Hình hài ngôi điện nơi các vua nhà Nguyễn làm việc, thiết triều

Ông Hồ Hữu Hành, Giám đốc Công ty cổ phần Tu bổ Di tích Huế, cho biết các lực lượng thi công đã dựng xong bộ khung gỗ, đang cân chỉnh, tạo độ phẳng trước khi đóng rui để lợp mái công trình điện Cần Chánh, bên trong Tử Cấm thành, Đại nội Huế (phường Phú Xuân, thành phố Huế).

Theo ông Hành, hiện nay đơn vị thi công mới lắp dựng phần chính điện. Riêng phần tiền điện sẽ dựng sau do có bộ con giống (các hình trang trí linh vật) nặng hơn một tấn phải cẩu lên để lắp trên mái chính điện.

Theo ghi nhận của phóng viên, trong những ngày nghỉ lễ, lực lượng công nhân, nghệ nhân vẫn miệt mài làm việc tại công trường, phấn đấu đến đầu tháng 10 có thể lợp mái điện Cần Chánh.

Ông Hành cho biết dự án tu bổ, phục hồi và tôn tạo di tích điện Cần Chánh có tổng mức đầu tư 200 tỷ đồng. Theo hợp đồng, dự án thi công đến hết tháng 4/2029, tuy nhiên chủ đầu tư và đơn vị thi công phấn đấu hoàn thành, đưa công trình vào phục vụ tham quan trong dịp kỷ niệm ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11/2027, tròn 80 năm điện Cần Chánh bị phá hủy (1947-2027).

Theo các tư liệu lịch sử, điện Cần Chánh được xây dựng năm Gia Long thứ 3 (1804), là một trong 3 ngôi điện quan trọng nhất của Tử Cấm thành Huế. Công trình nằm giữa điện Thái Hoà (nơi tổ chức các đại lễ của triều đình) và điện Càn Thành (nơi ăn ở, sinh hoạt riêng tư của các hoàng đế). Trong gian giữa của điện không có ngai vàng, chỉ đặt một cái sập sơn son thếp vàng và trái dựa để vua ngồi làm việc.

Trước điện Cần Chánh có sân bái đình, nơi hành lễ thường triều của văn võ bá quan khi chầu vua, dâng biểu. Điện Cần Cánh cùng với 2 nhà Tả vu, Hữu vu (phục vụ việc chuẩn bị nghi lễ và chiêu đãi khách) hợp thành bố cục kiến trúc hình chữ môn.

Điện Cần Chánh là nơi nhà vua thiết thường triều, làm việc với nội các. Đây còn là điểm xuất phát của nhà vua khi lên tế đàn Nam giao, đăng quang, mừng thọ, hay làm lễ phất thức (lau chùi ấn tín của vương triều), tiếp đón các sứ bộ ngoại quốc quan trọng.

Các quan chức ở trung ương và địa phương được thăng chức hay nhận một trách nhiệm nào đó cũng phải vào đây gặp nhà vua. Vào giai đoạn cuối của triều Nguyễn, ngôi điện còn được sử dụng với chức năng là phòng khánh tiết quốc gia, tổ chức các buổi yến tiệc, ca múa trong những dịp khánh hỷ.

Điện Cần Chánh tồn tại từ khi xây dựng năm 1804 đến hết thời nhà Nguyễn năm 1945. Công trình bị thiêu hủy năm 1947, chỉ còn sót lại phần nền móng trước khi phục dựng.

Theo Giám đốc Công ty cổ phần Tu bổ Di tích Huế, điện Cần Chánh được phục hồi có quy mô chính điện 5 gian, 2 chái kép; tiền điện có 7 gian và 2 chái đơn; mái lưa có 9 gian. Mặt bằng công trình chính rộng hơn 1.400m2.

Toàn bộ công trình có 90 cột gỗ lim, trong đó công trình chính có 80 cột và 10 cột của mái lưa. Công trình được tu bổ, phục hồi với lối kiến trúc và hình thức trang trí chủ yếu dưới thời vua Khải Định.

Ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, cho biết quá trình thi công phục dựng điện Cần Chánh có các thiết bị ghi hình với kỹ thuật time-lapse (quay phim tua nhanh thời gian) để lưu giữ tư liệu. Những thước phim này sẽ được lưu giữ cho hậu thế, giới thiệu đến cộng đồng.

Khi hoàn thành, điện Cần Chánh cùng Đại Cung Môn (chuẩn bị phục dựng) và hệ thống cảnh quan sẽ tạo sự kết nối liền mạch trên trục chính của Tử Cấm thành Huế, đáp ứng yêu cầu bảo tồn, phục vụ người dân và du khách tham quan.