Giải Nobel Kinh tế năm 2026 là sự ghi nhận đóng góp của hai nhà kinh tế học trong việc xây dựng nền tảng kinh tế vi mô cho các chính sách ổn định kinh tế vĩ mô.
Theo thông báo của Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển, công trình của hai nhà khoa học đã góp phần phát triển các mô hình kinh tế vĩ mô mới, qua đó nâng cao khả năng xây dựng và triển khai những chính sách hiệu quả nhằm hạn chế biến động của nền kinh tế.
Theo nghiên cứu, nền kinh tế thường trải qua những giai đoạn tăng trưởng và suy giảm luân phiên. Trong thời kỳ suy thoái, chính phủ và ngân hàng trung ương có thể hỗ trợ hoạt động kinh tế thông qua việc giảm lãi suất hoặc tăng thâm hụt ngân sách.
Ngược lại, khi nền kinh tế tăng trưởng quá nóng, các biện pháp theo hướng thắt chặt có thể được sử dụng nhằm hạn chế đà tăng và kiểm soát lạm phát.
Tuy nhiên, những cuộc khủng hoảng dầu mỏ trong thập niên 1970 đã đặt ra thách thức lớn đối với các mô hình kinh tế học Keynes vốn được sử dụng để định hướng chính sách ổn định kinh tế.
Khi đó, các chính sách được kỳ vọng giúp giảm thất nghiệp lại làm gia tăng lạm phát. Tại thời điểm đó, các nền kinh tế phương Tây phải đối mặt với tình trạng tăng trưởng thấp, thất nghiệp cao và lạm phát cao kéo dài.
Trong bối cảnh đó, Robert E. Hall và Michael Woodford đã góp phần làm mới nền tảng lý thuyết của chính sách ổn định kinh tế. Thay vì chỉ dựa vào những mối liên hệ thống kê giữa các biến số kinh tế vĩ mô như lạm phát, sản lượng và tiêu dùng, các mô hình của hai nhà khoa học được xây dựng trên nền tảng kinh tế vi mô, xem xét cách các hộ gia đình và doanh nghiệp đưa ra quyết định và tác động đến toàn bộ nền kinh tế.
Một điểm quan trọng trong các mô hình này là việc các hộ gia đình và doanh nghiệp có tính đến những diễn biến trong tương lai khi quyết định tiết kiệm, tiêu dùng hoặc định giá sản phẩm.
Vì vậy, khi chính phủ và ngân hàng trung ương công bố định hướng chính sách kinh tế, những thông tin này có thể tác động đến kỳ vọng và quyết định của các chủ thể kinh tế, qua đó ảnh hưởng đến diễn biến chung của nền kinh tế.
Theo John Hassler, Chủ tịch Ủy ban Giải thưởng khoa học kinh tế, công trình của hai nhà khoa học đã cung cấp nền tảng lý thuyết vững chắc cho các mô hình hiện được ngân hàng trung ương và chính phủ trên thế giới sử dụng.
Những mô hình này giúp các nhà hoạch định chính sách có thêm công cụ ứng phó với các cú sốc kinh tế, trong đó phải kể đến khủng hoảng năng lượng hay những thay đổi trong thói quen chi tiêu của các hộ gia đình.
Robert E. Hall sinh năm 1943 tại Palo Alto, bang California, Mỹ. Ông nhận bằng tiến sĩ năm 1967 tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) và hiện là giáo sư tại Đại học Stanford.
Michael Woodford sinh năm 1955 tại Chicopee, bang Massachusetts, Mỹ. Ông nhận bằng tiến sĩ năm 1983 tại MIT và hiện là giáo sư tại Đại học Columbia, New York.
Theo thông báo của Viện hàn lâm khoa học hoàng gia Thụy Điển, tổng giá trị giải thưởng là 12 triệu kronor Thụy Điển, được chia đều cho hai nhà khoa học.
MINH DUY