Google khiến trí nhớ mất dần

Một nghiên cứu khoa học được Telegraph đưa tin cho rằng việc thường xuyên sử dụng Google, IMDb.com cùng những công cụ tra cứu trực tuyến khác có thể khiến trí nhớ con người suy giảm dần theo thời gian. Kết luận này xuất phát từ hiện tượng mang tên “Hiệu ứng Google”, mô tả xu hướng con người ghi nhớ kém hơn khi biết thông tin cần thiết luôn có thể được tìm thấy rất dễ dàng. Thay vì cố gắng tự nhớ hoặc trao đổi với người xung quanh, nhiều người chọn mở máy tính, truy cập Internet rồi tìm ngay câu trả lời cho vấn đề đang khiến họ bối rối. Nhóm nghiên cứu đến từ Đại học Columbia New York nhận thấy Internet ngày càng trở thành nguồn thông tin chính, trong khi những cuộc thảo luận trực tiếp với bạn bè dần bị nhiều người bỏ qua. Theo các nhà khoa học, thay đổi này không chỉ phản ánh thói quen tiếp nhận thông tin mới, mà còn cho thấy cách con người sử dụng trí nhớ đang chịu ảnh hưởng rõ rệt từ công nghệ. Khi câu trả lời chỉ cách vài thao tác tìm kiếm, não bộ có thể không còn cần dành nhiều công sức để lưu giữ nội dung, bởi người dùng tin rằng mình luôn truy cập lại được. Giáo sư Betsy Sparrow thuộc khoa tâm lý học, Đại học Columbia, là người đứng đầu nghiên cứu và tập trung xem xét mối liên hệ giữa công cụ máy tính với trí nhớ con người. Bà cho rằng các công cụ tìm kiếm giúp con người không cần động não quá nhiều để tự tìm ra câu trả lời, từ đó thông tin vừa tiếp nhận cũng dễ bị quên nhanh hơn. Trong cuộc sống hằng ngày, Google, Bing và Yahoo cung cấp khả năng tra cứu nhanh, còn Wikipedia và IMDb.com giúp người dùng tiếp cận lượng dữ liệu lớn về nhiều chủ đề khác nhau. Những nền tảng này mang lại sự thuận tiện rõ ràng, bởi người dùng có thể tìm tên một nhân vật, kiểm tra một sự kiện hoặc tra cứu kiến thức mà không cần nhớ chính xác từ đầu. Tuy nhiên, các chuyên gia được bài viết dẫn lại cho rằng chính sự thuận tiện ấy có thể làm thay đổi ưu tiên của trí nhớ, khiến con người nhớ nơi tìm thông tin hơn bản thân thông tin. Nói cách khác, người dùng có thể không ghi nhớ câu trả lời cụ thể, nhưng lại nhớ rằng câu trả lời ấy nằm trên Google, Wikipedia, IMDb.com hoặc một cơ sở dữ liệu trực tuyến quen thuộc. Kết quả nghiên cứu gợi lên một nghịch lý đáng chú ý: Internet giúp con người tiếp cận kiến thức nhanh hơn, đồng thời có thể khiến họ ít nỗ lực ghi nhớ kiến thức ấy hơn. Mỗi khi gặp câu hỏi khó, con người thường tìm đến máy tính cùng công cụ tìm kiếm, thay vì kiên nhẫn suy nghĩ, hồi tưởng hoặc hỏi ý kiến những người xung quanh. Thói quen này, theo nhóm nghiên cứu, ngày càng phổ biến khi các thiết bị kết nối Internet trở thành phần quen thuộc trong công việc, học tập và sinh hoạt thường nhật. Sự phụ thuộc không nhất thiết xuất hiện qua một quyết định lớn, mà hình thành từ vô số lần tra cứu nhanh, trong đó việc tìm kiếm gần như thay thế hoàn toàn quá trình tự nhớ. Vì vậy, “Hiệu ứng Google” không chỉ liên quan đến một trang web riêng lẻ, mà còn phản ánh ảnh hưởng rộng hơn của công cụ tìm kiếm và cơ sở dữ liệu điện tử. Giáo sư Betsy Sparrow nhận định con người đang trở nên phụ thuộc vào các công cụ máy tính, trong bối cảnh công nghệ truyền thông mới ngày càng hiện diện sâu rộng. Theo bà, trí nhớ con người cũng đang thích nghi với môi trường truyền thông mới, nơi thông tin luôn sẵn sàng và việc truy cập thường đơn giản hơn việc ghi nhớ lâu dài. Nhận định này cho thấy trí nhớ không tồn tại tách biệt khỏi môi trường sống, mà có thể thay đổi theo cách con người tìm kiếm, lưu trữ và sử dụng thông tin mỗi ngày. Khi Internet đảm nhiệm phần lớn việc lưu giữ dữ liệu, con người có thể dành trí nhớ cho những nội dung khác, nhưng nghiên cứu nhấn mạnh nguy cơ quên nhanh thông tin vừa tìm thấy. Bài viết không phủ nhận lợi ích của Google, Bing, Yahoo, Wikipedia hay IMDb.com, mà tập trung cảnh báo về thói quen dựa quá nhiều vào khả năng tra cứu tức thời. Các công cụ này giúp tiết kiệm thời gian, mở rộng khả năng tiếp cận kiến thức, đồng thời đặt ra câu hỏi về việc con người còn tự ghi nhớ được bao nhiêu. Nghiên cứu của Đại học Columbia New York vì thế đem lại một góc nhìn đáng suy nghĩ về mối quan hệ giữa công nghệ truyền thông mới và năng lực trí nhớ. Trong thời đại thông tin luôn nằm trong tầm tay, điều con người nhớ có thể không còn là dữ kiện cụ thể, mà là cách nhanh nhất để tìm lại dữ kiện đó.