Hành trang quý giá để viết tiếp những trang sử mới

Từ phong trào tình nguyện đến dấu ấn Tháng Thanh niên

Thưa ông, nhìn lại quãng thời gian trực tiếp lãnh đạo công tác Hội (2003 - 2005), điều gì để lại cho ông dấu ấn sâu sắc nhất?

Đối với tôi, đây là một giai đoạn vô cùng sôi động của công tác Hội và phong trào thanh niên Việt Nam. Dấu ấn mạnh mẽ, sâu sắc nhất chính là phong trào Thanh niên tình nguyện vì cộng đồng.

ẢNH: NGỌC THẮNG

Phong trào tình nguyện bắt đầu từ cuối những năm 1990, đầu những năm 2000. Đến giai đoạn 2003 - 2005, phong trào đã có bước chuyển mình từ tự phát, nhỏ lẻ thành một phong trào có quy mô toàn quốc và tính chuyên nghiệp cao hơn. Từ Chiến dịch tình nguyện Mùa hè xanh, Hiến máu nhân đạo, Xóa mù chữ, Xây dựng nhà tình nghĩa…, chúng ta có đội trí thức trẻ tình nguyện, đội y bác sĩ trẻ tình nguyện. Các đội hình đi trong thời gian dài, đi hàng mấy năm trời, cắm sâu tại các địa phương, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa.

Từ phong trào này có rất nhiều cái "được": được tổ chức, được phong trào, được làm những công việc hữu ích giúp bà con và được sự trưởng thành của cán bộ. Rất nhiều anh chị em từ phong trào đã trở thành cán bộ địa phương, sau này còn phát triển cao hơn nữa.

Đặc biệt, dấu ấn làm nên phong trào thanh niên tình nguyện chính là Tháng Thanh niên. Tháng Thanh niên chính thức được Đảng và Chính phủ lựa chọn theo đề xuất của Đoàn vào tháng 3.2004, với hai vế tinh thần cốt lõi: "Thanh niên hành động vì cộng đồng" và "Xã hội chăm lo bồi dưỡng thanh niên". Từ tháng 3.2004, Tháng Thanh niên đã trở thành một dấu ấn lịch sử sâu đậm.

Lấy lợi ích và nhu cầu chính đáng của thanh niên làm gốc

Theo ông, đâu là những giá trị cốt lõi giúp Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam luôn tập hợp và đoàn kết được thanh niên trong suốt 70 năm qua?

Theo tôi, đó là một hệ các giá trị cốt lõi. Thứ nhất, tôn chỉ, mục đích của Hội. Hội luôn đặt tình yêu nước, sự cống hiến và khát vọng trở thành sức hút mạnh mẽ, nhất quán đối với thanh niên trong suốt 70 năm qua, dù bối cảnh trong nước hay quốc tế có biến động ra sao. Nói cách khác, đó chính là lý tưởng của thanh niên.

ẢNH: TUẤN MINH

Thứ hai là đại đoàn kết. Hội là tổ chức chính trị - xã hội rộng rãi nhất của giới trẻ, tập hợp không phân biệt tôn giáo, thành phần, tầng lớp... với nguyên tắc cởi mở là "hiệp thương dân chủ". Vì vậy, mọi thanh niên đều có thể tham gia.

Thứ ba là phương thức hoạt động linh hoạt, thích ứng nhanh. Hội là "người bạn đồng hành", là "mái nhà chung" của thanh niên, chứ không sinh ra chỉ để quản lý thanh niên.

Thứ tư là định hướng chính trị rõ ràng, vững chắc. Hội có lực lượng nòng cốt chính trị là Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. Đoàn làm nòng cốt giúp Hội tập hợp thanh niên đi đúng định hướng.

Thưa ông, nhìn lại chặng đường 70 năm của Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam, ông đánh giá đâu là những thách thức lớn nhất đối với công tác đoàn kết, tập hợp thanh niên hiện nay và bài học nào luôn có giá trị?

Cơ hội để thanh niên trưởng thành hiện nay rất lớn, nhưng khó khăn lớn là sự phức tạp, phong phú, khó kiểm soát của đời sống văn hóa, thông tin. Điều đó tác động nhiều chiều vào giới trẻ và có thể dẫn đến sự phân hóa. Chúng ta không lo giới trẻ thiếu thông tin, mà lo giới trẻ có biết lựa chọn thông tin hay không, có tự làm mạnh "sức đề kháng", đặc biệt là sức đề kháng chính trị, của mình hay không.

ẢNH: NHẬT NAM

Thách thức tiếp theo là có quá nhiều thứ lôi kéo thanh niên, nhất là những giá trị không tích cực. Mặt trận đoàn kết, tập hợp thanh niên đang đứng trước sự cạnh tranh rất quyết liệt. Trong bối cảnh quốc tế diễn biến phức tạp, sự phát triển bùng nổ của công nghệ, các thế lực thù địch luôn muốn tác động, lôi kéo thanh niên. Đây là thách thức không hề nhỏ.

Bài học tích lũy trong 70 năm qua là phải thường xuyên đổi mới phương thức hoạt động, lấy lợi ích chính đáng và nhu cầu chính đáng của thanh niên làm gốc, làm tâm để thu hút họ. Tính cá nhân hóa của thanh niên hiện nay rất cao. Vì vậy, những phương pháp tập hợp truyền thống sẽ kém hiệu quả.

Hoạt động Hội cũng phải đa dạng, phong phú, sinh động, mở rộng theo nhu cầu, sở thích, xu hướng của thanh niên. Phong trào phải là môi trường thiết thực để bồi dưỡng tâm hồn, lý tưởng, kỹ năng, lòng yêu nước. Nếu phong trào hình thức, tốn kém, lãng phí, không đem lại hiệu quả thì không thể thu hút thanh niên.

Một yếu tố rất quan trọng là vai trò của người đứng đầu, của thủ lĩnh thanh niên. Một thủ lĩnh trong sáng, năng động, nhiệt huyết sẽ có sức cuốn hút và lan tỏa. Không có thủ lĩnh dẫn dắt thì rất khó tập hợp thanh niên.

Đất nước có khát vọng, thanh niên cần có ước mơ

Theo ông, Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam cần đổi mới như thế nào để tiếp tục là mái nhà chung của thanh niên?

Đổi mới hoạt động của Hội là vấn đề cốt tử. Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên thông minh, Việt Nam bước vào kỷ nguyên vươn mình, trong khi nhu cầu của giới trẻ thay đổi vô cùng nhanh. Những mô hình tập hợp cũ đã hoàn thành sứ mệnh tốt đẹp trong giai đoạn lịch sử trước đây, nhưng nếu bây giờ mang cái cũ ra áp dụng thì sẽ kém hiệu quả. Nếu không nỗ lực tập hợp, thanh niên rất dễ bị lôi kéo bởi các lực lượng khác.

ẢNH: XUÂN TÙNG

Thứ nhất, phải chuyển đổi số toàn diện, tận dụng môi trường số để tập hợp thanh niên. Thời lượng thanh niên sống trên không gian số rất lớn. "Ở đâu có thanh niên, ở đó có Hội". Tổ chức Hội và cán bộ Hội phải có mặt trên không gian mạng, tận dụng mạng xã hội, cộng đồng trực tuyến, các ứng dụng của thanh niên để tập hợp, đồng hành, bồi dưỡng và lắng nghe họ.

Hội cần đồng hành và hỗ trợ thiết thực cho thanh niên. Cần đặt ra câu hỏi thanh niên vào Hội được lợi ích gì? Cần chú trọng những nhu cầu sát sườn như khởi nghiệp, việc làm, kỹ năng, chăm sóc sức khỏe tinh thần, văn hóa, thể thao... Tóm lại là phải bắt trúng lợi ích, đồng hành hiệu quả. Bên cạnh đó, tiếp tục đa dạng hóa hình thức hoạt động, bám chắc sở thích và nhu cầu của thanh niên để xây dựng những mô hình phù hợp.

Đặc biệt, cần đổi mới đội ngũ cán bộ Hội. Cán bộ Hội phải có năng lực sử dụng công nghệ, năng lực truyền cảm hứng, nhạy bén nắm bắt xu hướng để thích ứng với môi trường thay đổi nhanh chóng của thanh niên.

Nhân dịp 70 năm ngày thành lập Hội, ông muốn gửi gắm thông điệp gì đến thanh niên và cán bộ Hội?

Nhân 70 năm, tôi muốn gửi đến anh chị em cán bộ Hội cũng như tất cả các bạn thanh niên niềm vui, niềm tự hào và sự hãnh diện đối với những thành tựu, kinh nghiệm mà Hội đã đạt được trong 70 năm qua. Mong muốn tất cả các bạn hãy coi chặng đường 70 năm qua là động lực to lớn, là hành trang quý giá để viết tiếp những trang sử mới. Rất mong các bạn luôn ghi lòng tạc dạ: Yếu tố quan trọng nhất, cốt lõi nhất để Hội trưởng thành và phát triển chính là đại đoàn kết.

Chúng ta hãy kề vai sát cánh, cùng chí hướng, bền bỉ bên nhau, khó khăn nào cũng vượt qua để tiếp tục tiến lên. Đất nước có khát vọng, thanh niên cần có ước mơ. Các bạn hãy hòa ước mơ của mình để góp phần vào hiện thực hóa khát vọng của dân tộc.

Xin cảm ơn ông!