Giữ niềm tin trên không gian mạng - Thanh Niên

Trong kỷ nguyên số, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là phản bác thông tin sai trái, mà còn phải chủ động đưa sự thật đến gần người dân, đổi mới cách tuyên truyền và củng cố niềm tin.

Khi tin giả đi nhanh hơn sự thật

22 giờ đêm 15.5.2024, một đoạn video chưa đầy một phút xuất hiện trên Facebook, ghi cảnh hai người đàn ông khống chế một nam thanh niên trong căn phòng, kèm lời cáo buộc người này xâm hại một nam thiếu niên. Chưa đầy hai giờ sau, video được chia sẻ rộng rãi, kéo theo hàng loạt bình luận phẫn nộ. Nhiều người cho rằng người trong video là cán bộ đứng đầu một cơ quan của tỉnh Bình Phước cũ.

Không ít người chưa biết đầu đuôi câu chuyện đã vội phán xét, chửi bới, công kích và kết luận theo cảm xúc. Gần 10 ngày sau, cơ quan công an địa phương thông tin vụ việc không có dấu hiệu tội phạm, không có sự việc "ông cán bộ, đảng viên xâm hại nam thiếu niên" như thông tin lan truyền.

Sự thật được làm rõ, nhưng những tổn thương do thông tin sai lệch gây ra không dễ xóa bỏ. Cơn giận dữ trên mạng đã kịp lan đi, để lại những hệ lụy nặng nề về danh dự, công việc và cuộc sống của người bị hiểu lầm.

Câu chuyện cho thấy một thực tế đáng suy nghĩ: trên môi trường mạng, tin giả có thể đi rất nhanh, còn sự thật nhiều khi lại đến sau. Một dòng trạng thái giật gân, một livestream đầy cảm xúc hay đoạn video bị cắt ghép có thể tạo ra một "phiên tòa mạng", nơi người ta sẵn sàng bình luận, kết tội trước khi thông tin được kiểm chứng.

Không gian mạng hôm nay không còn đơn thuần là nơi giải trí mà đã trở thành môi trường quan trọng hình thành nhận thức và dư luận xã hội. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, bất kỳ ai cũng có thể trở thành người cung cấp, chia sẻ và phát tán thông tin.

Đáng lo hơn, nhiều người có xu hướng tiếp nhận thông tin bằng cảm xúc thay vì kiểm chứng. Người trẻ cập nhật tin tức qua TikTok, Facebook, YouTube; video ngắn, hình ảnh và nội dung gây tò mò dễ dàng thu hút sự chú ý.

Một sinh viên từng nói với tôi: "Nhiều khi thấy TikTok nói vậy nên em nghĩ là đúng". Câu nói tưởng đơn giản nhưng phản ánh nguy cơ lớn: nếu thông tin sai lệch trở thành nguồn định hướng nhận thức, tâm lý đám đông rất dễ bị dẫn dắt.

Các đối tượng xấu cũng triệt để khai thác đặc điểm này: thổi phồng vụ việc tiêu cực, lấy sai phạm của cá nhân quy chụp cho cả hệ thống, cắt ghép phát ngôn hoặc hình ảnh để kích động bức xúc. Chiếc điện thoại vì thế có thể trở thành một "mặt trận" tác động đến nhận thức và niềm tin mỗi ngày.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số vì vậy không thể đứng ngoài không gian mạng. Nơi nào thông tin chính thống chậm xuất hiện, nơi đó tin đồn dễ có cơ hội lấp đầy.

Lấp khoảng trống thông tin bằng sự gần gũi

Một em sinh viên từng hỏi tôi sau buổi tuyên truyền pháp luật: "Chú ơi, sao nhiều nội dung chính thống đúng mà người trẻ lại ít xem?". Câu hỏi ấy khiến tôi suy nghĩ.

Hệ thống thông tin chính thống hiện nay rất phong phú, từ báo chí, truyền hình đến cổng thông tin điện tử, fanpage và mạng xã hội. Nhưng nghịch lý là có những thông tin rất cần người dân biết lại ít được quan tâm, trong khi một tin đồn vô căn cứ có thể lan truyền với tốc độ chóng mặt.

Qua nhiều năm tuyên truyền, tôi nhận thấy khi người nói bắt đầu bằng những câu quen thuộc như "Thực hiện kế hoạch…", "Căn cứ chỉ đạo…", "Nhằm tiếp tục nâng cao…", không ít người nghe đã lặng lẽ nhìn xuống điện thoại. Điều đó không có nghĩa người dân quay lưng với thông tin chính thống. Có khi vấn đề nằm ở cách truyền tải chưa chạm được vào điều họ thực sự quan tâm.

Người dân quan tâm đến việc làm sao tránh bị lừa đảo, bảo vệ con em trước nguy cơ trên mạng, nhận biết thông tin giả, phòng ngừa tội phạm hay giải quyết những vấn đề trong cuộc sống. Vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số không chỉ là "nói điều đúng", mà còn phải làm sao để người dân muốn nghe, muốn xem và có cơ sở để tin.

Tại phường Bình Phước, những cách làm giản dị đã cho thấy hiệu quả của phương thức tuyên truyền gần dân. Cán bộ Công an phường dùng điện thoại quay clip cảnh báo thủ đoạn lừa đảo; đoàn viên, thanh niên làm video ngắn về an toàn giao thông bằng ngôn ngữ gần gũi với giới trẻ; giáo viên lập nhóm Zalo phụ huynh để cảnh báo nguy cơ xâm hại trẻ em trên không gian mạng.

Những việc làm ấy không lớn lao, nhưng đúng lúc, đúng nhu cầu và dễ tiếp nhận.

Thay vì chỉ "đọc cho xong nội dung", người làm tuyên truyền có thể kể một câu chuyện thật về vụ lừa đảo vừa xảy ra; thay vì đọc hàng chục điều khoản pháp luật, có thể đưa ra một tình huống để người nghe cùng xử lý. Một câu chuyện về người mất tiền vì bị lừa đảo đôi khi giúp người dân nhớ lâu hơn nhiều trang lý thuyết.

Đó không phải là hạ thấp chất lượng tuyên truyền, mà là đưa điều đúng vào đời sống bằng cách phù hợp hơn.

Trong kỷ nguyên số, cán bộ cũng không thể đứng ngoài mạng xã hội vì tâm lý sợ công nghệ, ngại tương tác. Nếu thông tin chính thống không chủ động hiện diện, khoảng trống ấy sẽ có những luồng thông tin khác tìm cách lấp đầy.

Đổi mới vì thế không phải thay đổi bản chất của thông tin chính thống, mà là thay đổi cách thể hiện: từ "nói cho dân nghe" sang "nói điều dân cần hiểu"; từ truyền đạt một chiều sang đối thoại; từ những nội dung xa đời sống sang những câu chuyện thật, vấn đề thật và giải pháp thiết thực.

Lan tỏa điều tích cực để giữ "ngọn đèn" niềm tin

Đầu tháng 3.2026, sau buổi tuyên truyền về an ninh mạng, phòng chống tội phạm công nghệ cao và các thủ đoạn lừa đảo tại Trường Cao đẳng Miền Đông, một nam sinh viên chạy đến cảm ơn.

Bạn kể rằng mẹ mình nhận cuộc gọi của một người đàn ông tự xưng là công an, yêu cầu chuyển tiền để "phục vụ điều tra". Nhớ những clip cảnh báo thủ đoạn giả danh công an đã xem trên Facebook Công an phường Bình Phước, nam sinh viên lập tức nhận ra dấu hiệu lừa đảo, cúp máy và giải thích cho mẹ.

Câu chuyện rất nhỏ nhưng cho thấy sức mạnh của một thông tin đúng lúc. Một video ngắn có thể giúp một gia đình tránh mất tiền; một lời cảnh báo có thể giúp người dân không trở thành nạn nhân. Một cán bộ biết sử dụng mạng xã hội để đến gần người dân cũng có thể góp phần giữ lại niềm tin trong cộng đồng.

Trong môi trường mạng, muốn giữ niềm tin không thể chỉ tập trung phản bác cái xấu. Cần làm cho cái tốt xuất hiện nhiều hơn.

Nếu mỗi ngày người dân chỉ nhìn thấy tiêu cực, cãi vã, công kích, bóc phốt và giật gân, họ rất dễ có cảm giác xã hội đang bất ổn. Trong khi đó, ngoài đời vẫn có rất nhiều điều tử tế: những chiến sĩ Công an xuyên đêm truy bắt tội phạm; cán bộ cơ sở đi từng nhà hỗ trợ người dân; giáo viên âm thầm bám lớp; những người trẻ tình nguyện giúp đỡ cộng đồng.

Cái tốt thường lặng lẽ hơn cái xấu. Vì vậy, cần chủ động "phủ xanh" không gian mạng bằng những câu chuyện chân thật, hành động đẹp và thông tin hữu ích. Một clip hướng dẫn nhận diện lừa đảo, một video cảnh báo nguy cơ đối với trẻ em hay một câu chuyện cán bộ giúp dân trong lúc khó khăn không cần kỹ xảo cầu kỳ, mà cần sự chân thành.

Đó cũng là lúc mỗi cán bộ, đảng viên trở thành một "người truyền lửa" trên không gian mạng. Một chiến sĩ công an trả lời tin nhắn của người dân; một cán bộ hướng dẫn thủ tục bằng video ngắn; một giáo viên giúp học sinh nhận diện tin giả; một đoàn viên lan tỏa nội dung tích cực - tất cả đều có thể góp phần củng cố niềm tin.

Bởi người dân hôm nay không chỉ nhìn cán bộ ngoài đời thực, mà còn nhìn cách cán bộ ứng xử trên không gian mạng. Một phát ngôn thiếu chuẩn mực có thể làm suy giảm niềm tin, nhưng một hành động tử tế có thể lan tỏa rất xa.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số, suy cho cùng, không chỉ là cuộc đấu tranh với thông tin sai trái. Đó còn là cuộc đấu tranh để sự thật đến với người dân nhanh hơn, gần hơn và thuyết phục hơn; để những giá trị tích cực không bị chìm khuất giữa dòng thông tin hỗn độn.

Niềm tin không thể được tạo dựng bằng khẩu hiệu. Niềm tin được hình thành từ những gì người dân nhìn thấy, cảm nhận và trải nghiệm mỗi ngày.

Và trong kỷ nguyên số, giữ "ngọn đèn" niềm tin bắt đầu từ những điều rất giản dị: một thông tin đúng lúc, một cách nói gần gũi, một hành động tử tế và một cán bộ biết bước gần hơn về phía Nhân dân. Khi những điều tốt đẹp, chân thật và vì con người được lan tỏa, niềm tin sẽ tiếp tục được giữ sáng giữa không gian mạng nhiều biến động.

(Bài viết do trung tá Nguyễn Văn Thủy, Phó trưởng Công an phường Bình Phước, thành phố Đồng Nai thực hiện).