Hàn Quốc đang đẩy mạnh chuyển dịch từ tự động hóa công nghiệp sang phát triển robot trí tuệ nhân tạo (AI) và AI vật lý (Physical AI), với trọng tâm là làm chủ công nghệ lõi, nội địa hóa linh kiện và mở rộng thị trường ứng dụng. Đây được xem là hướng đi chiến lược nhằm phát huy thế mạnh chế tạo, đồng thời nâng cao vị thế của nước này trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.
Theo Liên đoàn Robot quốc tế (IFR), năm 2024, Hàn Quốc đạt mật độ 1.220 robot công nghiệp trên 10.000 lao động sản xuất, đứng đầu thế giới. Đây là nền tảng quan trọng để nước này tham gia cuộc đua phát triển robot thế hệ mới, nhất là trong bối cảnh AI ngày càng được tích hợp sâu vào cảm biến, hệ thống điều khiển và cơ cấu cơ điện tử.
Khác với robot công nghiệp truyền thống chủ yếu thực hiện các thao tác được lập trình sẵn, robot tích hợp AI có khả năng nhận diện môi trường, xử lý thông tin và điều chỉnh hoạt động theo tình huống thực tế. Trong đó, Physical AI - công nghệ kết hợp trí tuệ nhân tạo với khả năng tương tác trong thế giới vật lý - đang mở ra triển vọng ứng dụng trong sản xuất, logistics, xây dựng, nông nghiệp, chăm sóc sức khỏe và cứu hộ.
Chính sách phát triển công nghệ lõi và mở rộng thị trường
Ngày 27/8/2026, Chính phủ Hàn Quốc công bố kế hoạch đầu tư 2.300 tỷ won (khoảng 1,71 tỷ USD) đến năm 2030 nhằm phát triển hệ sinh thái robot hình người, với khoản ngân sách dự kiến 600 tỷ won trong năm 2027. Mục tiêu là xây dựng năng lực sản xuất hàng loạt robot chuyên biệt cho 10 ngành công nghiệp, đồng thời nâng tỷ lệ nội địa hóa linh kiện cốt lõi từ khoảng 45% lên 80%.
Các hạng mục ưu tiên gồm bộ truyền động, bàn tay robot, cảm biến, chip AI hiệu năng cao, pin và hệ điều hành robot. Seoul đặt mục tiêu tiến tới làm chủ toàn bộ chuỗi công nghệ robot hình người vào năm 2031.
Song song với robot hình người, Hàn Quốc dự kiến đầu tư 2.800 tỷ won đến năm 2030 để thử nghiệm Physical AI trong 8 lĩnh vực: sản xuất tự động, doanh nghiệp nhỏ và vừa, nông nghiệp, xây dựng, logistics, cảng biển, chăm sóc và quốc phòng.
Chính phủ cũng sử dụng mua sắm công để tạo thị trường ban đầu. Theo kế hoạch công bố tháng 8/2026, nước này dự kiến mua 250 robot hình người trong năm 2027 và nâng tổng số lên 1.080 robot vào năm 2030, chủ yếu phục vụ các trường đại học và viện nghiên cứu công lập. Ngày 30/9/2026, Chính phủ tiếp tục đặt mục tiêu phối hợp công-tư đưa 200.000 robot AI vào sử dụng đến năm 2030.
Các chương trình trên cho thấy Hàn Quốc không chỉ tập trung phát triển robot hình người mà còn hướng tới những ứng dụng có nhu cầu thực tế. Tuy nhiên, hiệu quả không chỉ được đo bằng số lượng robot triển khai mà còn phụ thuộc vào năng suất, chi phí vận hành, độ bền và khả năng thương mại hóa.
Liên kết hệ sinh thái và những thách thức cạnh tranh
Do robot AI kết hợp nhiều lĩnh vực công nghệ, Hàn Quốc chú trọng tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và các ngành công nghiệp hỗ trợ thông qua Liên minh AI Robot M.AX. Mô hình này có thể hỗ trợ chia sẻ nguồn lực, giảm sự phân tán nghiên cứu và rút ngắn quá trình chuyển kết quả khoa học thành sản phẩm.
Việc hình thành các cụm công nghiệp chuyên ngành cũng góp phần kết nối công nghệ với năng lực sản xuất. Ngày 30/9/2026, Hàn Quốc xác định khu vực Daegu-Gyeongbuk gắn với robot, Gyeongnam với công nghiệp quốc phòng và Jeonnam với pin thứ cấp. Các doanh nghiệp dẫn dắt dự kiến đầu tư tổng cộng khoảng 13.000 tỷ won vào ba khu vực đến năm 2042.
Dù có lợi thế về sản xuất và tự động hóa, Hàn Quốc vẫn đối mặt với những thách thức đáng kể. Robot AI cần được kiểm chứng về độ an toàn và khả năng vận hành trong môi trường phức tạp, khó dự đoán.
Bên cạnh đó, chi phí chế tạo, bảo trì và yêu cầu tính toán lớn có thể hạn chế khả năng phổ cập. Vấn đề an ninh dữ liệu, an toàn hệ thống và độ tin cậy cũng đặt ra yêu cầu hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế kiểm định.
Trong chuyến thăm Hàn Quốc tháng 6/2026, ông Jensen Huang, Tổng giám đốc điều hành NVIDIA, nhận định robot sẽ là một lĩnh vực tăng trưởng quan trọng tiếp theo của nước này. Ông nhấn mạnh lợi thế của Hàn Quốc với tư cách trung tâm sản xuất lớn, nơi robot và Physical AI có thể được ứng dụng trực tiếp vào công nghiệp. Sự kết hợp giữa AI, robot và bán dẫn cũng mở ra cơ hội hợp tác giữa NVIDIA với các doanh nghiệp Hàn Quốc.
Mở ra hướng hợp tác mới giữa Việt Nam và Hàn Quốc
Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Seoul, ông Đào Tuấn Hùng, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Hàn Quốc (BAViK) cho biết điểm cốt lõi trong chiến lược của Hàn Quốc không chỉ là nâng cao tự động hóa mà còn là làm chủ Physical AI và chuỗi giá trị phần cứng-phần mềm của robot thế hệ mới.
Ông cho rằng Việt Nam nên tiếp cận theo hướng thực dụng, ưu tiên robot chuyên dụng như robot di động tự hành (AMR/AGV), robot cộng tác và thị giác máy trong các ngành chế biến nông-thủy sản, dệt may, điện tử và logistics. Đây là những lĩnh vực có nhu cầu ứng dụng rõ ràng, đồng thời giúp doanh nghiệp tích lũy dữ liệu vận hành thực tế (operational data) - tài sản sống còn để huấn luyện các mô hình Physical AI.
Một hướng hợp tác tiềm năng là cộng hưởng "Phần cứng Hàn Quốc-Trí tuệ phần mềm Việt Nam": Doanh nghiệp Hàn Quốc có thế mạnh vượt trội về cơ khí chính xác, bộ truyền động, cảm biến và chế tạo phần cứng, nhưng đang chịu áp lực lớn về chi phí nhân công kỹ thuật và tốc độ thương mại hóa.
Ngược lại, Việt Nam sở hữu lực lượng kỹ sư công nghệ thông tin dồi dào, có năng lực tốt về phần mềm nhúng (embedded software), thị giác máy tính (computer vision), mô phỏng bản sao số (Digital Twin) và kiểm thử thuật toán. Việc kết hợp các nhà sản xuất phần cứng Hàn Quốc với các công ty công nghệ/phần mềm Việt Nam sẽ tạo ra các giải pháp robot AI có chi phí cạnh tranh vượt trội để cùng khai thác thị trường Đông Nam Á.
Bên cạnh đó, ông cho rằng cần chú trọng mở rộng mô hình "Living Lab" tại các cứ điểm công nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI): Cần biến các tổ hợp sản xuất lớn của Hàn Quốc tại Việt Nam (như Samsung, LG, Hyundai, Doosan...) thành các không gian thử nghiệm thực địa (Living Labs).
Thông qua đó, doanh nghiệp hai bên cùng phát triển và kiểm chứng giải pháp robot thông minh tại chỗ, từng bước tạo điều kiện cho các nhà cung cấp phụ trợ và tích hợp hệ thống (System Integrators-SI) của Việt Nam tham gia vào chuỗi cung ứng kỹ thuật cao của doanh nghiệp Hàn Quốc.
Cuối cùng, ông Đào Tuấn Hùng nhấn mạnh sự phát triển nhân lực đa tầng và phát huy vai trò "Cầu nối chuyển giao:" Hợp tác nhân lực không chỉ dừng lại ở các nhà khoa học AI cấp cao, mà phải chú trọng đào tạo thực hành: kỹ sư tích hợp hệ thống, lập trình điều khiển chuyển động và kỹ thuật viên bảo trì/vận hành robot công nghiệp.
Ngoài ra, các hiệp hội như BAViK và mạng lưới chuyên gia, trí thức Việt Nam tại Hàn Quốc sẽ đóng vai trò xúc tác: kết nối các viện nghiên cứu, trường đại học (như KAIST, KIST) và các công ty khởi nghiệp (startup) về công nghệ DeepTech của Hàn Quốc với các doanh nghiệp, địa phương Việt Nam để triển khai các dự án nghiên cứu và phát triển (R&D) đặt hàng theo nhu cầu thực tế./.