Hai cổ vật Linga, Yoni được đề nghị công nhận bảo vật quốc gia

Nguồn ảnh: VnExpress

Hai cổ vật Chăm Linga, Yoni được Hội đồng thẩm định cấp tỉnh Lâm Đồng thông qua hồ sơ đề nghị công nhận bảo vật quốc gia.

Tại cuộc họp thẩm định hồ sơ khoa học ngày 11/9, 100% chuyên gia và thành viên Hội đồng thẩm định cấp tỉnh thống nhất thông qua hồ sơ đề nghị công nhận bảo vật quốc gia đối với hai cổ vật.

Theo hồ sơ, Linga - Yoni Mương Mán được phát hiện tại xã Mương Mán, huyện Hàm Thuận Nam, tỉnh Bình Thuận cũ, nay là xã Hàm Kiệm, tỉnh Lâm Đồng, vào năm 2007. Hiện vật có niên đại nửa cuối thế kỷ 8, được chế tác bằng sa thạch hạt mịn màu xám đen, dài 51 cm, rộng 35 cm, cao 7 cm và nặng 27,6 kg.

Bộ Linga - Yoni liền khối, còn nguyên vẹn, được chế tác hoàn chỉnh, cân đối. Hiện vật có giá trị về văn hóa, lịch sử, khoa học và nghệ thuật, phản ánh sự giao lưu, tiếp biến giữa văn hóa Chămpa và Ấn Độ giáo, cùng trình độ điêu khắc, kỹ thuật chế tác đá của cư dân Chămpa xưa.

Linga thạch anh (bên trái) và Linga - Yoni Mương Mán tại buổi họp thẩm định, ngày 11/9. Ảnh: Trung Hoà — Linga thạch anh (bên trái) và Linga - Yoni Mương Mán. Ảnh: *Trung Hoà*

Linga thạch anh được tìm thấy năm 1993 tại phế tích kiến trúc số 4 thuộc Di tích quốc gia đặc biệt Khảo cổ Cát Tiên. Hiện vật có niên đại khoảng thế kỷ 8, dài 25 cm, đường kính giữa thân 9,2 cm, đường kính chân 7,5 cm và nặng 3,435 kg.

Đây là Linga có kích thước lớn trong nhóm hiện vật cùng chất liệu được biết đến, đồng thời là Linga hình trụ tròn duy nhất bằng thạch anh được chế tác hoàn chỉnh theo quy chuẩn. Hiện vật được phát hiện trực tiếp tại di tích, có tính xác thực cao về nguồn gốc và bối cảnh phát hiện.

Các chuyên gia đánh giá Linga thạch anh có giá trị trong nghiên cứu khảo cổ học, lịch sử, tôn giáo, văn hóa và nghệ thuật, góp phần làm rõ vai trò của Di tích khảo cổ Cát Tiên trong đời sống tôn giáo của cư dân cổ Nam Tây Nguyên.

Linga và Yoni tượng trưng cho bộ phận sinh dục nam và nữ, được xem là biểu tượng của sự sáng tạo và tín ngưỡng phồn thực; mong muốn vạn vật sinh sôi, nảy nở, cuộc sống sung túc.

Sau khi hoàn thiện hồ sơ, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch sẽ tham mưu UBND tỉnh đề nghị cấp có thẩm quyền công nhận Linga - Yoni Mương Mán và Linga thạch anh là bảo vật quốc gia.

Hiện, Lâm Đồng có 3 bảo vật quốc gia đã được công nhận gồm đàn đá Đăk Sơn, Linga vàng và tượng Avalokitesvara Bắc Bình.

Việt Quốc

Hội đồng thẩm định cấp tỉnh Lâm Đồng đã thống nhất 100% thông qua hồ sơ khoa học đề nghị công nhận hai cổ vật Linga - Yoni Mương Mán và Linga thạch anh là bảo vật quốc gia. Sự kiện này khẳng định giá trị lịch sử và nghệ thuật đặc sắc của các hiện vật Chămpa có niên đại khoảng thế kỷ 8 đang được lưu giữ trên địa bàn. Việc lập hồ sơ trình cấp có thẩm quyền công nhận sẽ góp phần nâng cao tầm vóc bảo tồn di sản văn hóa tại địa phương. Trong đó, bộ Linga - Yoni Mương Mán liền khối bằng sa thạch hạt mịn màu xám đen được phát hiện năm 2007, nặng 27,6 kg với kỹ thuật chế tác hoàn chỉnh và cân đối. Tác phẩm không chỉ thể hiện trình độ điêu khắc đá tinh xảo của cư dân Chămpa cổ mà còn phản ánh sự giao lưu văn hóa sâu sắc giữa văn hóa Chămpa và Ấn Độ giáo. Bên cạnh đó, Linga thạch anh phát hiện năm 1993 tại Di tích quốc gia đặc biệt Khảo cổ Cát Tiên là hiện vật thạch anh hình trụ tròn duy nhất được chế tác hoàn chỉnh theo quy chuẩn. Với trọng lượng 3,435 kg cùng bối cảnh phát hiện trực tiếp tại di tích, Linga thạch anh đóng vai trò quan trọng trong việc làm rõ đời sống tôn giáo của cư dân cổ vùng Nam Tây Nguyên. Cả hai cổ vật đều mang biểu tượng của tín ngưỡng phồn thực và sự sáng tạo, thể hiện khát vọng sinh sôi cùng cuộc sống sung túc của con người thời xưa. Nếu được vinh danh, hai hiện vật này sẽ bổ sung vào danh sách 3 bảo vật quốc gia hiện có của tỉnh Lâm Đồng gồm đàn đá Đăk Sơn, Linga vàng và tượng Avalokitesvara Bắc Bình.