Theo dự án luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa mà Chính phủ vừa trình Quốc hội, doanh nghiệp, cá nhân cư trú có thu nhập từ kinh doanh với mức doanh thu năm không quá 10 tỉ đồng được chọn áp dụng tính thuế trong kỳ theo thu nhập tính thuế x thuế suất (có thể hiểu là tính thuế theo lợi nhuận - PV) hoặc doanh thu x tỷ lệ phần trăm theo quy định về thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân.
Dự kiến, luật có hiệu lực từ ngày 1.7.2027, song quy định trên áp dụng từ kỳ tính thuế 2026.
Toàn quốc hiện có trên 2,69 triệu hộ kinh doanh có doanh thu năm không quá 10 tỉ đồng
ẢNH: NGỌC THẮNG
Hiện nay, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (hộ kinh doanh) nhóm 2 (doanh thu năm từ trên 1 tỉ đồng đến 3 tỉ đồng) mới được quyền chọn lựa tính thuế thu nhập cá nhân theo doanh thu hoặc theo lợi nhuận.
Hộ kinh doanh nhóm 3 (doanh thu năm từ trên 3 tỉ đồng đến 50 tỉ đồng) buộc phải tính thuế thu nhập cá nhân theo lợi nhuận.
Do đó, đề xuất tại dự luật khi được thông qua, áp dụng sẽ tạo thay đổi rất lớn trong cách tính thuế với hộ kinh doanh có doanh thu từ trên 3 tỉ đồng đến 10 tỉ đồng.
Thảo luận tại tổ về dự luật, một số ý kiến đại biểu Quốc hội băn khoăn về thời điểm áp dụng. Theo ông Nguyễn Ngọc Sơn, đại biểu hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, nếu áp dụng quy định từ kỳ tính thuế 2026 sẽ mang tính hồi tố, phát sinh việc quyết toán lại. Ông đề xuất áp dụng từ kỳ tính thuế 2027 nhằm đồng bộ với các luật thuế khác.
Trao đổi với Thanh Niên, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, lại cho rằng áp dụng quy định trên ngay kỳ tính thuế 2026 không gây ra nhiều xáo trộn, bất tiện cho quyết toán thuế, không ảnh hưởng đến chính sách thuế hiện tại.
Với nghĩa vụ thuế năm 2026 (kê khai hàng quý), hộ kinh doanh chỉ phải thực hiện kê khai, tạm nộp thuế theo doanh thu, không phân biệt nhóm hộ kinh doanh đó thuộc diện phải tính thuế theo doanh thu hay theo lợi nhuận.
Trong khi đó, quyết toán thuế thu nhập cá nhân 2026 với hộ kinh doanh diễn ra đầu năm 2027, hạn chót nộp hồ sơ là ngày 31.3.2027.
Hộ kinh doanh chỉ cần lưu ý ghi nhận 1 sổ doanh thu
Số liệu thống kê từ Bộ Tài chính cho thấy, hiện nay, toàn quốc có trên 2,69 triệu hộ kinh doanh có doanh thu năm không quá 10 tỉ đồng, chiếm tới 99,98% tổng số hộ.
Ông Lê Văn Tuấn phân tích, khi dự án luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được thông qua, ngưỡng doanh thu mới của hộ kinh doanh nhóm 2 sẽ là từ trên 1 tỉ đồng đến 10 tỉ đồng. Hộ được quyền chủ động lựa chọn tính thuế thu nhập cá nhân theo doanh thu hoặc theo lợi nhuận.
Việc được nộp thuế theo doanh thu sẽ tạo nhiều thuận lợi cho hộ kinh doanh
ẢNH: ĐAN THANH
Điều này cũng đồng nghĩa, hộ kinh doanh nhóm 3 sẽ được nâng ngưỡng từ trên 10 đồng đến 50 tỉ đồng, bắt buộc tính thuế thu nhập cá nhân theo lợi nhuận.
Với việc được tính thuế theo doanh thu, hộ kinh doanh có doanh thu năm dưới 10 tỉ đồng chỉ cần lưu ý ghi nhận 1 sổ doanh thu mẫu S2a-HKD cũng như thực hiện kê khai đầy đủ doanh thu bán ra để nộp thuế, không phải thực hiện đầy đủ hóa đơn, chứng từ, hợp đồng…. đầu vào, hay chuẩn bị đầy đủ sổ sách kế toán như phương pháp tính thuế theo lợi nhuận.
Việc này giúp hộ kinh doanh không phải chi trả chi phí kế toán, hoặc dịch vụ kế toán, hoặc nếu có chi trả thì chi phí kế toán cũng sẽ rất thấp.
"Mặc dù hóa đơn, chứng từ đầu vào không ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế, nhưng hộ kinh doanh cần lấy hóa đơn, chứng từ đầu vào đầy đủ nhằm mục đích truy xuất nguồn gốc hàng hóa, hoặc tránh mất thời gian giải trình hệ số K (K = tổng giá trị hàng hóa bán ra : (hàng tồn kho + hàng mua vào)) với cơ quan thuế", ông Tuấn lưu ý.