Từ bản án sơ thẩm với tổng mức án 93,6 năm tù với 10 bị cáo
Cuối tháng 5/2026, Hội đồng xét xử sơ thẩm Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã tuyên phạt cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến 6 năm tù về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.
Bị cáo Nguyễn Chiến Thắng (cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm - Ban Y tế trọng điểm) nhận hình phạt chung cho 2 tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”; “Nhận hối lộ” là 30 năm tù.
Bị cáo Nguyễn Hữu Tuấn (cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án chuyên ngành xây dựng công trình y tế, Bộ Y tế; kiêm phụ trách Ban Y tế trọng điểm) nhận hình phạt 25 năm tù với 2 tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”; “Nhận hối lộ”.
Đối với 7 bị cáo còn lại bị tuyên phạt từ 3 năm tù đến 10 năm tù về các tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”; “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.
Về trách nhiệm dân sự, Tòa buộc nhóm cựu lãnh đạo, cán bộ thuộc Bộ Y tế liên đới bồi thường hơn 800 tỷ đồng là hậu quả vụ án. Trong đó, bị cáo Nguyễn Chiến Thắng phải bồi thường hơn 394 tỷ đồng; Nguyễn Thị Kim Tiến hơn 108 tỷ đồng; Nguyễn Hữu Tuấn hơn 223 tỷ đồng...
Theo bản án sơ thẩm, trong quá trình triển khai Dự án cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và cơ sở 2 Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, các bị cáo đã có nhiều sai phạm trong việc thuê tư vấn nước ngoài, lập và phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, tổ chức đấu thầu, ký kết và thực hiện hợp đồng xây dựng trái quy định pháp luật.
Cơ quan tố tụng xác định, việc cố ý thuê tư vấn nước ngoài không đúng quy định đã khiến chi phí thuê tư vấn bị đẩy lên cao hơn nhiều lần định mức cho phép, gây thất thoát cho Nhà nước hơn 70,2 tỷ đồng.
Ngoài ra, hàng loạt sai phạm trong quá trình lập hồ sơ mời thầu, lựa chọn nhà thầu, ký kết hợp đồng, thi công khi chưa đủ điều kiện pháp lý, vừa thi công vừa thiết kế khiến hai dự án bị đình trệ, kéo dài từ tháng 1/2021 đến hết tháng 12/2024, dù đã giải ngân hơn 50% tổng vốn đầu tư, gây lãng phí tài sản Nhà nước hơn 733,5 tỷ đồng.
Tổng cộng, các sai phạm tại hai dự án trên đã gây thất thoát, lãng phí cho Nhà nước hơn 803,7 tỷ đồng.
Bản án sơ thẩm cũng nêu rõ, hành vi phạm tội của các bị cáo là đặc biệt nghiêm trọng, đã xâm phạm đến trật tự quản lý, sử dụng tài sản của Nhà nước; xâm phạm hoạt động đúng đắn của cơ quan Nhà nước, của cán bộ, công chức trong thực thi công vụ, nhiệm vụ.
Các bị cáo thực hiện hành vi phạm tội với lỗi cố ý trực tiếp, gây hậu quả thất thoát, lãng phí tài sản rất lớn, gây dư luận xấu trong xã hội, ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan quản lý Nhà nước.
Trong đó, bị cáo Nguyễn Thị Kim Tiến với vai trò người đứng đầu Bộ Y tế, đã phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu và các quyết định liên quan trái quy định, tạo cơ sở để Ban Y tế trọng điểm triển khai hàng loạt sai phạm trong quá trình thực hiện hai dự án. Hành vi này dẫn đến dự án đình trệ, kéo dài, không đạt mục tiêu đề ra, gây thất thoát, lãng phí hơn 803,7 tỷ đồng.
Trước đó, nói lời sau cùng tại tòa, cựu Bộ trưởng Y tế thừa nhận, đã nhận thức được sai phạm mà vụ án là bài học trong công tác quản lý đối với các công trình xây dựng trong cả nước, nguồn vốn Nhà nước cần được sử dụng hiệu quả.
Viện Kiểm sát hai lần đề nghị giảm án trong phiên phúc thẩm
Tại phiên phúc thẩm xét đơn kháng cáo của bà Nguyễn Thị Kim Tiến và 9 bị cáo, Chủ tọa phiên tòa cho biết, trước khi phiên tòa diễn ra, nhiều bị cáo đã nộp tiền khắc phục hậu quả vụ án, trong đó cựu Bộ trưởng Y tế đã hoàn thành số tiền hơn 108 tỷ đồng theo bản án sơ thẩm.
Chủ tọa cho biết đã nhận được hai văn bản đề nghị của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức với nội dung cơ bản khẳng định tính cần thiết và ý nghĩa của việc triển khai dự án cơ sở 2, qua đó góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe nhân dân; giảm tải lượng người bệnh đến khám. Các hạng mục, cơ sở vật chất đã đầu tư đang được khai thác, sử dụng và phát huy giá trị thực tế, đồng thời còn khả năng tiếp tục phục vụ việc mở rộng quy mô hoạt động. Hai bệnh viện đề nghị Hội đồng xét xử xem xét toàn diện tình hình khai thác, sử dụng và giá trị thực tế của công trình, từ đó xem xét giảm nhẹ hình phạt đối với các bị cáo là cựu cán bộ ngành y tế theo quy định của pháp luật.
Theo lãnh đạo Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, sau 3 tháng vận hành, cơ sở 2 của bệnh viện đáp ứng tốt nhu cầu của người dân. Bệnh viện được thiết kế đúng chuẩn châu Âu đã tạo điều kiện cho đơn vị sử dụng phát huy hiệu quả chức năng khám chữa bệnh hiện đại, góp phần giảm tải cho bệnh viện, đưa dịch vụ khám chữa bệnh tuyến đầu chất lượng cao đến gần với người dân. Khảo sát ý kiến nhân dân của đơn vị cho thấy, người dân hài lòng về dịch vụ khám chữa bệnh tại đây.
Trình bày quan điểm luận tội, theo Viện Kiểm sát, mặc dù cựu Bộ trưởng Y tế đã hoàn thành nghĩa vụ bồi thường, có nhiều đơn xin đề nghị giám án song theo Điều 65 Bộ luật Hình sự, Viện không có căn cứ chấp nhận đề nghị hưởng án treo của bị cáo. Bên cạnh đó, thiệt hại dự án là do hành vi sai phạm của các bị cáo gây ra nên đề nghị miễn, giảm nghĩa vụ khắc phục là không có căn cứ. Tuy nhiên, xét các tình tiết mới và bối cảnh thực hiện hai dự án trọng điểm trong thời gian gấp, Viện Kiểm sát đề nghị giảm hình phạt cho nhiều bị cáo với mức giảm cao nhất chuyển từ án 3 năm tù sang án treo, giữ nguyên án sơ thẩm với 4 bị cáo.
Tại ngày dự kiến tuyên án phúc thẩm, Hội đồng xét xử đã quyết định tạm dừng tuyên án do một số bị cáo muốn có thêm thời gian lo tiền khắc phục hậu quả. Sau đó, 8/10 bị cáo đã nộp thêm tiền 1,78 tỷ đồng để khắc phục hậu quả; trong đó, bà Nguyễn Thị Kim Tiến nộp thêm 1,1 tỷ đồng và 200.000 đồng án phí sơ thẩm; 7 bị cáo nộp thêm từ 20-200 triệu đồng. Hai bị cáo là Lê Thanh Thiêm và Nguyễn Chiến Thắng không nộp thêm tiền.
Đại diện Viện Kiểm sát cho rằng, trên cơ sở số tiền các bị cáo đã nộp khắc phục hậu quả vụ án, cùng với thái độ thành khẩn là có căn cứ để đề nghị lại mức án đối với các bị cáo như sau:
Cụ thể, đề nghị giảm án cho cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến từ 1 năm 6 tháng đến 2 năm tù.
Bị cáo Trần Văn Sinh được đề nghị giảm từ 2 năm 6 tháng đến 3 năm tù; bị cáo Nguyễn Hữu Tuấn đề nghị giảm từ 2 năm 6 tháng đến 3 năm tù; Nguyễn Chiến Thắng đề nghị giảm 3 năm 6 tháng đến 4 năm tù; Đào Xuân Sinh đề nghị từ 6-12 tháng tù.
Ngoài ra, đại diện Viện Kiểm sát cũng đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận kháng cáo, chuyển từ hình phạt tù giam sang tù treo với các bị cáo Nguyễn Kim Trung, Nguyễn Doãn Tú, Lê Văn Cư và Hoàng Xuân Hiệp.
Bị cáo Lê Thanh Thiêm được đề nghị giảm từ 3 năm đến 3 năm 6 tháng.
Các luật sư, bị cáo xin được giảm nhẹ hình phạt
Sau khi đại diện Viện Kiểm sát nêu quan điểm giải quyết vụ án, các luật sư bào chữa và các bị cáo tiếp tục phần tranh luận.
Trình bày quan điểm bào chữa bổ sung, luật sư của cựu Bộ trưởng Y tế cho rằng, bị cáo đã thiện chí khắc phục đến cùng hậu quả vụ án gồm khắc phục phần trách nhiệm của bản thân (108,5 tỷ đồng) và khắc phục hậu quả chung vụ án (1,1 tỷ đồng).
Phân tích về số tiền khoảng 588 tỷ đồng được xác định là tiền lãng phí cơ hội, luật sư bà Tiến cho rằng, đây không phải tiền bị chiếm đoạt, không phải tài sản Nhà nước biến mất, cũng không phải khoản tiền các bị cáo được hưởng mà được tính trên hơn 5.071 tỷ đồng vốn Nhà nước đã đầu tư, theo lãi suất 2,9%/năm và thời gian công trình chậm được đưa vào khai thác.
Trong 4 năm được dùng để xác định khoản lãng phí 588 tỷ đồng, có gần trọn một năm các công trình phải dừng; đồng thời được huy động phục vụ nhiệm vụ phòng, chống Covid-19 theo quyết định của cơ quan Nhà nước. Vì thế, luật sư cho rằng, nếu thời gian là yếu tố tạo nên hậu quả, thì khi lượng hình, không thể tách thời gian khỏi những gì thực sự xảy ra trong thời gian ấy.
Viện dẫn Điều 3 Nghị quyết số 37/2026/QH16 trong đó yêu cầu việc xử lý phải “bảo đảm khách quan, toàn diện, xem xét kỹ vai trò, động cơ, mục đích của người vi phạm, bối cảnh lịch sử cụ thể, hậu quả thiệt hại, kết quả khắc phục hậu quả thiệt hại và hiệu quả về chính trị, kinh tế-xã hội để xử lý phù hợp”, luật sư của bị cáo Tiến không đề nghị miễn trách nhiệm hình sự cho thân chủ mà đề nghị Hội đồng xét xử xem xét tinh thần của chính sách trong bản án. Hiện tại, hai bệnh viện đã đi vào hoạt động, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân.
Một số luật sư, bị cáo khác cũng bày tỏ cảm ơn đại diện Viện Kiểm sát đã ghi nhận và đề nghị giảm thêm mức án cho các bị cáo.
Các bị cáo mong Hội đồng xét xử xem xét cân nhắc các yếu tố về tuổi tác, những đóng góp cho ngành thời gian qua, cho các bị cáo được hưởng mức án khoan hồng, nhân văn để các bị cáo có thể sớm trở về làm công dân lương thiện, có ích cho xã hội.
Hội đồng xét xử công bố sẽ tuyên án vào 14 giờ ngày 7/10.
HƯƠNG NGUYÊN