc định phụ nữ có trách nhiệm nấu cơm, mà ai có thời gian, điều kiện thì cùng chia sẻ công việc gia đình. Người chồng về nhà sớm có thể vào bếp chuẩn bị bữa tối, người vợ bận rộn có thể được chồng san sẻ việc chăm sóc con.

Một giá trị quan trọng khác là sự nêu gương của người lớn. Trẻ không chỉ học từ những lời dạy bảo mà còn nhìn vào cách cha mẹ đối xử với nhau, cách các thành viên chia sẻ công việc và giải quyết những bất đồng trong gia đình.

Chia sẻ một kỷ niệm thời học lớp 9, thầy Dương Công Lý kể từng bị gãy chân khi đá bóng. Khi ấy, thầy rất hụt hẫng và lo lắng. Nhưng thay vì trách mắng, cha đã động viên: Không sao đâu con, dù phải nghỉ học điều trị con vẫn có thể thi tốt kỳ thi này.

Sự động viên của cha đã trở thành ký ức sâu sắc, giúp thầy nhận ra tầm quan trọng của việc quan sát và thấu hiểu con trẻ. Từ trải nghiệm ấy, thầy đúc kết nguyên tắc "2 chữ Q, 2 chữ Đ" trong ứng xử với các thành viên gia đình: quan sát, quan tâm, động viên và định hướng.

Theo thầy, cha mẹ cần quan sát những thay đổi trong hành vi, tâm trạng của con để kịp thời nhận ra những khó khăn trẻ đang gặp phải. Từ đó, sự quan tâm, động viên và định hướng đúng lúc sẽ giúp trẻ có thêm niềm tin, bản lĩnh để vượt qua thử thách. Đây cũng là cách thầy vận dụng trong công tác giáo dục tại nhà trường và trong gia đình.

Dành thời gian chất lượng để "giữ lửa" gia đình

Một trong những thách thức của các gia đình trẻ hiện nay là áp lực kinh tế, công việc và thiếu thời gian dành cho nhau. Nhiều cặp vợ chồng cùng đi làm, cùng có những áp lực riêng nhưng việc chăm sóc con cái, nhà cửa đôi khi vẫn dồn nhiều hơn lên vai người phụ nữ.

Bên cạnh đó, điện thoại thông minh và mạng xã hội cũng khiến các thành viên dễ bị phân tâm. Có những gia đình cùng ngồi bên mâm cơm nhưng mỗi người lại chăm chú vào một chiếc điện thoại, ít trò chuyện và chia sẻ.

Tiến sĩ tâm lý Nguyễn Tú Anh cho rằng các gia đình cần chủ động dành cho nhau những khoảng thời gian thực sự chất lượng. Đó có thể là bữa cơm tối không điện thoại, những cuộc trò chuyện sau giờ làm hay khoảng thời gian cha mẹ toàn tâm lắng nghe con.

Bà cũng gửi gắm đến phụ nữ thông điệp hãy biết chăm sóc bản thân, đừng chỉ mải lo cho chồng con mà quên đi nhu cầu và cảm xúc của chính mình. Với các bậc cha mẹ, điều quý giá nhất dành cho con không nhất thiết là những món quà vật chất hay điều kiện sống đủ đầy, mà chính là thời gian và sự chú tâm.

Thời gian chất lượng không đơn thuần là ở cạnh con bao lâu, mà là khi cha mẹ thực sự hiện diện, lắng nghe và đồng hành cùng con, thay vì vừa trò chuyện vừa bị cuốn vào công việc hay chiếc điện thoại.

Đối với những người chồng, người cha, bà mong muốn các anh cùng chia sẻ trách nhiệm xây dựng gia đình hạnh phúc. Bởi cả vợ và chồng đều có 24 giờ mỗi ngày, đều phải làm việc và đều cần được nghỉ ngơi. Vì vậy, chăm sóc con cái, vun vén tổ ấm không thể là trách nhiệm của riêng người phụ nữ.

Cùng chung mong muốn ấy, anh Trương Vĩnh Cơ nhắn nhủ những người đàn ông khi đã là người chồng, người cha hãy biết lắng nghe, dành thời gian cho con, cùng gia đình ăn những bữa cơm và tham gia vào hành trình nuôi dạy trẻ.

Còn thầy Dương Công Lý cho rằng muốn gia đình hạnh phúc hơn, mỗi người hãy bắt đầu thay đổi từ chính bản thân mình, thay vì luôn mong chờ người khác thay đổi trước.

Gia đình hạnh phúc hay không thể hiện rất rõ trong từng bữa ăn?

Cho dù cuộc sống có hiện đại thế nào, có đổi mới ra sao thì bữa cơm nhà chính là 'cái neo' vững chắc để gìn giữ tổ ấm.