Chiến thắng 2-0 trước Thái Lan ngay tại Rajamangala tối 22/8 mở ra lợi thế lớn cho đội tuyển Việt Nam trước trận chung kết lượt về ngày 26/8 tại sân vận động Mỹ Đình. Trong trận thắng đó, có một chi tiết đáng chú ý: Cả 2 bàn thắng đều được ghi bởi những cầu thủ vào sân từ ghế dự bị (Hai Long và Quang Hải), qua đó tạo nên bước ngoặt. Đây không chỉ là những quyết định thay người thành công ở 1 trận đấu. Nhìn lại hành trình của đội tuyển Việt Nam từ đầu ASEAN Cup 2026, có thể thấy ngày càng rõ dấu ấn của HLV Kim Sang Sik trong cách đọc trận đấu và đặc biệt là nghệ thuật sử dụng con người.
Khi không ai mặc nhiên có suất đá chính
Một trong những điều thú vị nhất ở đội tuyển Việt Nam tại giải đấu này là rất khó xác định đâu mới thực sự là đội hình tối ưu của vị HLV đến từ Hàn Quốc.
Ngay từ vòng bảng, nhà cầm quân người Hàn Quốc đã liên tục điều chỉnh nhân sự. Sau chiến thắng đậm 7-0 trước Timor Leste, Đình Bắc trở thành cái tên nổi bật với cú hat-trick. Thế nhưng trước Singapore, khi không đáp ứng được những yêu cầu chiến thuật, tiền đạo trẻ này vẫn bị thay ngay cuối hiệp một. HLV Kim Sang Sik sau đó thẳng thắn giải thích rằng học trò không thực hiện tốt nhiệm vụ theo kế hoạch.
HLV Kim Sang Sik (Ảnh: Mạnh Quân).
Đến trận gặp Indonesia, ông lại bất ngờ thay tới 4 vị trí trong đội hình xuất phát. Những cầu thủ như Hai Long, Tài Lộc, Thành Long hay Việt Anh được trao cơ hội và hiệu quả đến rất nhanh: Việt Nam dẫn 2-0 chỉ sau 15 phút, trong đó Hai Long trực tiếp ghi bàn.
Cách sử dụng Xuân Son cũng cho thấy “thầy Kim” không hề lệ thuộc vào danh tiếng hay phong độ của một cá nhân ở trận đấu ngay trước đó. Xuân Son ghi bàn trong chiến thắng 2-0 trước Malaysia ở bán kết lượt đi nhưng khi trở về sân nhà đá lượt về, anh lại được xếp ngồi dự bị. Để rồi đến khi được tung vào sân trong hiệp 2, chính Xuân Son đã ghi cả 2 bàn, giúp Việt Nam tiếp tục thắng 2-0.
Một cầu thủ vừa ghi bàn, thậm chí lập cú đúp vẫn có thể bị thay ở trận tiếp theo. Ngược lại, một người ngồi ngoài ở trận trước hoàn toàn có thể trở thành nhân vật quyết định trận sau. Đó dường như đã trở thành nguyên tắc dùng người của HLV Kim Sang Sik: Không ai có suất đá chính mặc định, chỉ có lựa chọn phù hợp với từng trận đấu và từng thời điểm.
Những quân bài dành cho hiệp hai và sự khó lường của “thầy Kim”
Trận thắng Thái Lan 2-0 trong trận chung kết lượt đi tại Rajamangala là ví dụ rõ nhất cho thấy sự “khó lường” trong nhãn quan chiến thuật của HLV Kim Sang Sik – người từng được truyền thông Hàn Quốc ví von là “Dark Magician” (nhà ảo thuật bóng tối).
Trong hiệp 1, đội tuyển Việt Nam không cố giành quyền kiểm soát bóng với chủ nhà. Thái Lan cầm bóng nhiều hơn, tạo sức ép đáng kể, trong khi các cầu thủ Việt Nam chủ động giữ cấu trúc đội hình và kiên nhẫn chờ cơ hội chuyển trạng thái. Nhân đây cũng cần dành lời khen cho Patrick Lê Giang – thủ thành đã chơi rất xuất sắc ở trận này, đặc biệt trong hiệp đấu mà nhiều vị trí ở hàng thủ chơi chưa tốt trước sức tấn công khá đa dạng và dồn dập của đội bạn.
Nhưng HLV Kim Sang Sik không vội vàng điều chỉnh, vì ông muốn tiếp tục “phá sức” đối thủ trong thế trận ấy. Phải tới khoảng phút 58, ông mới thực hiện một thay đổi kép: Hai Long và Quang Hải cùng lúc vào sân thay Xuân Son và Thành Long (ắt hẳn trước đó họ đã được căn dặn kỹ càng).
Đây không đơn giản là đổi những cầu thủ đã xuống sức lấy những đôi chân mới (cũng như sự khao khát của các cầu thủ đã ngồi khá lâu trên ghế dự bị). Cấu trúc tấn công của Việt Nam theo đó cũng thay đổi. Hai Long – với sức trẻ, sự táo bạo cũng như kỹ năng dứt điểm nhanh và chính xác – mang đến khả năng di chuyển và xâm nhập từ tuyến 2. Quang Hải tăng chất lượng xử lý bóng, khả năng kết nối và tạo đột biến ở khoảng trống trước khu vực cấm địa.
Hiệu quả gần như lập tức xuất hiện. Phút 62, tức chỉ ít phút sau khi vào sân, Hai Long ghi bàn mở tỷ số sau cú đánh gót cực kỳ bất ngờ của Đình Bắc (cầu thủ đóng vai trò thu hút các hậu vệ đối phương sau khi Xuân Son rời sân). Đến phút 69, tới lượt Quang Hải tung “cú volley” chớp nhoáng nâng tỷ số lên 2-0 sau đường chuyền chuyển hướng vô cùng chính xác từ Hoàng Hên. Hai cầu thủ từ băng ghế dự bị tạo nên 2 bàn thắng và một trận đấu được xoay chuyển chỉ trong khoảng 10 phút.
Nếu chỉ riêng 2 tình huống, người ta có thể vẫn nói rằng HLV Kim Sang Sik đã… gặp may với những quyết định thay người. Nhưng sự thật là, từ đầu ASEAN Cup, câu chuyện tương tự đã nhiều lần lặp lại.
Xuân Son từng trở thành quân bài hiệp 2 và lập cú đúp trước Malaysia. Quang Hải, Hai Long, Tài Lộc hay Hoàng Hên cũng được luân phiên sử dụng tùy diễn biến từng trận. Người đá chính hôm nay có thể dự bị ngày mai và ngược lại. HLV Kim Sang Sik đang biến chính chiều sâu đội hình với những quyết định – khiến ngay cả dự đoán của các nhà chuyên môn sành sỏi cũng có thể “việt vị” – thành một phần của chiến thuật.
Một HLV có thể thay người và cầu thủ dự bị vào sân ghi bàn. Nhưng điều đáng quan tâm hơn là người được đưa vào sân có giải quyết đúng vấn đề của trận đấu hay không. Đó mới là điểm đáng ghi nhận ở HLV Kim Sang-sik.
Khi cần gia tăng sức mạnh, đặc biệt trong tranh chấp tay đôi hoặc sự càn lướt và một điểm đến trên hàng công, ông có Xuân Son. Khi cần tốc độ, khả năng di chuyển khai thác khoảng trống và dứt điểm táo bạo, Hai Long có thể xuất hiện. Khi cần thêm một cầu thủ đủ kỹ thuật để cầm bóng, kết nối và tạo ra khoảnh khắc khác biệt, Quang Hải trở thành lựa chọn. Trong khi ấy, những Tài Lộc, Thành Long, Hoàng Hên hay Đình Bắc cũng được sử dụng theo những yêu cầu khác nhau.
Có thể thấy, sự thay người ở đội tuyển Việt Nam dưới thời HLV Kim Sang Sik không chỉ để làm mới thể lực. Nó có thể đồng nghĩa với việc thay đổi cách vận hành trận đấu. Đây cũng là lý do đội tuyển Việt Nam trở nên khó đoán hơn.
Từ các chiến thắng trước Indonesia, Campuchia đến 2 trận gặp Malaysia rồi trận chung kết lượt đi với Thái Lan, đội hình xuất phát liên tục thay đổi nhưng kết quả vẫn rất ổn định. Đối phương không chỉ phải chuẩn bị phương án đối phó với 11 cầu thủ xuất phát mà còn phải tính đến những quân bài Kim Sang-sik có thể tung ra trong hiệp hai. Đặc biệt ở những trận đấu loại trực tiếp, điều đó càng có giá trị. Khi hai đội đã nghiên cứu kỹ nhau, khoảng cách chuyên môn không lớn và thế trận giằng co kéo dài, khả năng tạo ra một thay đổi từ băng ghế huấn luyện đôi khi chính là khác biệt giữa thắng và thua.
Nhìn rộng hơn, cách sử dụng nhân sự ấy còn đem đến cho đội tuyển Việt Nam một giá trị khác, đấy là tính cạnh tranh một cách lành mạnh. Không cầu thủ nào có thể nghĩ rằng vị trí của mình được bảo đảm chỉ bởi tên tuổi hoặc màn trình diễn ở trận trước. Những người dự bị cũng hiểu rằng họ có cơ hội và khi được tung vào sân, họ hoàn toàn có thể trở thành nhân vật chính.
Quản trị một đội tuyển nhiều cá tính chưa bao giờ chỉ là câu chuyện chiến thuật. HLV phải giữ được động lực của những người đá chính đồng thời khiến những cầu thủ ngồi dự bị cảm thấy mình vẫn là một phần quan trọng của kế hoạch. HLV Kim Sang-sik đang làm khá tốt điều đó trong thời gian qua, kể từ khi đến Việt Nam và được kỳ vọng sẽ tiếp nối thành công của người đồng hương Park Hang-seo.
Câu chuyện chuyên môn của HLV Kim Sang Sik cho thấy: Một HLV giỏi không nhất thiết phải tung tất cả những cầu thủ tốt nhất của mình vào sân ngay từ phút đầu tiên mà quan trọng hơn là biết dùng ai, vào thời điểm nào và để giải quyết vấn đề gì. Đấy cũng là điều đáng ghi nhận, không chỉ sau chiến thắng 2-0 tại Rajamangala mà kể từ đầu chiến dịch bảo vệ “ngôi vương” của đội tuyển Việt Nam tại ASEAN Cup 2026!
Tác giả: Nhà báo Hữu Bình là Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin – Truyền thông Thể dục Thể thao (Cục Thể dục Thể thao, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch). Ông từng có nhiều năm phụ trách Ban Nội dung của Báo Thể thao TP.HCM và Tạp chí Thể thao; Ủy viên Thường vụ Hội Thể thao điện tử và Giải trí Việt Nam.
Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!