11h45 sáng 12/10 (khoảng 16h45 giờ Hà Nội), Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển công bố giải Nobel Kinh tế học 2026 thuộc về 2 nhà khoa học người Mỹ. Đó là Robert E. Hall và Michael Woodford. Họ được trao giải nhờ nghiên cứu về nền tảng kinh tế vi mô trong sự ổn định về kinh tế vĩ mô.
Hall sinh năm 1953 tại Mỹ, hiện làm việc tại Đại học Stanford (Mỹ). Trong khi đó, Woodford sinh năm 1955, hiện công tác tại Đại học Columbia.
Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển nhận định hai nhà khoa học đã phát triển các mô hình kinh tế vĩ mô mới, giúp cải thiện đáng kể khả năng thực thi các chính sách bình ổn hiệu quả. Trên cơ sở các mô hình này, chính sách tiền tệ và tài khóa được triển khai đúng thời điểm có thể làm giảm mức độ biến động của nền kinh tế.
"Công trình của hai nhà kinh tế học đạt giải tạo ra nền tảng lý thuyết vững chắc cho những mô hình đang được các ngân hàng trung ương và chính phủ trên thế giới sử dụng. Nhờ các mô hình này, chúng ta có thể ứng phó tốt hơn với những cú sốc kinh tế, như khủng hoảng năng lượng hoặc những thay đổi đột ngột trong mức chi tiêu của các hộ gia đình", John Hassler - Chủ tịch Ủy ban Giải thưởng Kinh tế cho biết.
Hai nhà khoa học người Mỹ Robert E. Hall và Michael Woodford đạt giải Nobel kinh tế 2026. Ảnh: Hà Thu
Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển nhận định Robert E. Hall và Michael Woodford đã đưa ra cách xây dựng lại mô hình kinh tế để hồi sinh các chính sách nhằm đem đến sự ổn định. Thay vì dựa trên các biến số vĩ mô như lạm phát, sản xuất và tiêu thụ, họ lại chọn gây dựng mô hình trên nền tảng vi mô. Đó là nghiên cứu xem hành vi của các hộ gia đình riêng lẻ và doanh nghiệp tác động thế nào đến nền kinh tế.
Yếu tố cốt lõi trong các mô hình này là các hộ gia đình và doanh nghiệp thường nhìn về tương lại khi ra quyết định về tiết kiệm hoặc giá sản phẩm. Vì thế, khi chính phủ và ngân hàng trung ương muốn truyền thông điệp về chính sách kinh tế, họ có thể tác động đến cách nhìn nhận tương lai này và đưa nền kinh tế đi đúng hướng. Từ khi được công bố, các mô hình mới này đã hỗ trợ rất hiệu quả việc ứng phó suy thoái kinh tế.
Danh sách Nobel Kinh tế 10 năm qua:
Năm Người đoạt giải Công trình Quốc gia 2026 Rober E. Hall và Michael Woodford Nghiên cứu về nền tảng kinh tế vi mô trong sự ổn định về kinh tế vĩ mô Mỹ 2025 Joel Mokyr, Peter Howitt và Philippe Aghion Tăng trưởng kinh tế dựa trên đột phá sáng tạo Mỹ, Pháp và Canada 2024 Daron Acemoglu, Simon Johnson và James A. Robinson Thiết chế xã hội và sự thịnh vượng Mỹ 2023 Claudia Goldin Thu nhập và đóng góp của phụ nữ vào thị trường lao động Mỹ 2022 Ben Bernanke, Philip Dybvig và Douglas Diamond Vai trò của ngân hàng trong khủng hoảng tài chính Mỹ 2021 David Card, Joshua Angrist và Guido Imbens Kinh tế lao động và phương pháp luận trong quan hệ nhân quả Canada, Mỹ và Hà Lan 2020 Paul R.Milgrom và Robert B.Wilson Thuyết đấu giá Mỹ 2019Abhijit Banerjee, Esther Duflo và Michael Kremer
Cách tiếp cận thực nghiệm trong giảm nghèo toàn cầu Mỹ và Pháp 2018William Nordhaus
Paul Romer
Kinh tế học khí hậu
Thuyết tăng trưởng nội sinh
Mỹ 2017 Richard H.Thaler Kinh tế học hành vi Mỹ 2016 Oliver Hart và Bengt Holmström Lý thuyết hợp đồng Mỹ và Phần LanNăm ngoái, giải thưởng được trao cho 3 nhà khoa học là Joel Mokyr, Peter Howitt và Philippe Aghion, nhờ công trình lý giải tăng trưởng kinh tế dựa trên đột phá sáng tạo.
Kinh tế là giải thưởng cuối cùng được trao mỗi mùa Nobel hàng năm, sau y học, vật lý, hóa học, văn học và hòa bình. Nobel cho lĩnh vực này không thuộc cơ cấu giải thưởng ban đầu trong di chúc của nhà khoa học Thụy Điển - Alfred Nobel. Giải này được bổ sung năm 1968, nhân kỷ niệm 300 năm thành lập Ngân hàng Trung ương Thụy Điển - Sveriges Riksbank, cũng là đơn vị đóng góp quỹ cho giải thưởng này.
Quy trình đề cử, chọn lọc và trao giải Nobel Kinh tế tương tự các lĩnh vực khác. Danh tính những người được đề cử và các thông tin liên quan được giữ bí mật trong 50 năm. Nhà khoa học giành giải năm nay được trao huy chương, chứng nhận và 12 triệu kronor Thụy Điển (1,2 triệu USD).
Đến nay, giải Nobel Kinh tế học đã được trao 58 lần. Người trẻ nhất được xướng tên năm 46 tuổi và cao tuổi nhất là 90. Các nhà khoa học Mỹ hiện thống trị giải thưởng này.
Hà Thu