Ly cà phê tôi tự thưởng cho mình mỗi buổi sáng - Ảnh: NHÃ CHÂN
Bịch cà phê gần nhất bạn tôi mang về từ một làng biển ở Indonesia, nơi cô đang sống và lướt sóng. Cô kể, cô thường chọn cà phê ở các đảo khác nhau như: Sumatra, Flores, Java vì địa hình và khí hậu khác nhau tạo ra những vị uống thú vị và riêng biệt. Gói cà phê lần này cô tặng tôi từ một tiệm rang gần nhà do một người bản địa làm chủ.
Chủ quán này tay nghề rang xay rất cừ, nhưng tính khí thất thường: hôm nào vui thì mở cửa, sóng đẹp thì nghỉ, đi chơi biển. Muốn mua, cô phải nhắn tin hỏi trước xem anh ta có ở tiệm hay không. Cà phê trồng trên mấy sườn núi ở Java, rang mộc.
Cô ấy bảo bên đó cô lười, chẳng moka pot hay giấy lọc gì, cứ đun ấm nước sôi, đổ thẳng bột cà phê vào ly, chờ mấy phút cho xác cà lắng xuống đáy rồi uống. Tôi cầm gói cà phê về, cất vào góc bếp cạnh hũ Robusta Lâm Đồng quen thuộc và chiếc phin nhôm đã cũ.
Từ ly cà phê ở quê nhà, đến những miền đất xa
Hơn mười năm trước, chúng tôi là đồng nghiệp. Ngày đó, bạn tôi làm một loạt bài viết về cà phê Việt. Hai đứa ngồi với nhau không biết bao nhiêu quán xá, từ mấy bàn cà phê vợt ám khói trong hẻm cho đến những quán máy lạnh mới mở. Chúng tôi nói đủ thứ chuyện trên đời.
Sau loạt bài đó vài năm, bạn tôi đi Mỹ theo học bổng cô "săn" được, rồi bắt đầu chuỗi ngày sống ở nước ngoài. Cô lướt sóng ở Indonesia, lướt tới Mexico, leo núi ở Chile, viết sách rồi làm việc từ xa như một người không cố định nơi ở.
Buổi sáng sau ngày gặp bạn, tôi lấy phin ra thử gói cà phê. Tôi quen cữ pha Robusta mỗi ngày: ba muỗng bột đầy có ngọn, ấn chặn vừa tay, châm chút nước sôi ủ đáy rồi mới rót đầy nắp trên, chờ từng giọt đặc quánh rỉ xuống đáy ly để đánh tan hai muỗng sữa đặc.
Đổi sang mớ bột Java của cô bạn, mọi thứ khác hẳn. Bột xay hơi thô, hạt cà phê xốp và nhẹ hơn. Khi châm nước sôi, mùi khét nồng quen thuộc của Robusta hằng ngày biến mất, thay vào đó là mùi vỏ cam phơi khô và chút mùi khói của gỗ mục.
Nước cà phê chảy qua lỗ phin nhanh hơn bình thường. Khi chảy hết, trong ly là một lớp nước màu cánh gián loãng, không sánh keo như ly cà phê tôi vẫn uống trước giờ đi làm. Nhấp thử một ngụm không đường: đầu lưỡi chua thanh, nuốt qua cổ họng thấy vị chát nhẹ rồi trôi tuột, không để lại dư vị đắng nồng nơi cuống họng như mọi khi.
Ly cà phê pha phin ấm nóng cũng là thứ gợi nhớ những câu chuyện cũ - Ảnh: TTO
Nhâm nhi ly cà phê vừa pha xong, tôi nhớ cách bạn tôi kể chuyện cô "chế biến" cà phê bên bờ biển: một cái ly nhựa, một ấm nước sôi, vừa uống vừa ngóng con sóng ngoài khơi. Với cô, cà phê là thứ thức uống giải khát nhanh gọn giữa hai lần ôm ván ra biển.
Còn với tôi, thói quen đặt chiếc phin lên miệng ly mỗi sáng gắn liền với khoảng mười lăm phút trống tự thưởng trong ngày, trước khi mọi người bước vào guồng quay đi làm, đi học.
Mấy hôm sau, tôi thử trộn một nửa bột Java của bạn với một nửa bột Robusta rang đậm ở nhà, để pha chung trong một cối phin. Nước nhỏ giọt chậm lại. Vị chua thanh của hạt cà phê xứ đảo bị ghìm bớt bởi cái đắng chắc nịch của hạt cà phê Tây Nguyên, tạo ra một thứ vị là lạ.
Chắc khoảng cuối năm sau bạn tôi mới lại về. Gói cà phê cô gửi có lẽ chỉ chục hôm nữa là hết, và tôi lại quay về với hũ Robusta xay sẵn quen thuộc của mình.
Nhưng trên kệ bếp nhỏ giữa Sài Gòn, ít nhất từng có những buổi sáng hạt cà phê của một kẻ đi xa chảy chầm chậm qua chiếc phin của một người ở lại.
Mời bạn đọc tham gia diễn đàn ‘Làm gì để cà phê Robusta Việt thoát vai 'làm nền'?’Mỗi năm, hơn 1,5 triệu tấn cà phê rời Việt Nam đi khắp thế giới, phần lớn là Robusta. Thế nhưng trong ly cà phê của người tiêu dùng toàn cầu, cái tên Robusta Việt vẫn hiếm khi được gọi đúng.